Quy trình tương tác 2 chiều

Nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, ngày 21/1/2026, Cục Hải quan ban hành Quyết định số 126/QĐ-CHQ phê duyệt Kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đây được xem là bước đi có tính chiến lược, góp phần tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định, giúp doanh nghiệp chủ động thích ứng với những thay đổi của hệ thống pháp luật.

Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa dù tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế nhưng lại thiếu nguồn lực để xây dựng bộ phận chuyên môn về pháp luật và hải quan. Ảnh: CHQ.

Chia sẻ về lộ trình triển khai kế hoạch, ông Kim Long Biên, Trưởng Ban Pháp chế (Cục Hải quan) cho biết, việc ban hành Kế hoạch theo Quyết định số 126/QĐ-CHQ không chỉ là nhiệm vụ thường niên mà còn xuất phát từ yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh pháp luật hải quan đang được sửa đổi, hoàn thiện mạnh mẽ.

Mục tiêu trọng tâm của kế hoạch là bảo đảm việc cung cấp đầy đủ, kịp thời các thông tin pháp luật, nhất là những văn bản quy phạm pháp luật mới, tới công chức hải quan, người khai hải quan và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, quá cảnh hàng hóa, xuất nhập cảnh và quá cảnh phương tiện vận tải. Qua đó, các chủ thể tham gia chuỗi logistics và thương mại quốc tế có thể nắm vững và thực thi pháp luật một cách hiệu quả.

Không dừng ở việc truyền đạt thông tin, kế hoạch còn hướng tới đưa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đi vào chiều sâu, trở thành cầu nối thực chất giữa cơ quan Hải quan và cộng đồng doanh nghiệp. Theo ông Kim Long Biên, Cục Hải quan xác định phải gắn phổ biến pháp luật với quá trình xây dựng, hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật về hải quan, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, từng bước gắn với lộ trình chuyển đổi số của Ngành. Cách tiếp cận này giúp giảm thiểu các sai sót không chủ ý từ phía doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Một điểm mới đáng chú ý trong Kế hoạch năm 2026 là việc bổ sung nội dung hỗ trợ pháp lý dành riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thực tiễn cho thấy, trong khi các doanh nghiệp lớn thường có bộ phận pháp chế chuyên trách, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa dù tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế nhưng lại thiếu nguồn lực để xây dựng bộ phận chuyên môn về pháp luật và hải quan. Việc tăng cường hỗ trợ pháp lý sẽ giúp các doanh nghiệp này tiếp cận đầy đủ các quy định về ưu đãi thuế, thủ tục hải quan điện tử, kiểm tra chuyên ngành, từ đó nâng cao mức độ tự tuân thủ.

Để bảo đảm tính khả thi, kế hoạch đặt ra những yêu cầu chặt chẽ trong tổ chức thực hiện. Công tác phổ biến pháp luật phải được triển khai thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, tránh hình thức. Các hình thức tuyên truyền phải phù hợp với nhu cầu, trình độ của từng nhóm đối tượng, gắn với thực tiễn hoạt động của người khai hải quan.

Đáng chú ý, kế hoạch nhấn mạnh vai trò chủ động của các đơn vị chủ trì soạn thảo văn bản trong việc tiếp nhận, xử lý ý kiến góp ý, phản hồi và phản biện xã hội. Đây là quy trình tương tác 2 chiều, trong đó cơ quan Hải quan không chỉ ban hành chính sách mà còn lắng nghe phản ánh từ thực tiễn để kịp thời kiến nghị sửa đổi, hoàn thiện pháp luật.

Giải đáp vướng mắc là nhiệm vụ trọng tâm

Năm 2026 được xác định là năm có nhiều thay đổi quan trọng về thể chế. Theo ông Kim Long Biên, Cục Hải quan sẽ tập trung tuyên truyền sâu rộng về tình hình, kết quả xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật hải quan giai đoạn 2025 - 2026, đồng thời định hướng đến năm 2027.

Bên cạnh đó, Ngành sẽ chủ trì phổ biến các luật, pháp lệnh được Quốc hội khóa XV thông qua, đặc biệt là các văn bản do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo trình Chính phủ như Luật Thuế thu nhập cá nhân (thay thế), Luật Quản lý thuế (thay thế) và các văn bản hướng dẫn thi hành, những đạo luật có tác động trực tiếp đến nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp.

Ban Pháp chế sẽ tham mưu Lãnh đạo Cục ban hành Kế hoạch tổ chức Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (9/11) năm 2026, qua đó tôn vinh Hiến pháp, pháp luật và nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật trong đội ngũ cán bộ, công chức và cộng đồng doanh nghiệp.

Về phương thức triển khai, Cục Hải quan sẽ đa dạng hóa các kênh tiếp cận. Ngoài các hình thức truyền thống, Ngành nghiên cứu tích hợp trợ lý ảo AI và chatbot thông minh để số hóa, hệ thống hóa kho văn bản pháp luật, hỗ trợ phản hồi nhanh, chính xác các vướng mắc về chính sách. Công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh thông qua hội nghị, hội thảo, Cổng thông tin điện tử hải quan, Báo Tài chính - Đầu tư và Tạp chí Kinh tế - Tài chính, bảo đảm doanh nghiệp có thể tra cứu thông tin mọi lúc, mọi nơi.

Giải đáp vướng mắc của doanh nghiệp tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong Kế hoạch năm 2026. Cơ quan Hải quan sẽ tiếp nhận kiến nghị thông qua các hội nghị đối thoại, văn bản, điện thoại, giải đáp trực tiếp hoặc trực tuyến trên Cổng thông tin điện tử và các hình thức khác theo quy định. Cục Hải quan cam kết phản hồi nhanh chóng, chính xác, tạo điều kiện để doanh nghiệp yên tâm sản xuất, kinh doanh.

Thông qua việc triển khai đồng bộ các giải pháp, Cục Hải quan kỳ vọng tạo chuyển biến rõ nét về ý thức tuân thủ pháp luật trong cộng đồng doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp nắm vững quy định, thủ tục được thực hiện chủ động, thời gian thông quan và chi phí phát sinh sẽ được cắt giảm.

Ngược lại, lãnh đạo Ban Pháp chế cho hay, những phản hồi từ thực tiễn sẽ là cơ sở quan trọng để Ngành tiếp tục tham mưu hoàn thiện chính sách, góp phần thực hiện hiệu quả Đề án “Tổ chức truyền thông chính sách có tác động lớn đến xã hội trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật giai đoạn 2022 - 2027” của Thủ tướng Chính phủ.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa Ban Pháp chế, các đơn vị nghiệp vụ và cộng đồng doanh nghiệp được xác định là yếu tố then chốt để hiện thực hóa mục tiêu cải cách, hiện đại hóa ngành Hải quan trong năm 2026.