Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung

Thưa Thứ trưởng, năm 2025 vừa khép lại với rất nhiều con số ấn tượng, cho thấy một năm thành công của nền kinh tế. Để nhìn lại, ông đánh giá sao về những thành tựu này?

Dù phải ít ngày nữa, chúng ta mới có con số thống kê chính thức về tình hình kinh tế - xã hội năm 2025, nhưng tới thời điểm này, có thể khẳng định, nền kinh tế đã có một năm thành công. Cả 15/15 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội dự kiến đều đạt và vượt mục tiêu đề ra, trong đó, một trong những chỉ tiêu quan trọng nhất là tăng trưởng GDP.

Theo ước tính, tăng trưởng GDP năm 2025 sẽ đạt khoảng 8%, một con số mà kể từ năm 2007, chúng ta mới đạt được, đồng thời tiếp tục đưa Việt Nam vào nhóm nước tăng trưởng cao trong khu vực và toàn cầu. Với kết quả này, GDP bình quân đầu người ước đạt khoảng 5.000 USD, gấp 1,4 lần năm 2020, vào nhóm thu nhập trung bình cao.

Cùng với đó, kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn được bảo đảm và có thặng dư, nợ công, nợ Chính phủ, nợ nước ngoài được kiểm soát tốt trong giới hạn cho phép; thu ngân sách vượt xa dự kiến, khoảng 33% so với dự toán, trong khi vẫn tiếp tục thực hiện kịp thời, hiệu quả các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế phí và tiền thuê đất; kim ngạch xuất nhập khẩu vượt ngưỡng 900 tỷ USD…

Những thành tựu này nếu được đặt trong bối cảnh năm 2025, nền kinh tế chịu tác động kép từ các yếu tố bất lợi bên ngoài và các vấn đề nội tại đã tích tụ nhiều năm, nhiều nhiệm kỳ; thiên tai, bão lũ gây thiệt hại nặng nề..., mới thấy hết được ý nghĩa tích cực của nó. Có thể nói, càng trong khó khăn, thách thức, chúng ta càng nỗ lực, kiên định, quyết tâm xoay chuyển tình thế, ứng phó hiệu quả với tình hình và nhờ vậy đã đạt được những kết quả quan trọng, toàn diện.

Những thành tựu ấn tượng trong năm 2025 là nền tảng quan trọng để kinh tế Việt Nam tăng tốc, phấn đấu đạt tăng trưởng 2 con số trong năm 2026

Những nỗ lực đó đã góp phần đưa nền kinh tế đạt được những kết quả quan trọng trong 5 năm 2021-2025, thưa Thứ trưởng?

Phải nói rằng, 5 năm 2021-2025, nền kinh tế Việt Nam đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức. Ngay từ đầu nhiệm kỳ, bối cảnh thế giới đã biến động rất phức tạp, bất định, khó lường; nhiều diễn biến mới, chưa từng có tiền lệ liên tiếp xảy ra, đặc biệt là đại dịch Covid-19, cạnh tranh chiến lược, xung đột quân sự, bất ổn leo thang tại một số quốc gia, khu vực, trong đó có ASEAN, chính sách thương mại của Hoa Kỳ… ảnh hưởng sâu sắc đến hầu hết các quốc gia, khu vực và Việt Nam. Tác động cộng hưởng với những yếu tố rủi ro, bất định ở bên trong, có thể nói, nền kinh tế Việt Nam đã đối diện với những thách thức vô cùng lớn.

Nhưng như tôi vừa nói, chúng ta đã quyết tâm xoay chuyển tình thế, vượt được các cơn gió ngược để đạt những thành tựu đáng ghi nhận. Bình quân 5 năm, tăng trưởng GDP đạt khoảng 6,3%. Nếu không tính năm 2021, do tác động của đại dịch Covid-19, tăng trưởng chỉ đạt 2,55%, thì giai đoạn 2022-2025, tăng trưởng bình quân đạt 7,2%, vượt mục tiêu tăng trưởng 6,5-7% đã đề ra.

Nhưng không chỉ là tăng trưởng kinh tế, hay việc đạt được các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội khác, như huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển, thu ngân sách nhà nước, thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển doanh nghiệp…, mà theo tôi, một điểm nhấn quan trọng trong giai đoạn 5 năm qua, đó là cả ba đột phá chiến lược được triển khai quyết liệt, hiệu quả, kiến tạo và mở ra không gian mới cho phát triển kinh tế - xã hội.

Trong 5 năm 2021-2025, hệ thống kết cấu hạ tầng của chúng ta đã phát triển đột phá với nhiều công trình quy mô lớn, hiện tại, có tính kết nối, lan tỏa, định hình không gian phát triển mới. Phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh… cũng liên tục có những bước tiến đột phá, tác động sâu rộng, căn bản đến mọi mặt kinh tế - xã hội.

Và thể chế, đột phá của đột phá, cũng chưa bao giờ được đẩy mạnh đến vậy. Chúng ta đã đổi mới tư duy, cách làm trong xây dựng và thực thi pháp luật; rất nhiều luật, nghị quyết, nghị định đã được ban hành trong nhiệm kỳ vừa qua. Hơn thế, nhiều vấn đề tồn đọng từ nhiều năm đã được xử lý quyết liệt, góp phần giải phóng nguồn lực phát triển, trong đó có việc xử lý ngân hàng yếu kém; rà soát, xử lý gần 3.000 dự án tồn đọng, kéo dài với quy mô vốn hàng triệu tỷ đồng…

Thứ trưởng vừa nói tới câu chuyện thể chế… Đúng là trong nhiệm kỳ vừa qua, đặc biệt là trong năm 2025, rất nhiều thể chế, chính sách được ban hành, sửa đổi và hoàn thiện. Đặc biệt, nhiều nghị quyết mang tính trụ cột đối với sự phát triển của đất nước cũng đã được Bộ Chính trị ban hành. Điều này có ý nghĩa thế nào đối với sự phát triển của nền kinh tế trong giai đoạn tới, thưa ông?

Năm 2026, Quốc hội đã quyết nghị mục tiêu tăng trưởng 10%. Đây sẽ là năm khởi đầu cho giai đoạn tăng trưởng 2 con số của nền kinh tế. Những kết quả đã đạt được trong năm 2025, cũng như trong cả giai đoạn 2021-2025 sẽ tạo nền tảng, tạo khí thế, tạo lực để chúng ta tăng tốc, bứt phá trong năm 2026 và trong cả giai đoạn 2026-2030.

Không chỉ vậy, đúng là trong giai đoạn vừa qua, đặc biệt là trong năm 2025, rất nhiều thể chế, chính sách quan trọng đã được ban hành, về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học - công nghệ, hội nhập quốc tế… và đã bước đầu phát huy hiệu quả. Lấy ví dụ thế này, kể từ khi Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân được ban hành, khu vực tư nhân đã có sự phát triển mạnh mẽ hơn.

Số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường năm 2025 đạt kỷ lục gần 300.000 doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cũng tích cực mở rộng quy mô, tăng cường đầu tư công nghệ và nâng cao sức cạnh tranh. Hiện nay, chúng ta đã có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng hơn 20% so với năm 2020.

Nhưng đó mới chỉ là những bước tiến ban đầu. “Điểm rơi” của các chính sách này sẽ là năm 2026. Khi đó, các thể chế, chính sách quan trọng này sẽ góp phần tạo sự tăng tốc, bứt phá trong nhiều lĩnh vực, qua đó góp phần quan trọng đưa nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng 10% như mục tiêu đề ra.

Tăng trưởng 10% là một mục tiêu đầy thách thức. Chúng ta sẽ phải làm thế nào để đạt được con số này, thưa Thứ trưởng?

Đó thực sự là mục tiêu nhiều thách thức, nhất là trong bối cảnh kinh tế toàn cầu và Việt Nam vẫn đang đối diện với nhiều yếu tố bất định, rủi ro khó lường. Chưa kể, các thách thức trong nội tại nền kinh tế, như áp lực điều hành vĩ mô còn lớn, các động lực tăng trưởng mới cần thời gian để phát huy hiệu quả, đầu tư tư nhân chưa được như kỳ vọng, việc xúc tiến các dự án đầu tư nước ngoài quy mô lớn còn gặp vướng mắc…

Tuy vậy, chúng ta cũng có nhiều điểm thuận lợi. Chẳng hạn, sự đổi mới tư duy, tầm nhìn phát triển, cách làm mới trong kỷ nguyên phát triển mới; các chủ trương, chính sách, đề án lớn sau khi Văn kiện Đại hội XIV của Đảng được thông qua; mô hình tăng trưởng mới được xác lập, phù hợp với xu thế toàn cầu, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính…

Bên cạnh đó, việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp đồng bộ, hiệu quả gắn với nền hành chính phục vụ nhân dân và kiến tạo phát triển; sự kế thừa, phát huy kết quả đạt được của năm 2025 và cả nhiệm kỳ 2021-2025; sự kỳ vọng của người dân, doanh nghiệp vào triển vọng tăng trưởng… cũng sẽ tạo động lực cho nền kinh tế.

Về giải pháp, Nghị quyết của Quốc hội đã xác định 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong năm 2026. Chính phủ cũng đã chỉ đạo nghiên cứu, cụ thể hóa thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ, giải pháp cụ thể của từng bộ, ngành, địa phương tại Dự thảo Nghị quyết số 01/NQ-CP mà Bộ Tài chính đang hoàn thiện để trình Chính phủ ký ban hành.

Trong đó, một số nhóm giải pháp trọng tâm như tập trung hoàn thiện thể chế, pháp luật đảm bảo minh bạch, đồng bộ, công bằng, trọng tâm là pháp luật về đầu tư, kinh doanh để giải phóng sức sản xuất, huy động mọi nguồn lực và tạo động lực mới cho phát triển, đưa thể chế trở thành “đột phá của đột phá” và lợi thế cạnh tranh quốc gia; tiếp tục tập trung hoàn thiện tổ chức bộ máy; nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Cùng với đó, tiếp tục ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng, nhưng phải giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, phối hợp chặt chẽ, linh hoạt, hiệu quả chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, kịp thời, hiệu quả và các chính sách vĩ mô khác; thúc đẩy và làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống, phát triển các động lực tăng trưởng mới…

Để thúc đẩy tăng trưởng, các địa phương cũng phải nỗ lực rất lớn để đạt tốc độ tăng trưởng 2 con số, nhất là Hà Nội và TP.HCM, cũng như các đầu tàu Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Đồng Nai… Năm nay, giống như năm ngoái, chúng tôi dự kiến tiếp tục thực hiện “khoán tăng trưởng” GRDP cho các địa phương. Khi các địa phương nỗ lực để đạt được “mức khoán” này, sẽ góp phần quan trọng đưa nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng 10%.

Để thúc đẩy tăng trưởng, một trong những yếu tố quan trọng là phải huy động nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển. Mục tiêu của chúng ta là tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn sắp tới, do vậy sẽ cần một nguồn lực rất lớn, thưa Thứ trưởng?

Đó là một câu hỏi mang tính bản lề cho việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026-2030. Và vấn đề không chỉ là quy mô vốn, mà cốt lõi là chất lượng phân bổ, hiệu quả sử dụng và khả năng lan tỏa của các dòng vốn đối với toàn bộ nền kinh tế.

Nhìn lại giai đoạn 2021-2025, các nguồn lực tài chính đã được huy động, sử dụng ngày càng hiệu quả, góp phần quan trọng để thực hiện các mục tiêu phát triển. Trong đó, tỷ lệ huy động ngân sách nhà nước 5 năm đạt khoảng 18,3% GDP, trong khi vẫn giảm, gia hạn thuế, phí… khoảng 1,1 triệu tỷ đồng để hỗ trợ sản xuất - kinh doanh, phục hồi tăng trưởng.

Chúng ta cũng đã tăng thu, tiết kiệm chi khoảng 1,5 triệu tỷ đồng để bổ sung nguồn cho đầu tư phát triển, đồng thời tăng tỷ lệ chi đầu tư lên 32% tổng chi ngân sách nhà nước để bảo đảm nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược, trọng điểm.

Bên cạnh đó, chúng ta đã tập trung kiến tạo môi trường thuận lợi, khuyến khích đầu tư kinh doanh; không chỉ thu hút đầu tư trong nước mà cả đầu tư nước ngoài; đồng thời tạo khung thể chế để phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán… Những kết quả này đã tạo nền tảng quan trọng cho chặng đường phát triển tiếp theo.

Nhưng để tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn tới, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần đạt bình quân khoảng 40% GDP, một con số rất lớn. Hơn nữa, trọng tâm của chúng ta không chỉ là huy động cho đủ vốn, mà là phân bổ đúng chỗ, sử dụng hiệu quả và tạo giá trị gia tăng cao.

Vậy phải làm thế nào để huy động được nguồn lực này cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số?

Để huy động được và sử dụng hiệu quả nguồn lực này, theo tôi, chính sách tài khóa cần tiếp tục đóng vai trò kiến tạo tăng trưởng dài hạn, điều hành chủ động, bền vững và có trọng tâm, trọng điểm. Đồng thời, phải cơ cấu lại chi ngân sách theo hướng nâng cao tỷ trọng chi đầu tư phát triển, tập trung cho hạ tầng chiến lược, liên vùng, hạ tầng số, năng lượng và chuyển đổi xanh.

Bên cạnh đó, chúng ta phải tập trung phát triển thị trường vốn trở thành trụ cột huy động nguồn lực trung và dài hạn, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng; phát huy vai trò của khu vực doanh nghiệp trong huy động và sử dụng nguồn lực xã hội.

Việc tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ cũng rất quan trọng, nhằm vừa giữ vững ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm an toàn hệ thống tài chính, vừa hỗ trợ tăng trưởng ở mức cao trong bối cảnh nhiều rủi ro bên ngoài.

Và cuối cùng, theo tôi, cải cách thể chế và cải thiện môi trường đầu tư - kinh doanh cần được coi là giải pháp nền tảng, mang tính quyết định. Một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, chi phí tuân thủ thấp và khả năng dự báo cao chính là “thỏi nam châm” bền vững nhất để thu hút và giữ chân các nguồn lực tài chính, đặc biệt là các nhà đầu tư chiến lược dài hạn.

Huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số là nhiệm vụ chung của cả nền kinh tế, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội. Huy động được và sử dụng hiệu quả nguồn lực này, trong đó có việc thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, tạo vốn mồi để thu hút các nguồn lực khác, sẽ là điều kiện quan trọng để nền kinh tế có thể đạt tốc độ tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026-2030.