Ngày 14/8 tại TP.HCM, Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA) phối hợp với Cục Điện lực (Bộ Công Thương) tổ chức Diễn đàn hiện thực hóa các mục tiêu của điều chỉnh Quy hoạch điện VIII và giải pháp cho các nguồn điện đến năm 2030.

Tại Diễn đàn, nhiều doanh nghiệp có chung nhận định, việc điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050 (Quy hoạch điện VIII) giúp bổ sung các nguồn điện mới.

Tuy vậy, mục tiêu đặt ra trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh cũng đặt ra nhiều thách thức đối với hệ thống truyền tải điện. Việc xây dựng các nhà máy điện khó hoàn thành như mục tiêu Quy hoạch điện VIII đề ra vì vướng nhiều thủ tục.

Diễn đàn là dịp để các doanh nghiệp nêu giải pháp hiện thực hóa các mục tiêu của Quy hoạch điện VIII điều chỉnh - Ảnh: L.Q

Ông Nguyễn Anh Tú, Phó trưởng ban Kế hoạch của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, theo kế hoạch thực hiện điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, tổng nhu cầu vốn đầu tư lưới điện giai đoạn 2025-2030 là 18,1 tỷ USD, trong đó dự kiến nhà nước đầu tư 12,9 tỷ USD (tương đương khoảng 2,15 tỷ USD/năm).

Còn nguồn vốn xã hội hóa khoảng 5,2 tỷ USD ( tương đương 0,87 tỷ USD/năm), chiếm khoảng gần 30% tổng nhu cầu đầu tư lưới điện truyền tải.

"Hiện EVN đang xây dựng kế hoạch 5 năm giai đoạn 2026 - 2030, trong đó dự kiến khả năng thu xêp bố trí vốn là 240.505 tỷ đồng, vốn đầu tư thuần là 180.750 tỷ đồng (bình quân 36.000 tỷ đồng/năm). Như vậy, EVN chỉ có thể đáp ứng tối đa 40% khối lượng đầu tư theo Quy hoạch điện VIII", ông Tú nói.

Theo ông Tú, mặc dù Luật Điện lực sửa đổi và một số quy định pháp luật hiện hành đã mở đường cho nhà đầu tư tư nhân tham gia đầu tư lưới điện truyền tải, nhưng các chính sách về thu hút vốn đầu tư, cơ chế đảm bảo thu hồi vốn và lợi nhuận đầu tư chưa đủ hấp dẫn nên doanh nghiệp tư nhân không mặn mà.

Hơn nữa, trình tự, thủ tục liên quan đến chấp thuận chủ trương đầu tư, quy hoạch kế hoạch sử dụng đất, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, bồi thường, giải phóng mặt bằng thường phức tạp và kéo dài khiến nhà đầu tư nản lòng.

Bên cạnh thách thức đến từ việc đầu tư đường dây tải điện, việc xây dựng các nhà máy điện khí khó đạt được mục tiêu đề ra trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.

Ông Mai Xuân Ba, Trưởng ban Đầu tư xây dựng, Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) lo ngại, mục tiêu đưa ra trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh như: đến 2030, có thêm 15 nhà máy điện khí sử dụng LNG, tổng công suất 25.624 MW, chiếm 14% tổng công suất phát điện toàn quốc; tiêu thụ khoảng 17 triệu tấn LNG/năm là rất khó đạt được.

Ông cho rằng, tiến độ đầu tư 15 dự án nhà máy điện khí đến năm 2030 là rất gấp, cần tổng nhu cầu vốn cho các dự án cùng với hệ thống kho chứa lên đến hàng chục tỷ USD.

"Thực tế triển khai một dự án điện khí cần thời gian dài từ 7-10 năm. Với tình hình thực tế triển khai các dự án điện khí LNG chậm như thời gian qua, để đạt mục tiêu đưa tất cả 15 dự án vào vận hành trước năm 2030 như Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh là thách thức rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh vẫn còn những vướng mắc trong cơ chế chính sách", ông Xuân Ba lo ngại.

Doanh nghiệp trao đổi bên lề Diễn đàn - Ảnh: L.Q

Tại Diễn đàn, các doanh nghiệp đều cho rằng, để đạt được mục tiêu đề ra trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh Chính phủ cần tháo gỡ các cơ chế, chính sách bất cập hiện nay.

Ông Nguyễn Anh Tú, Phó trưởng ban Kế hoạch của EVN đề xuất, Chính phủ và các bộ ngành ban hành cơ chế đầu tư đủ hấp dẫn để thu hút mạnh mẽ vốn tư nhân, minh bạch giá phí truyền tải, đảm bảo khả năng thu hồi vốn và lợi nhuận hợp lý.

Đồng thời, ưu tiên hỗ trợ vốn, bố trí quỹ đất cho các dự án truyền tải xương sống, liên kết miền như các tuyến Hệ thống truyền tải điện cao thế 1 chiều (HVDC), các đường dây 500 kV để nâng cao năng lực và các trạm biến áp nút quan trọng.

EVN cũng đề xuất xây dựng cơ chế phối hợp và thỏa thuận trách nhiệm giữa chủ đầu tư nguồn điện và đơn vị truyền tải để bảo đảm tiến độ đồng bộ, hiệu quả, tập trung nguồn lực cho các dự án nguồn khả thi.

Song song đó, cần có lộ trình nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ truyền tải mới gắn liền với kế hoạch vốn và đào tạo nhân lực nhằm chủ động vận hành hệ thống điện lớn và tỷ trọng năng lượng tái tạo cao trong tương lai.

Trong khi ông Mai Xuân Ba, Trưởng ban Đầu tư xây dựng của PV Gas, đề xuất xây dựng mô hình kho LNG trung tâm quy mô lớn (LNG Hubs) và hệ thống đường ống kết nối tại 4 khu vực: Bắc, Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ - Sơn Mỹ, Đông Nam Bộ - Thị Vải.

Đại diện của PV Gas đề xuất bổ sung cơ chế để các nhà máy điện khí hiện hữu sử dụng khí thiên nhiên được huy động tối đa theo khả năng cấp khí của các mỏ khí trong nước, phần thiếu hụt sẽ được bổ sung bằng nguồn LNG.

Ông cũng đề xuất, Chính phủ xem xét ban hành cơ chế đối với các nhà máy điện khí hiện hữu có sử dụng nguồn khí thiên nhiên trong nước và khí LNG tái hóa được áp dụng các cơ chế quy định tại Nghị định 56 và Nghị định 100.