Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024

Không để hình thành cơ chế nhiều giá

Trong khuôn khổ Phiên họp thứ tư, chiều 28/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Điểm tựa quan trọng của lần sửa đổi này là tại Hội nghị Trung ương 3, Trung ương đã thống nhất ban hành Kết luận về sơ kết Nghị quyết số 18-NQ/TW và các quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai, các luật có liên quan; khẳng định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý, là tài nguyên đặc biệt, không gian sinh tồn và phát triển của quốc gia. Nhà nước không xem xét lại quyền sử dụng đất hợp pháp theo chính sách, pháp luật đất đai qua các thời kỳ.

Trong phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 3, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, việc sửa luật phải đồng bộ, đúng, trúng, kịp thời, khơi thông nguồn lực, nhưng không tư nhân hóa đất đai, hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Tổng Bí thư cũng nêu rõ định hướng Nhà nước điều tiết, kiểm soát và quyết định giá đất, bảo đảm cải thiện chỗ ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất thu hồi. Đây cũng là những vấn đề được quan tâm đặc biệt trong các lần sửa đổi Luật Đất đai.

Lần sửa đổi này, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, một trong 7 nhóm chính sách là đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất theo hướng chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị phát triển về đất đai.

Tờ trình của Chính phủ nêu rõ, giá đất do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu đầy đủ, khoa học, công khai, phản ánh hợp lý thực tiễn thị trường, kết nối dữ liệu đất đai - thuế - công chứng - ngân hàng - bất động sản, không để bị thao túng giá đất, không để hình thành cơ chế nhiều giá. Nhà nước ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường phù hợp với tình hình thực tế, theo từng loại đất, bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và nhà đầu tư.

Dự kiến từ Chính phủ là bỏ quy định về giá đất cụ thể. Quy định về bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với từng loại đất theo đối tượng, hình thức sử dụng đất, tỷ lệ bồi thường, chi phí xây dựng hạ tầng được xác định theo quy định của pháp luật về xây dựng, để làm căn cứ quy định các nội dung về tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất và nhiều nội dung khác, tránh việc bị thao túng giá, không để hình thành cơ chế nhiều giá.

Bên cạnh đổi mới cơ chế tài chính và giá đất, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cũng đề cập các nhóm chính sách sẽ được sửa đổi, như hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất; cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai; đổi mới, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo.

Bảo đảm chi phí đầu vào thấp cho hoạt động sản xuất - kinh doanh

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban này tán thành với sự cần thiết, cấp bách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Cơ bản nhất trí với mục tiêu của chính sách hoàn thiện cơ chế tài chính về đất đai, song Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết Trung ương về việc Nhà nước điều tiết, kiểm soát và quyết định giá đất khi đưa vào sử dụng căn cứ vào mục tiêu phát triển của từng thời kỳ, bảo đảm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm chi phí đầu vào thấp cho hoạt động sản xuất - kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Lưu ý tiếp theo từ thường trực cơ quan thẩm tra là tiếp tục nghiên cứu xây dựng cơ chế xác định giá đất cho sản xuất, kinh doanh bảo đảm hợp lý, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, thúc đẩy đầu tư, phát triển doanh nghiệp, tạo việc làm và đóng góp tăng trưởng, bảo đảm nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó, tách bạch xác định giá đất (công cụ kinh tế để quản lý và điều tiết nguồn lực đất đai) với cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (chính sách bảo đảm an sinh và quyền lợi của người dân khi thu hồi đất).

Có ý kiến cho rằng, việc Nhà nước quyết định giá đất là phù hợp, nhưng sẽ có tình trạng chênh lệch lớn giữa giá đất do Nhà nước quyết định và giá giao dịch trên thị trường, tạo điều kiện cho hành vi đầu cơ; đề nghị tiếp tục nghiên cứu để bổ sung các chính sách điều tiết phù hợp, báo cáo của cơ quan thẩm tra nêu rõ.

Vấn đề khác được Thường trực cơ quan thẩm tra đề cập là, Dự thảo luật đã quy định giá đất do Nhà nước quyết định phải dựa trên dữ liệu đầy đủ, trong đó có dữ liệu đất đai, thuế, công chứng, ngân hàng, bất động sản. Tuy nhiên, hiện nay, cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai còn chưa được hoàn thiện.

Như vậy, việc Chính phủ xây dựng phương pháp định giá có tính khoa học để bảo đảm tính khả thi của chính sách, cũng như việc các địa phương tự ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường để vừa thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, vừa tạo sự đồng thuận trong xã hội, bảo đảm môi trường đầu tư kinh doanh của các địa phương, vùng miền, sẽ là một thách thức rất lớn.

Phát biểu sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định, việc sửa đổi luật được tiến hành thận trọng, kỹ lưỡng, đã cầu thị tiếp thu nhiều ý kiến góp ý của cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên kết luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất vào đầu tháng 8 tới.

Phó chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các quy định về giá đất, tài chính đất đai bảo đảm thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết của Hội nghị Trung ương 3, về giá đất do Nhà nước quyết định căn cứ vào mục tiêu phát triển của từng thời kỳ, bảo đảm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, có cơ chế điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất do quy hoạch, đầu tư hạ tầng, chuyển mục đích sử dụng đất, mở rộng không gian đô thị để chống lợi ích nhóm, tham nhũng và tiêu cực.