Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.

Sáng 2/3, tại phiên họp thứ 55, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.

Dự án luật lần này sửa đổi các quy định để đẩy mạnh thực hiện nguyên tắc phân quyền trong quản lý Nhà nước về công chứng, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Dự thảo sửa đổi cũng quy định việc bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm công chứng viên được giao cho chủ tịch UBND cấp tỉnh thay vì Bộ trưởng Tư pháp như hiện hành. Quy định này nhằm đơn giản hóa thủ tục, giảm bớt thời gian giải quyết yêu cầu và làm cơ sở cho việc thực hiện dịch vụ công trực tuyến toàn trình đối với các thủ tục hành chính này.

Tuy thủ tục công chứng không phải thủ tục hành chính nhưng quy định của dự thảo Luật về việc sử dụng dữ liệu thay thế văn bản giấy khi giải quyết hồ sơ yêu cầu công chứng cũng giúp đơn giản hóa cách thức nộp hồ sơ, bảo đảm việc sử dụng dữ liệu điện tử được cấp theo quy định pháp luật, rút ngắn thời gian, chi phí, nhân lực cho việc thực hiện thủ tục công chứng.

Dự thảo Luật cũng được sửa đổi theo hướng đơn giản hóa thủ tục công chứng, tạo thuận lợi cho người yêu cầu công chứng cũng như công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng.

Thẩm tra, Thường trực Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Công chứng. Trong đó có việc xác định rõ, mở rộng phạm vi các giao dịch về bất động sản được công chứng không phụ thuộc vào địa giới hành chính và giao Chính phủ xây dựng lộ trình thực hiện công chứng giao dịch về bất động sản không phụ thuộc vào địa giới hành chính.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết Luật Công chứng mới sửa đổi nhưng vì tổ chức bộ máy thay đổi, định hướng phân cấp, phân quyền và đổi mới tư duy xây dựng pháp luật đặt ra yêu cầu tiếp tục phải sửa.

Về các giao dịch bắt buộc phải công chứng, ông Định cho biết khi sửa luật, có nhiều ý kiến cho rằng phải ghi cụ thể vào luật. Thực tế, theo Phó chủ tịch Quốc hội việc bắt buộc công chứng nằm rải rác ở nhiều văn bản, từ luật, nghị định đến thông tư. Vì thế, nếu ghi hết vào luật thì quá nhiều, và khi xuất hiện việc mới lại phải thay đổi luật, rất phức tạp. Do đó, nên giao Bộ Tư pháp thống kê tất cả các giao dịch cần công chứng theo quy định hiện hành để đưa vào cơ sở dữ liệu của Bộ. Sau này nếu có thay đổi thì chỉ cần cập nhật trong cơ sở dữ liệu đó.

Quy định này không được đề xuất sửa đổi trong lần này, song theo ông Định, một số đại biểu ý kiến rằng nếu lần này không sửa thì cũng phải có quy định trong luật, tiến tới thu hẹp phạm vi bắt buộc phải công chứng và mở ra hướng công chứng tự nguyện. “Một xã hội phát triển nên khuyến khích sự tự nguyện, còn cái bắt buộc phải rất hạn chế và khi bắt buộc thủ tục cũng phải thay đổi”, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định lưu ý.

Ông Định dẫn chứng việc mua bán bất động sản nhà đất, với bất động sản lớn thì hợp đồng bắt buộc phải công chứng, có chữ ký của vợ chồng và con cái trên 18 tuổi. Nhưng việc bán một chiếc xe máy cũ giá 5-7 triệu đồng, thậm chí 3-4 triệu đồng, bán xong người ta mua cũng rất muốn được sang tên đổi chủ, chủ trương của chúng ta cũng muốn sang tên đổi chủ để tránh trường hợp xe gây tai nạn không biết xử lý thế nào, nhưng đây lại là vấn đề đang gặp vướng mắc.

“Đi làm thủ tục sang tên đổi chủ lại bị hỏi hợp đồng đâu, mà hợp đồng thì phải công chứng, công chứng phải có vợ chồng cùng ký tên vào. Đăng ký xe máy mà cũng bắt cả vợ cả chồng phải ký vào trong khi đăng ký xe máy tên có một người thôi, vậy, có cần phải công chứng không?”, Phó chủ tịch Quốc hội đặt câu hỏi.

Theo ông thì với vấn đề này, chỉ cần bên mua và bên bán ra cơ quan công an kê khai về việc mua bán xe, công an cấp cho họ đăng ký mới, không cần phải công chứng, trừ trường hợp ô tô có giá trị lớn liên quan đến thuế.

Nhấn mạnh đây là vướng mắc, Phó chủ tịch Quốc hội đề nghị luật sửa đổi lần này nên có quy định theo hướng giảm dần mức độ bắt buộc công chứng, thủ tục công chứng cũng phải đơn giản.

“Bán xe máy mấy triệu mà bắt cả 2 vợ chồng phải ký. Như nhà tôi có xe máy cho đứa cháu, muốn sang tên cho cháu, ra thay đổi tên người ta yêu cầu phải có hợp đồng và đến nay vẫn chưa sang tên được, trong khi đó các phương tiện ô tô, xe máy rất cần sang tên. Cái này bỏ được thì tốt, còn nếu có cần công chứng thì tên ai người đó công chứng”, Phó chủ tịch Quốc hội nêu quan điểm.

Nhấn mạnh thủ tục công chứng phải nhanh gọn, rõ ràng, rành mạch, thuận lợi, cùng với đó, khi có hệ thống cơ sở dữ liệu, ông Định nhấn mạnh “công chứng ở đâu cũng được”, không nhất thiết phải theo địa giới hành chính, giống như người bệnh bị bệnh ở đâu thì chữa ở đó, không thể bắt về quê chữa bệnh.

“Cái này cũng giống như thông tuyến bảo hiểm y tế. Luật Bảo hiểm y tế vừa rồi sửa quy định về thông tuyến, nhân dân rất phấn khởi. Công chứng cũng thế, có cơ sở dữ liệu rồi công chứng ở đâu chả được, sao cứ phải theo địa giới. Cái này cần nghiên cứu, sửa được ngay thì tốt, còn nếu không có lộ trình, giao Chính phủ quy định, nhưng tôi nghĩ cái này không cần lộ trình, cứ mạnh dạn mà làm”, ông Định nhấn mạnh.

Dẫn chứng, ông kể lại câu chuyện khi làm thông tuyến bảo hiểm, ngay cả các đại biểu Quốc hội là cán bộ ngành y tế lâu năm cũng không đồng ý vì sợ thông tuyến như vậy người dân “chạy” hết lên tuyến trên, bỏ tuyến dưới, dẫn đến vỡ hệ thống y tế cơ sở. Nhưng khi đó, ông khẳng định “hệ thống y tế cơ sở không thể vỡ” mà làm như vậy tạo ra áp lực cuộc y tế cơ sở phải nâng cao trình độ. Và thực tế gần 2 năm thực hiện đã chứng minh y tế cơ sở đã tốt lên.

Vì vậy, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh phải mạnh dạn thay đổi tư duy trong lần sửa đổi này. 

Cho rằng ý kiến của Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định là xác đáng, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp thu theo hướng giảm tối đa những quy định bắt buộc và tăng quyền tự chọn của người dân trong dự thảo.

Bộ Tư pháp sẽ tiếp thu, thu hẹp phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng, Thứ trưởng Bộ Tư pháp (cơ quan chủ trì soạn thảo) Đặng Hoàng Oanh cho biết.

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Chính phủ tiếp thu các ý kiến tại phiên họp, hoàn thiện dự thảo trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội Khóa XVI, trong đó nghiên cứu, chỉnh lý tiêu chí các giao dịch phải công chứng theo hướng thu hẹp phạm vi giao dịch bắt buộc phải công chứng, giảm chi phí cho tổ chức, cá nhân.