Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Nhà máy in Tiến Bộ, Hà Nội ảnh: ttxvn

“Chiếu cầu hiền”

Từ xa xưa, cha ông ta đã chăm lo “việc giáo dục nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí quốc gia là công việc trước nhất”, quan trọng nhất. Và đời nào cũng vậy, việc trồng người, chăm người, chọn người, dùng người, nhất là hiền tài là công việc có tính quyết định sự tồn vong, hưng suy, phát triển của dân tộc, của đất nước.

Trước và ngay sau khi nước ta giành được chính quyền về tay Nhân dân, để xây dựng Nhà nước Việt Nam non trẻ, giữa điệp trùng thách thức mất còn, chỉ trong hai năm 1945 và 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết hai bài nổi tiếng - có thể xem đây là những “Chiếu cầu hiền” của cách mạng Việt Nam - gồm “Nhân tài và kiến quốc” (ngày 14/1/1945) và “Tìm người tài đức” (ngày 20/11/1946). 

Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Hồ Chí Minh khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”; “Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”, vì “nếu nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà hưng thịnh, nguyên khí suy thì thế nước yếu mà thấp hèn”, vì vậy, công việc trọng tâm, công việc gốc của gốc, then chốt của then chốt là phải làm thế nào để thu hút được “nguyên khí quốc gia”, thu hút được người hiền tài phục vụ dân, phục vụ nước.

Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định: “Chú trọng đào tạo nhân lực chất lượng cao, phát hiện và bồi dưỡng nhân tài; có chính sách vượt trội để thu hút, trọng dụng nhân tài, chuyên gia cả trong và ngoài nước”. Đại hội XIV của Đảng khẳng định: “Có cơ chế, chính sách đặc biệt để phát hiện, thu hút, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng nhân tài; chú trọng thu hút các nhà khoa học giỏi, chuyên gia đầu ngành trong và ngoài nước, nhất là các ngành khoa học cơ bản và các lĩnh vực đặc biệt quan trọng” .

Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Hội nghị Trung ương lần thứ 8, khóa XIII về tiếp tục xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới, đề ra quan điểm: “Xây dựng đội ngũ trí thức vững mạnh toàn diện là đầu tư cho xây dựng, bồi đắp ‘nguyên khí quốc gia’ và phát triển bền vững; là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị và xã hội. Chú trọng phát triển đội ngũ trí thức Việt Nam cả trong và ngoài nước, có cơ chế, chính sách đột phá thu hút, trọng dụng trí thức, đặc biệt là trí thức tinh hoa, chuyên gia đầu ngành và nhân tài của đất nước; quan tâm đào tạo, bồi dưỡng lớp trí thức trẻ, kế cận”.

Ngoài ra, còn có Quy định số 180-QĐ/TW ngày 11/7/2024 của Ban Bí thư về chuyên gia cao cấp và Nghị định số 92/2025/NĐ-CP ngày 25/4/2025 của Chính phủ quy định về chế độ, chính sách đối với chuyên gia cao cấp...

Cán bộ, chuyên gia vừa là người đề ra chủ trương, đường lối, chính sách; xây dựng Hiến pháp, pháp luật và cũng là người tổ chức thực hiện. Vì vậy, đòi hỏi phải có cán bộ, chuyên gia tốt về phẩm chất chính trị, đạo đức và trình độ cao, giỏi về năng lực, phải có tâm, có tầm...

Cán bộ, chuyên gia có phẩm chất chính trị tốt là phải kiên định, trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; với chủ trương, đường lối của Đảng, vững vàng, không dao động trước mọi diễn biến phức tạp của tình hình. Hay nói một cách tổng quát là phải kiên định với con đường độc lập dân tộc đi lên chủ nghĩa xã hội mà Bác Hồ, Đảng và Nhân dân ta đã lựa chọn. Có như thế cán bộ, chuyên gia mới toàn tâm, toàn ý phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân. Cán bộ, chuyên gia có phẩm chất đạo đức tốt, có lối sống giản dị, trong sáng, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, không vì lợi ích cá nhân, vì “lợi ích nhóm”, không cục bộ địa phương...

Và cán bộ, chuyên gia phải có trình độ, năng lực cao thì mới tham mưu đề ra và đưa được chủ trương, đường lối đúng đắn của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn cuộc sống để đưa đất nước phát triển, đạt được mục tiêu đến năm 2030 nước ta là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 nước ta trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.

Khi có đường lối, chủ trương đúng; Hiến pháp, pháp luật đúng, mà cán bộ thực thi không đúng, không vì dân, vì nước, mà nhằm vào lợi ích của nhóm mình, lợi ích của gia đình, của cá nhân như một số trường hợp đã bị xử lý kỷ luật và cả hình sự vừa qua, thì sẽ làm cho đất nước không phát triển, làm tiêu hao nguồn lực phát triển. Còn nếu cán bộ, chuyên gia tốt, giỏi, thì với nguồn lực dù hạn hẹp, chúng ta vẫn có thể tổ chức thực hiện hiệu quả, làm cho đất nước phát triển, tăng năng suất lao động, đời sống nhân dân vẫn được nâng lên, đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân.

Chủ động xây dựng một đội ngũ cán bộ các cấp, các ngành, các lĩnh vực, các địa phương

Những thành quả vĩ đại sau 50 năm đất nước thống nhất đã tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược, vững bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ, xây dựng một đất nước hòa bình, độc lập, giàu mạnh, dân chủ, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội.

Kế thừa và phát huy truyền thống ấy, Đảng ta ngày càng chủ động và về cơ bản đã xây dựng được một đội ngũ cán bộ các cấp, các ngành, các lĩnh vực, các địa phương; có nhiều tiến bộ trong việc tuyển chọn cán bộ, bố trí về mặt chiến lược đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý từ Trung ương tới cơ sở trong toàn hệ thống chính trị; và điều đó đã góp phần quan trọng để nước ta giành được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Đó là điều không ai có thể phủ nhận.

Hiện nay, toàn Đảng, toàn dân đang tiếp tục triển khai thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngày 19/5/2018 của Hội nghị Trung ương lần thứ 7, khóa XII “về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ”; thực hiện nghiêm Quy định số 205-QĐ/TW, ngày 23/9/2019 của Bộ Chính trị “về việc kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và chống chạy chức, chạy quyền”; thực hiện nghiêm Quy định số 08-QĐi/TW ngày 25/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương “về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương” và các nghị quyết, quy định khác... về công tác cán bộ.

Tuy nhiên, việc giải quyết nhiệm vụ đó trên tầm vĩ mô hiện nay chưa được như mong muốn, thực tế cho thấy còn không ít bất cập. Trong khi đó, yêu cầu phát triển mới của đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc đang cấp bách, đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới, lựa chọn đúng cán bộ, thu hút, trọng dụng nhân tài xây dựng một thế bố trí chiến lược ngang tầm về đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, các ngành, các địa phương trong toàn hệ thống chính trị, bảo đảm thống nhất và phù hợp với tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị từ Trung ương đến cấp tỉnh, cấp xã sau sắp xếp, tinh gọn đảm bảo hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, phục vụ Nhân dân tốt hơn.

Có làm được như vậy mới “củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân”, mới “xây dựng Đảng ta thật sự là Đảng cách mạng chân chính, ngày càng trong sạch, vững mạnh”, mới khiến sự nghiệp đổi mới tiếp tục tiến lên bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vượt qua mọi chướng ngại, thách thức hiểm nghèo... Điều quan trọng là công tác tuyển chọn, bố trí đúng cán bộ là nhằm góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, các ngành có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức, lối sống  mẫu mực, trình độ, năng lực cao đáp ứng tốt yêu cầu, nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

Tuyển chọn đúng nhân tài: Vấn đề cấp bách, không thể không làm

Đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam càng đòi hỏi phải tuyển chọn đúng cán bộ để bố trí, sử dụng đúng cán bộ, nhằm phát huy hết tài năng, trí tuệ của cán bộ phục vụ sự nghiệp chung của Đảng, của quốc gia, dân tộc. Việc tuyển chọn đúng nhân tài là vấn đề cấp bách, cũng là rất khó, rất phức tạp, đòi hỏi giải quyết phải rất khoa học, rất công phu và phải rất hiệu quả...

Dù khó khăn, phức tạp là vậy, nhưng không thể không làm, ngược lại phải làm cho thật tốt. Vì, chỉ như thế, mới có thể tạo được sự chuyển biến rõ rệt, khắc phục được những hạn chế, yếu kém trong công tác xây dựng Đảng, nhằm xây dựng Đảng ta thật sự là Đảng cách mạng chân chính, ngày càng trong sạch, vững mạnh, củng cố niềm tin trong Đảng và Nhân dân, bảo đảm ngang tầm trọng trách lịch sử mới.

Bước vào kỷ nguyên mới, Đảng ta, dân tộc ta, Nhân dân ta đang rất cần những người có tài, có đức, dưới lá cờ vẻ vang của Đảng chung sức, đồng lòng quyết tâm thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự cường, tự tin tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

(*) Nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản