Thay vì hoang mang với những con số thiếu kiểm chứng, người dân, đặc biệt là những người có bệnh lý nền và từng bị đột quỵ cần tập trung vào các biện pháp phòng ngừa cụ thể, thiết thực và có căn cứ y khoa rõ ràng.

Bệnh nhân đột quỵ đang điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai.

Theo BSCKII Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai thời tiết nắng nóng cực đoan làm gia tăng đáng kể nguy cơ sức khỏe cho nhóm đối tượng dễ tổn thương như người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường và đặc biệt là người có tiền sử đột quỵ. Có nhiều lý do khiến thời tiết nắng nóng trở nên đặc biệt nguy hiểm với nhóm bệnh nhân này.

Trước hết, nắng nóng khiến cơ thể mất nước và điện giải nhanh chóng. Khi mất nước, máu trở nên đặc hơn, tuần hoàn giảm, tim phải hoạt động nhiều hơn để bơm máu, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ thiếu máu cục bộ.

Bên cạnh đó, trong nỗ lực làm mát cơ thể, các mạch máu ngoại vi giãn ra, mồ hôi tiết nhiều hơn, tạo áp lực lớn lên hệ tim mạch vốn đã suy yếu sau đột quỵ hoặc do bệnh nền. Tình trạng này có thể dẫn tới suy tim, tăng huyết áp đột ngột hoặc tái phát đột quỵ.

Đối với người cao tuổi hoặc đã có tổn thương hệ thần kinh sau đột quỵ, khả năng điều hòa thân nhiệt thường bị suy giảm. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể dẫn tới kiệt sức vì nóng hoặc sốc nhiệt, những tình trạng cấp cứu nguy hiểm đến tính mạng.

Ngoài ra, một số loại thuốc điều trị phổ biến như thuốc lợi tiểu hoặc thuốc huyết áp cũng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng mất nước hoặc giảm khả năng điều tiết thân nhiệt.

Một yếu tố khác cần lưu ý là tình trạng viêm và stress oxy hóa, vốn đã hiện diện ở nhiều bệnh nhân tim mạch có thể gia tăng dưới tác động của nhiệt độ cao, làm tổn thương thêm thành mạch và hệ thần kinh, từ đó gia tăng nguy cơ đột quỵ.

Để bảo vệ sức khỏe trong những ngày nắng nóng, người có bệnh nền và từng bị đột quỵ cần thực hiện một số biện pháp như uống đủ nước mỗi ngày, kể cả khi chưa thấy khát. Ưu tiên dùng nước lọc hoặc nước điện giải, tránh cà phê, nước ngọt và rượu bia do làm cơ thể mất nước nhiều hơn.

Theo dõi màu nước tiểu để nhận biết tình trạng mất nước, nếu nước tiểu vàng sậm là dấu hiệu cần bổ sung nước ngay.

Hạn chế ra ngoài trong khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều khi nền nhiệt đạt đỉnh. Nếu buộc phải ra ngoài, cần đội mũ rộng vành, đeo kính râm, mặc quần áo sáng màu, thông thoáng và dùng kem chống nắng.

Làm mát cơ thể và không gian sống bằng cách sử dụng quạt, điều hòa hợp lý. Có thể tắm nước mát, dùng khăn ẩm lau người, đóng rèm cửa tránh nắng trực tiếp, đặt chậu nước trong phòng để tăng độ ẩm.

Ăn uống nhẹ nhàng, tăng cường rau xanh và trái cây mọng nước như dưa hấu, cam, bưởi. Hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ ngọt và tránh ăn quá no, đặc biệt vào buổi tối.

Người bệnh cần theo dõi huyết áp thường xuyên hơn trong những ngày nắng nóng theo hướng dẫn của bác sỹ. Tuyệt đối tuân thủ phác đồ điều trị, không tự ý bỏ thuốc hay thay đổi liều lượng.

Bên cạnh đó, cần trang bị kiến thức nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ để xử lý kịp thời. Hãy nhớ nguyên tắc FAST:

F (Face): Méo miệng, xệ một bên mặt

A (Arm): Yếu, liệt tay hoặc chân một bên

S (Speech): Nói khó, nói ngọng, không hiểu lời

T (Time): Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức nếu có bất kỳ dấu hiệu nào nêu trên

Ngoài ra, cần cảnh giác với hai tình trạng thường gặp trong thời tiết cực đoan:

Kiệt sức vì nóng: Đổ mồ hôi nhiều, da lạnh ẩm, mạch yếu, chóng mặt, nôn ói, ngất

Sốc nhiệt: Da khô nóng đỏ, thân nhiệt trên 40°C, nhịp tim nhanh, đau đầu dữ dội, lú lẫn, co giật, bất tỉnh

Đặc biệt, người sống một mình nên thông báo tình trạng sức khỏe cho người thân và duy trì liên lạc thường xuyên để được hỗ trợ kịp thời khi cần thiết.

Trở lại với thông tin "tăng 1°C khiến nguy cơ đột quỵ tăng 10%" đang được lan truyền, bác sỹ Nguyễn Tiến Dũng khẳng định, không có bất kỳ nghiên cứu chính thức nào của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Tổ chức Đột quỵ Thế giới (WSO) hay các hiệp hội y khoa uy tín đưa ra một tỷ lệ đơn giản như vậy.

Nguy cơ đột quỵ trong thời tiết nắng nóng không thể quy đổi thành công thức toán học tuyến tính, bởi còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như tuổi tác, bệnh nền, tình trạng mất nước, thời gian tiếp xúc với nắng nóng, mức độ ô nhiễm không khí, khả năng tiếp cận nơi ở mát mẻ…

Các nghiên cứu dịch tễ chỉ ra rằng các đợt nắng nóng kéo dài làm gia tăng số ca nhập viện và tử vong do bệnh tim mạch, trong đó có đột quỵ, đặc biệt ở nhóm đối tượng dễ tổn thương nhưng không có con số tỷ lệ cố định nào cho mỗi độ tăng nhiệt độ. Việc lan truyền thông tin sai lệch như trên chỉ gây hoang mang, lo lắng thái quá và ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý người bệnh.

Trong bối cảnh thời tiết khắc nghiệt, điều quan trọng nhất là người dân cần tỉnh táo, chọn lọc thông tin từ nguồn chính thống như Bộ Y tế, Tổ chức Y tế thế giới (WHO), các bệnh viện lớn và các tổ chức y khoa uy tín. Hãy chủ động chăm sóc sức khỏe bản thân và gia đình bằng những hành động khoa học, thay vì để tâm đến các thông tin thất thiệt.

Nắng nóng có thể khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu chúng ta hiểu đúng và hành động đúng.