Tập trung sắp xếp các đơn vị trực thuộc

Đợt kiện toàn tổ chức bộ máy tại các bộ, cơ quan ngang bộ và cơ quan thuộc Chính phủ đã có những thay đổi đáng kể về số lượng đầu mối. Tuy nhiên, khối đơn vị sự nghiệp công lập vẫn cần được rà soát sâu hơn, nhất là các trường nghề, viện nghiên cứu, ban quản lý dự án và đơn vị trực thuộc cục, văn phòng.

Định hướng trên được Bộ Nội vụ nêu trong tài liệu phục vụ hội thảo khoa học về hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ của các bộ, cơ quan ngang bộ trong nhiệm kỳ Chính phủ khóa XVI, tổ chức tại Hải Phòng ngày 31/7.

Theo thống kê của Bộ Nội vụ, từ tháng 3/2025 đến tháng 4/2026, các bộ, cơ quan ngang bộ và cơ quan thuộc Chính phủ đã giảm 82 trong tổng số 224 đơn vị sự nghiệp công lập được quy định tại các nghị định về cơ cấu tổ chức, tương ứng mức giảm 36,6%. Số liệu này mới phản ánh các đơn vị sự nghiệp được xác định trực tiếp trong cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ và cơ quan thuộc Chính phủ. Toàn bộ hệ thống đơn vị sự nghiệp nằm trong phạm vi quản lý của các bộ, ngành chưa được tính vào con số trên.

Quá trình sắp xếp sắp tới sẽ tiếp tục đặt ra yêu cầu cân bằng giữa tinh gọn bộ máy với duy trì năng lực chuyên môn.

Bộ Nội vụ nhận định tiến độ tổ chức lại bộ máy bên trong các bộ, cơ quan ngang bộ, đặc biệt đối với đơn vị sự nghiệp công lập, còn chậm so với yêu cầu đặt ra.

Quá trình tinh giản biên chế cũng nảy sinh nhiều khó khăn do khối lượng nhiệm vụ và yêu cầu chuyên môn tại không ít ngành, lĩnh vực ngày càng tăng. Bài toán đặt ra là giảm đầu mối, giảm nhân lực nhưng vẫn phải duy trì chất lượng quản lý nhà nước và năng lực cung cấp dịch vụ công.

Trong giai đoạn tiếp theo, các bộ, ngành phải tiếp tục rà soát hệ thống đơn vị sự nghiệp trực thuộc, trọng tâm là ban quản lý dự án, viện nghiên cứu và cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Đối với các cơ sở giáo dục đại học, phương án sắp xếp sẽ bám theo đề án tổ chức lại hệ thống do Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng, trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt. Các cơ quan báo chí tiếp tục được kiện toàn theo quy định và quyết định của cấp có thẩm quyền.

Theo định hướng của Bộ Nội vụ, những đơn vị đã tự bảo đảm chi thường xuyên trở lên và phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt sẽ tiếp tục được duy trì.

Các đơn vị sự nghiệp thuộc văn phòng hoặc cục thuộc bộ, cơ quan ngang bộ phải được tổ chức theo hướng gọn đầu mối, đồng thời bảo đảm khả năng phục vụ hoạt động quản lý nhà nước và cung ứng các dịch vụ công cơ bản, thiết yếu. Đối với các đơn vị sự nghiệp còn lại, yêu cầu đặt ra là từng bước đạt mức tự bảo đảm chi thường xuyên trở lên.

Song song với quá trình tổ chức lại hệ thống, các bộ, ngành sẽ hoàn thiện cơ chế tự chủ, mở rộng xã hội hóa và thúc đẩy cung ứng dịch vụ sự nghiệp công theo cơ chế thị trường. Công nghệ thông tin, khoa học công nghệ cùng các chuẩn mực quản trị phù hợp cũng sẽ được áp dụng rộng hơn nhằm nâng cao chất lượng hoạt động.

Nhiều bộ giảm mạnh đầu mối sự nghiệp

Kết quả sắp xếp tại một số bộ cho thấy quy mô cắt giảm khá lớn, song mức độ điều chỉnh khác nhau tùy đặc điểm quản lý và hệ thống đơn vị trực thuộc.

Tại Bộ Xây dựng, sau quá trình hợp nhất, số đầu mối trực thuộc đã giảm từ 42 xuống còn 22, tương ứng 47,6%. Bộ này cũng giảm 28 đơn vị sự nghiệp công lập, gồm 3 đơn vị trực thuộc Bộ và 25 đơn vị trực thuộc các cục. Bên cạnh đó, 13 đầu mối bên trong các viện trực thuộc đã được cắt giảm.

Bộ Khoa học và Công nghệ giảm 9 đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ và 3 trong tổng số 35 đơn vị thuộc các cục, văn phòng. Trong năm 2026, Bộ dự kiến tiếp tục tổ chức lại một số đơn vị. Một phương án đang được đặt ra là sáp nhập Trường Cao đẳng Thông tin và Truyền thông vào Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông.

Tại Bộ Công thương, số đơn vị sự nghiệp công lập giảm 4 đơn vị. Sáu trường cao đẳng đặt tại Thái Nguyên và Phú Thọ được tổ chức lại thành 3 trường; một trường cao đẳng khác được sáp nhập vào Trường Đại học Điện lực.

Ngân hàng Nhà nước đã giảm số đơn vị sự nghiệp công lập từ 5 xuống còn 2. Theo cơ quan này, phương án sắp xếp phải dựa trên mức độ cần thiết, hiệu quả hoạt động, khả năng tự chủ và yêu cầu phục vụ quản lý nhà nước.

Các phương án liên quan đến nhân sự, tài chính, tài sản và cơ sở vật chất cũng cần được chuẩn bị đồng bộ. Quá trình chuyển đổi phải bảo đảm hoạt động chuyên môn diễn ra liên tục, hạn chế xáo trộn và không ảnh hưởng đến nhiệm vụ quản lý của cơ quan.

Theo số liệu của Bộ Nội vụ, tính đến ngày 27/7, Chính phủ đã ban hành nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của 8 bộ, cơ quan ngang bộ. Các cơ quan còn lại đã hoàn thiện phương án để trình cấp có thẩm quyền.

Tổng hợp nội dung các nghị định đã ban hành và những phương án đang được xem xét cho thấy, hệ thống dự kiến giảm thêm 4 đầu mối thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, gồm 2 vụ và 2 đơn vị sự nghiệp công lập trong cơ cấu tổ chức. Cùng với đó, 38 phòng thuộc các vụ dự kiến được cắt giảm, tương ứng 26,8%. Số liệu tổng hợp này không bao gồm Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.

Quá trình sắp xếp sắp tới sẽ tiếp tục đặt ra yêu cầu cân bằng giữa tinh gọn bộ máy với duy trì năng lực chuyên môn. Mỗi phương án cần gắn với chức năng, hiệu quả hoạt động, mức độ tự chủ và nhu cầu cung cấp dịch vụ công, thay vì chỉ tập trung giảm số lượng đầu mối.