Tuy nhiên, nếu phát hiện muộn, chúng có thể xâm lấn dây thần kinh, phá hủy xương hàm, hốc mắt, thậm chí buộc phải cắt bỏ nhiều cấu trúc quan trọng để giữ tính mạng người bệnh.

Khối u không đau ở vùng mặt có thể khiến người bệnh trả giá đắt

Một khối sưng nhỏ dưới tai, không đau trong nhiều tháng khiến nhiều người nghĩ chỉ là hạch lành tính hoặc viêm thông thường. Thế nhưng, theo các bác sỹ, đây có thể là dấu hiệu của những khối u nguy hiểm ở vùng hàm mặt. Nếu chậm phát hiện, khối u có thể phát triển sâu, chèn ép dây thần kinh, phá hủy xương và để lại di chứng nặng nề, thậm chí đe dọa tính mạng.

Các bác sỹ thực hiện phẫu thuật cho bệnh nhân.

Cách đây vài tháng, bà Nguyễn Thị Hảo (67 tuổi, Thái Bình) phát hiện một khối sưng nhỏ ở vùng góc hàm dưới tai phải. Do không đau nên bà cho rằng chỉ là hạch lành tính và không đi khám.

Đến khi khối u phát triển nhanh, tăng kích thước lên khoảng 3 cm và làm biến dạng nhẹ vùng mặt, bà mới đến Bệnh viện Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội) thăm khám.

Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) cho thấy khối u nằm ở vị trí đặc biệt nguy hiểm khi phát triển sâu giữa hai phần nông và sâu của tuyến nước bọt mang tai.

Theo TS.Nguyễn Như Đua, Bệnh viện Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội), tuyến nước bọt mang tai được chia thành hai phần bởi mặt phẳng có dây thần kinh mặt (dây thần kinh số VII) đi qua. Dây thần kinh này tách thành năm nhánh chính, chi phối hầu hết các cơ tạo nên biểu cảm khuôn mặt.

Khối u của bệnh nhân phát triển ôm sát và đan xen với các nhánh thần kinh, khiến ca phẫu thuật trở nên vô cùng phức tạp. Chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể làm tổn thương dây thần kinh số VII, khiến người bệnh bị liệt mặt, mắt không nhắm kín hoặc miệng méo vĩnh viễn.

Sau hơn hai giờ phẫu thuật dưới kính phóng đại, các bác sỹ đã bóc tách thành công toàn bộ khối u hơn 3 cm, đồng thời bảo tồn nguyên vẹn dây thần kinh mặt.

Còn theo GS-TS.Lê Minh Kỳ cho biết, phẫu thuật u tuyến mang tai nằm sâu giữa hai phần tuyến giống như "gỡ một quả mìn khỏi ngòi nổ". Chỉ một thao tác thiếu chính xác hoặc nhiệt từ dụng cụ phẫu thuật cũng có thể gây tổn thương thần kinh và để lại di chứng biến dạng khuôn mặt suốt đời.

Một trường hợp khác là ông Nguyễn Danh Sáu (76 tuổi, Hà Nội), phát hiện khối u ở vùng má phải nhưng chủ quan vì không đau. Chỉ sau khoảng ba tháng, khối u phát triển nhanh, trở nên cứng chắc, chèn ép các tổ chức xung quanh, làm hẹp hốc mắt và khiến thị lực suy giảm nên người bệnh mới đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương thăm khám.

Kết quả chụp MRI cho thấy khối u đã xâm lấn rộng, phá hủy nhiều cấu trúc vùng hàm mặt, bao gồm toàn bộ xương gò má, xương hàm trên, xoang hàm, hốc mũi, sàn và thành ngoài hốc mắt phải cùng nhiều mô mềm lân cận.

Sinh thiết xác định người bệnh mắc ung thư biểu mô tế bào vảy (SCC) xâm lấn. Trước tổn thương lan rộng, các bác sỹ buộc phải thực hiện phẫu thuật triệt căn kết hợp tái tạo vùng hàm mặt bằng công nghệ mô hình 3D nhằm đánh giá chính xác mức độ tổn thương và lập kế hoạch điều trị.

Để kiểm soát bệnh và giảm nguy cơ tái phát, ê-kíp phẫu thuật đã cắt bỏ toàn bộ khối u cùng các mô bị xâm lấn, cắt phần xương hàm trên bên phải, lấy bỏ nhãn cầu phải, vét hạch cổ và tái tạo lại các cấu trúc vùng mặt.

Các bác sỹ sử dụng vạt da, cơ và xương bả vai bên trái của chính người bệnh để tái tạo vùng khuyết hổng. Hai ê-kíp phẫu thuật được triển khai đồng thời. Sau tám giờ phẫu thuật, ca mổ diễn ra thuận lợi. Sau một tuần điều trị tích cực, sức khỏe người bệnh phục hồi tốt.

Theo GS-TS.Lê Minh Kỳ, các khối u tuyến nước bọt mang tai thường tiến triển âm thầm, giai đoạn đầu hầu như không gây đau nên nhiều người chủ quan.

Tuy nhiên, khi khối u phát triển lớn hoặc lan sâu, chúng có thể bao quanh dây thần kinh mặt, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn, đồng thời làm tăng nguy cơ để lại di chứng sau phẫu thuật.

Các chuyên gia khuyến cáo, khi phát hiện bất kỳ khối sưng bất thường nào ở vùng góc hàm, dưới tai hoặc vùng mặt, dù không đau, người dân cũng nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị sớm.

Việc phát hiện sớm không chỉ giúp tăng khả năng bảo tồn các cấu trúc quan trọng như dây thần kinh mặt, xương hàm hay hốc mắt mà còn giảm nguy cơ biến chứng, hạn chế di chứng thẩm mỹ và nâng cao hiệu quả điều trị, đặc biệt đối với các trường hợp ung thư vùng đầu mặt cổ.

Huyết khối động mạch chi dưới có thể cướp đi một chân nếu phát hiện muộn

Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Gò Vấp (TP.HCM) vừa tiếp nhận một phụ nữ 65 tuổi đến khám vì đau cẳng chân phải. Ban đầu, người bệnh cho rằng cơn đau xuất phát từ bệnh lý xương khớp do tuổi tác nên không quá lo lắng. Tuy nhiên, qua khai thác bệnh sử và thăm khám bằng siêu âm Doppler mạch máu, các bác sỹ phát hiện chi dưới phải bị tắc hoàn toàn động mạch khoeo, động mạch chày trước và động mạch chày sau do huyết khối.

Tiếp tục kiểm tra chuyên sâu, bệnh nhân được khám sức khỏe tổng quát, chụp cắt lớp vi tính phổi liều thấp và thực hiện các xét nghiệm đánh giá tình trạng đông máu.

Kết quả ghi nhận người bệnh có rối loạn đông máu cùng nhiều bệnh lý tim mạch phối hợp như xơ vữa, vôi hóa động mạch vành, động mạch chủ và tổn thương van tim.

Sau đó, bệnh nhân được chuyển tuyến trên chụp cắt lớp vi tính mạch máu có tiêm thuốc cản quang. Kết quả xác định huyết khối cấp gây tắc không hoàn toàn động mạch chậu chung, tắc hoàn toàn động mạch chậu ngoài bên phải, đồng thời tắc hoàn toàn động mạch khoeo, động mạch chày trước và động mạch chày sau. Dù đã hình thành tuần hoàn bàng hệ, tình trạng này vẫn tiềm ẩn nguy cơ rất lớn nếu không được can thiệp kịp thời.

Theo các bác sỹ, nhờ được phát hiện sớm, người bệnh đã tránh được những biến chứng nghiêm trọng như thiếu máu cục bộ cấp gây đau dữ dội, liệt chi, hoại tử mô buộc phải cắt cụt chân, cũng như các biến chứng toàn thân như nhiễm trùng huyết hoặc suy đa cơ quan.

BSCKI.Bùi Thị Cẩm Bình, chuyên khoa Nội Tim mạch, Phụ trách chuyên môn Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Gò Vấp cho biết, tắc động mạch chi dưới là tình trạng lòng động mạch bị bít tắc bởi cục máu đông hoặc mảng xơ vữa, khiến dòng máu nuôi chi giảm sút hoặc ngừng hoàn toàn.

Bệnh thường diễn tiến qua ba giai đoạn. Ở giai đoạn đầu, tình trạng tắc nghẽn còn nhẹ nên người bệnh có thể chưa có triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ đau nhẹ khi vận động.

Khi bệnh tiến triển sang giai đoạn thiếu máu cục bộ, người bệnh bắt đầu xuất hiện đau cách hồi, chân lạnh, tê bì và giảm khả năng vận động.

Nếu không được điều trị, tình trạng thiếu máu kéo dài sẽ dẫn đến hoại tử mô, xuất hiện loét, tím tái và nhiều trường hợp phải cắt cụt chi để bảo toàn tính mạng.

Theo BSCKI.Bùi Thị Cẩm Bình, tắc động mạch cấp thường khởi phát đột ngột trong vài giờ đến vài ngày với sáu dấu hiệu điển hình, được các bác sỹ gọi là "6P".

Người bệnh thường xuất hiện cơn đau dữ dội, liên tục ở cẳng chân hoặc bàn chân; da nhợt nhạt hoặc trắng bệch; cảm giác tê bì, châm chích; chân lạnh rõ rệt so với bên còn lại; mất mạch ở vùng phía dưới chỗ tắc và nặng hơn có thể giảm vận động hoặc liệt hoàn toàn bàn chân.

Trong khi đó, tắc động mạch mạn tính diễn tiến âm thầm trong nhiều tháng hoặc nhiều năm. Người bệnh thường đau cách hồi khi đi bộ, chân lạnh, da mỏng, xuất hiện các vết loét lâu lành và giảm mạch ngoại vi.

Nguyên nhân phổ biến gồm xơ vữa động mạch, đái tháo đường, bệnh động mạch ngoại biên hoặc bệnh Buerger. Theo bác sỹ Bình, người dân cần chủ động đi khám khi xuất hiện các dấu hiệu như đau chân khi đi bộ nhưng giảm khi nghỉ, chuột rút kéo dài, chân lạnh bất thường, tê bì, mất cảm giác, da tím tái, vết loét lâu lành hoặc không bắt được mạch chân.

Đặc biệt, những người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc hút thuốc lá lâu năm nên tầm soát bệnh lý mạch máu định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ tắc động mạch chi dưới.

Các chuyên gia cho biết, tắc động mạch chi cấp là tình trạng cấp cứu mạch máu. Nếu không được tái thông dòng máu trong thời gian ngắn, người bệnh có thể bị hoại tử chi chỉ sau vài giờ đến vài ngày.

Để chẩn đoán, ngoài thăm khám lâm sàng, bác sỹ có thể chỉ định siêu âm Doppler mạch máu nhằm đánh giá dòng chảy và phát hiện huyết khối.

Trong nhiều trường hợp, chụp cắt lớp vi tính mạch máu giúp xác định chính xác vị trí, kích thước huyết khối cũng như mức độ tưới máu xuống cẳng chân và bàn chân.

Đối với những trường hợp cần can thiệp, chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) được xem là tiêu chuẩn vàng vì vừa giúp xác định tổn thương, vừa có thể thực hiện các thủ thuật tái thông mạch máu ngay trong quá trình chụp.

Bên cạnh đó, các xét nghiệm máu như công thức máu, đông máu, D-dimer, chức năng gan, thận hoặc các xét nghiệm tìm rối loạn đông máu di truyền cũng được chỉ định để xác định nguyên nhân và xây dựng chiến lược điều trị phù hợp.

Theo BSCKI.Bùi Thị Cẩm Bình, mục tiêu điều trị tắc động mạch chi là chống đông sớm, tái thông mạch máu, bảo tồn chi, kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch và phòng ngừa tái phát huyết khối. Tùy từng trường hợp, bác sỹ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhằm khôi phục tuần hoàn, hạn chế tối đa nguy cơ hoại tử và bảo vệ chức năng vận động cho người bệnh.

Mùa mưa làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh Whitmore

Mùa mưa tạo điều kiện thuận lợi để vi khuẩn Whitmore phát triển, làm gia tăng nguy cơ mắc căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể gây nhiễm khuẩn huyết và suy đa cơ quan nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Các chuyên gia khuyến cáo người dân không chủ quan với những dấu hiệu nhiễm trùng bất thường sau khi tiếp xúc với đất, bùn hoặc nguồn nước ô nhiễm.

Mùa mưa không chỉ kéo theo sự gia tăng của nhiều bệnh truyền nhiễm mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh Whitmore (Melioidosis) - bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Loại vi khuẩn này tồn tại phổ biến trong đất, bùn và nguồn nước ô nhiễm tại các khu vực nhiệt đới như Việt Nam.

Với biểu hiện lâm sàng đa dạng, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh nhiễm khuẩn thông thường, Whitmore có thể diễn tiến nặng, thậm chí đe dọa tính mạng nếu chẩn đoán và điều trị chậm.

Mới đây, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ tiếp nhận một nam bệnh nhân 60 tuổi nhập viện vì sưng đau vùng mang tai phải kéo dài.

Theo người bệnh, khoảng một tuần trước khi nhập viện, vùng mang tai xuất hiện khối sưng nhỏ kèm đau âm ỉ. Cho rằng chỉ là tình trạng viêm thông thường, bệnh nhân tự mua thuốc điều trị tại nhà. Tuy nhiên, khối sưng ngày càng lớn, đau tăng lên và xuất hiện sốt nên mới đến bệnh viện thăm khám.

Qua thăm khám, các bác sỹ Khoa Răng Hàm Mặt chẩn đoán người bệnh bị viêm tấy lan tỏa vùng mang tai phải do áp xe tuyến nước bọt và chỉ định phẫu thuật dẫn lưu ổ áp xe. Đồng thời, mẫu dịch mủ được gửi làm xét nghiệm vi sinh nhằm xác định chính xác tác nhân gây bệnh để lựa chọn kháng sinh phù hợp.

Kết quả nuôi cấy xác định bệnh nhân nhiễm vi khuẩn Burkholderia pseudomallei - tác nhân gây bệnh Whitmore. Sau đó, người bệnh được chuyển đến Khoa Bệnh Nhiệt đới để điều trị bằng kháng sinh theo kháng sinh đồ kết hợp theo dõi sát diễn biến lâm sàng.

Sau thời gian điều trị, bệnh nhân hết sốt, ổ áp xe giảm sưng rõ rệt và sức khỏe ổn định.

Từ trường hợp này, các bác sỹ khuyến cáo người dân không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu sưng, nóng, đỏ, đau kéo dài, đặc biệt nếu khối sưng ngày càng lớn, kèm sốt hoặc chảy mủ. Việc tự ý sử dụng thuốc trong thời gian dài có thể khiến bệnh tiến triển nặng hơn và làm chậm quá trình chẩn đoán.

Whitmore, còn gọi là Melioidosis, là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Vi khuẩn sống phổ biến trong đất, bùn và nguồn nước ô nhiễm, phát triển mạnh vào mùa mưa.

Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm khác, Whitmore hầu như không lây từ người sang người mà chủ yếu lây từ môi trường sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với đất hoặc nước nhiễm khuẩn.

Do có biểu hiện rất đa dạng, Whitmore còn được gọi là "bệnh giả nhiều bệnh khác" bởi dễ bị nhầm với viêm phổi, lao, áp xe thông thường hoặc nhiều bệnh nhiễm khuẩn khác. Nếu không được điều trị đúng và đủ liệu trình, bệnh có thể tiến triển thành nhiễm khuẩn huyết, suy đa cơ quan với tỷ lệ tử vong cao.

Các chuyên gia cho biết vi khuẩn có thể xâm nhập vào cơ thể qua nhiều con đường như qua các vết trầy xước, vết thương hở khi tiếp xúc với đất, bùn hoặc nước ô nhiễm.

Hít phải bụi đất hoặc hơi nước chứa vi khuẩn trong quá trình lao động, sinh hoạt hoặc ăn hoặc uống thực phẩm, nguồn nước bị nhiễm khuẩn.

Mùa mưa làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh do vi khuẩn phát triển mạnh trong môi trường ẩm ướt, nước đọng và bùn đất. Whitmore thường khởi phát với các triệu chứng không đặc hiệu nên rất dễ bị bỏ sót hoặc chẩn đoán nhầm.

Người bệnh có thể xuất hiện sốt cao, rét run, vã nhiều mồ hôi; mệt mỏi kéo dài, đau nhức cơ; ho, đau ngực, khó thở nếu tổn thương phổi; xuất hiện các ổ áp xe dưới da, vùng tuyến nước bọt hoặc mô mềm; đau, sưng khớp; đau bụng, tiêu chảy nếu vi khuẩn xâm nhập qua đường tiêu hóa.

Ở những trường hợp nặng, vi khuẩn có thể lan vào máu gây nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn và tổn thương nhiều cơ quan như gan, thận, phổi, não, đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.

Hiện chưa có vắc-xin phòng bệnh Whitmore. Vì vậy, phòng bệnh chủ yếu dựa vào việc hạn chế tiếp xúc với nguồn lây và bảo vệ cơ thể.

Các bác sỹ khuyến cáo người dân nên mang ủng, găng tay và quần áo bảo hộ khi làm việc ngoài đồng ruộng hoặc tiếp xúc với bùn đất; che kín các vết thương hở trước khi tiếp xúc với đất hoặc nước bẩn; rửa tay sạch bằng xà phòng sau khi lao động và khi đi ngoài trời về; sử dụng nguồn nước sạch, thực hiện ăn chín uống sôi; không để trẻ vui chơi tại khu vực nước tù đọng hoặc bùn đất ô nhiễm.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát tốt các bệnh mạn tính như đái tháo đường, suy thận cũng góp phần nâng cao sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh.

Các chuyên gia lưu ý, nếu sau khi tiếp xúc với bùn đất hoặc nguồn nước bẩn xuất hiện sốt kéo dài, áp xe bất thường, ho, khó thở hoặc các dấu hiệu nghi ngờ nhiễm khuẩn, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết.

Whitmore là bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm và sử dụng kháng sinh đúng phác đồ. Chủ động phòng bệnh trong mùa mưa, bảo vệ cơ thể khi lao động và không chủ quan trước các dấu hiệu nhiễm trùng bất thường vẫn là giải pháp quan trọng nhất để hạn chế nguy cơ mắc căn bệnh này.