Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận cấp cứu bệnh nhân P.Đ.T, 67 tuổi, trú tại Hà Nội, trong tình trạng lơ mơ, mất định hướng, suy gan và suy thận cấp nghiêm trọng. Trước đó khoảng 1,5 tháng, thấy sức khỏe bình thường, người bệnh đã tự ý ngừng thuốc kháng vi rút điều trị viêm gan B.

Bệnh nhân viêm gan đang điều trị tại cơ sở y tế.

Ông T. mắc viêm gan B mạn tính 3 năm và được chỉ định uống thuốc kháng vi rút hằng ngày. Bệnh nhân đồng thời có nhiều bệnh nền phức tạp gồm đái tháo đường, tăng huyết áp, suy tim và từng phẫu thuật bắc cầu động mạch vành năm 2023.

Sau lúc tự ngừng thuốc điều trị viêm gan B, người bệnh bị đau đầu nhưng không đến cơ sở y tế mà tự mua thuốc giảm đau, hạ sốt về uống. Đến lần tái khám tim mạch, kết quả kiểm tra cho thấy men gan đã tăng cao khoảng 500 U/L. Dù được cảnh báo, ông không đến chuyên khoa gan mật thăm khám mà tiếp tục tự mua “thuốc bổ gan” về sử dụng.

Tình trạng sức khỏe sau đó xấu đi nhanh chóng, người bệnh mệt lả, chán ăn, vàng da, vàng mắt đậm, nói lẫn, lơ mơ và mất định hướng. Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân nhập viện với thang điểm hôn mê Glasgow chỉ còn 13 điểm, bụng chướng dịch và xuất huyết dưới da rải rác.

Các xét nghiệm ghi nhận men gan tăng vọt gấp hàng chục lần, chức năng thận suy giảm nghiêm trọng với chỉ số creatinin máu tăng cao, kèm toan chuyển hóa nặng và nhiễm khuẩn huyết. Bệnh nhân được chẩn đoán đợt cấp viêm gan B tiến triển, suy gan cấp, hội chứng não gan độ II, suy thận cấp trên nền bệnh thận mạn cùng nhiều bệnh lý tim mạch.

Trước tình trạng nguy kịch, các bác sỹ nhanh chóng đặt nội khí quản, cho bệnh nhân thở máy, đặt catheter tĩnh mạch trung tâm và điều chỉnh rối loạn chuyển hóa để duy trì sự sống.

Bác sỹ Nguyễn Thị Huân, Trung tâm Hồi sức tích cực cho biết, bệnh nhân có nguy cơ tử vong rất cao do tổn thương gan cấp xảy ra trên nền thể trạng suy giảm miễn dịch cùng bệnh tim mạch và đái tháo đường nặng. Chức năng gan suy sụp kéo theo hàng loạt rối loạn về đông máu, chuyển hóa, tri giác và dẫn tới suy đa tạng.

Cảnh báo về nguy cơ tự ý ngừng điều trị, bác sỹ chuyên khoa II Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, thuốc kháng vi rút có vai trò ức chế vi rút nhân lên. Người bệnh tự dừng thuốc có thể khiến vi rút bùng phát trở lại, tấn công và phá hủy tế bào gan trên diện rộng, dẫn tới suy gan tối cấp và hôn mê gan.

Nguy cơ càng gia tăng nếu người bệnh tự sử dụng thêm thuốc giảm đau, hạ sốt, các loại “thuốc bổ gan” hoặc thảo dược không rõ nguồn gốc. Những sản phẩm này có thể làm tăng gánh nặng thải độc, khiến tổn thương gan trở nên nghiêm trọng hơn.

Các chuyên gia khuyến cáo người mắc viêm gan B mạn tính phải duy trì thuốc kháng vi rút liên tục, đúng liều, suốt đời hoặc theo chỉ định nghiêm ngặt của bác sỹ chuyên khoa, tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc. Nếu xuất hiện mệt mỏi, chán ăn, vàng da, vàng mắt hoặc phát hiện men gan tăng, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và can thiệp kịp thời, không tự sử dụng lá cây, thuốc nam hay các loại thuốc bổ không rõ nguồn gốc.

Liên quan đến việc phòng chống viêm gan B, theo một số chuyên gia, tiêm phòng bằng vắc-xin là biện pháp hiệu quả. Hiện vắc-xin viêm gan B là vắc-xin tái tổ hợp, được sản xuất bằng công nghệ di truyền nhằm tổng hợp kháng nguyên bề mặt HBsAg của virus viêm gan B.

Đối với trẻ nhỏ, hai loại vắc-xin phối hợp 6 trong 1 là Infanrix Hexa của Bỉ và Hexaxim của Pháp được sử dụng phổ biến để phòng đồng thời sáu bệnh nguy hiểm gồm bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm gan B và các bệnh do vi khuẩn Hib gây ra. Các loại vắc-xin này được chỉ định theo lịch tiêm từ 2 tháng tuổi, giúp trẻ giảm số lần tiêm nhưng vẫn bảo đảm tạo miễn dịch đầy đủ.

Đối với trẻ lớn và người trưởng thành, hiện có nhiều lựa chọn như Twinrix, vắc-xin kết hợp phòng viêm gan A và B; Engerix B; Heberbiovac HB; Gen-HBVax và Euvax B. Mỗi loại có chỉ định, phác đồ tiêm và lịch nhắc lại khác nhau, song đều hướng tới mục tiêu tạo miễn dịch chủ động, giúp cơ thể phòng ngừa hiệu quả virus viêm gan B trong thời gian dài.

Theo khuyến cáo, việc tuân thủ đúng lịch tiêm có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả bảo vệ. Bỏ lỡ hoặc trì hoãn các mũi tiêm có thể làm giảm khả năng tạo miễn dịch hoặc kéo dài thời gian cơ thể chưa được bảo vệ đầy đủ trước virus.

Ngoài nhóm người khỏe mạnh có nguy cơ cao, nhiều nhóm bệnh nhân cũng được khuyến cáo tiêm phòng như người phải truyền máu thường xuyên, bệnh nhân suy giảm miễn dịch, người chạy thận nhân tạo hoặc ghép tạng. Đây đều là những đối tượng có nguy cơ phơi nhiễm virus cao và dễ gặp biến chứng nặng nếu mắc bệnh.

Vắc-xin viêm gan B đang có tại nhiều hệ thống tiêm chủng lớn trong đó có Trung tâm Tiêm chủng Long Châu. Đại diện Hệ thống này cho hay, cơ sở hiện cung cấp nhiều loại vắc-xin chính hãng, được bảo quản theo tiêu chuẩn GSP, đồng thời triển khai quy trình tiêm chủng khép kín từ khám sàng lọc trước tiêm, tư vấn lịch tiêm phù hợp theo từng độ tuổi đến theo dõi sau tiêm và hướng dẫn chăm sóc sức khỏe. Hệ thống còn hỗ trợ đặt lịch trước và nhắc lịch tiêm nhằm giúp người dân không bỏ sót các mũi tiêm quan trọng.

Trong bối cảnh viêm gan B vẫn là gánh nặng lớn đối với sức khỏe cộng đồng và là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ung thư gan tại Việt Nam, chủ động tiêm vắc-xin từ sớm vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.

Đặc biệt đối với trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và các nhóm có nguy cơ cao, việc tiêm đúng lịch không chỉ giúp phòng ngừa nhiễm virus HBV mà còn góp phần giảm nguy cơ xơ gan, ung thư gan và những biến chứng nặng nề có thể xảy ra trong tương lai.