Phát hiện bệnh viêm mạch cực hiếm qua những nốt ban tím trên da

Các bác sỹ Phòng khám chuyên đề Bệnh viêm mạch, Bệnh viện Da liễu Trung ương vừa chẩn đoán và điều trị thành công một trường hợp mắc u hạt tăng bạch cầu đa nhân ái toan kèm viêm đa mạch (Eosinophilic Granulomatosis with Polyangiitis - EGPA), một bệnh lý viêm mạch máu kích thước nhỏ và trung bình rất hiếm gặp, đặc biệt ở người châu Á.

Ảnh minh họa.

Bệnh nhân nam, hơn 30 tuổi, nhập viện trong tình trạng xuất hiện nhiều nốt dưới da sưng, đỏ, đau kèm các ban hoại tử màu tím rải rác ở tay, chân và thân mình, tập trung chủ yếu tại hai chi dưới. Các tổn thương gây đau nhiều, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

Qua thăm khám lâm sàng, các bác sỹ chỉ định sinh thiết da để làm xét nghiệm giải phẫu bệnh. Kết quả mô bệnh học cho thấy tình trạng viêm mạch máu kích thước nhỏ và trung bình với ưu thế bạch cầu đa nhân ái toan, kèm phản ứng u hạt và viêm mô mỡ. Đây là những dấu hiệu điển hình, gợi ý mạnh đến chẩn đoán EGPA.

Sau khi hội chẩn chuyên môn, các bác sỹ xác định bệnh nhân mắc EGPA và tiến hành đánh giá toàn diện nhằm phát hiện tổn thương tại các cơ quan nội tạng thường bị ảnh hưởng như phổi, thận và các cơ quan khác để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Sau một tuần điều trị, các nốt viêm giảm rõ rệt, tình trạng sưng đau gần như hết hoàn toàn, các tổn thương loét có xu hướng liền tốt. Bệnh nhân được xuất viện trong tình trạng ổn định và tiếp tục được theo dõi định kỳ tại Phòng khám chuyên đề Bệnh viêm mạch để kiểm soát bệnh lâu dài.

Theo TS.Vũ Huy Lượng, Trưởng nhóm chuyên môn Bệnh viêm mạch, Trưởng Khoa Laser và Săn sóc da, Bệnh viện Da liễu Trung ương, EGPA là bệnh viêm mạch cực kỳ hiếm trên thế giới cũng như tại châu Á. Thống kê tại Mỹ và châu Âu cho thấy tỷ suất mắc mới chỉ khoảng 0,5-3 trường hợp trên một triệu dân mỗi năm, trong khi ở châu Á mới chỉ ghi nhận rải rác các ca bệnh.

Đây là bệnh tự miễn gây viêm các mạch máu kích thước nhỏ và trung bình, với sự xâm nhập nổi bật của bạch cầu đa nhân ái toan và hình thành các tổn thương u hạt. Bệnh có thể biểu hiện bằng nhiều dấu hiệu ngoài da như ban xuất huyết, nốt dưới da, loét, hoại tử hoặc các mảng tím, đồng thời gây tổn thương nhiều cơ quan như phổi, tim, thận và hệ thần kinh ngoại biên.

Theo các chuyên gia, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, EGPA có thể tiến triển nặng, dẫn đến suy đa cơ quan, thậm chí đe dọa tính mạng. Chính vì vậy, việc nhận biết sớm các biểu hiện bất thường trên da đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán sớm và ngăn ngừa biến chứng.

Ở giai đoạn viêm cấp, người bệnh thường được điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch liều cao, sau đó giảm dần theo đáp ứng lâm sàng và được theo dõi lâu dài nhằm hạn chế tái phát.

TS.Vũ Huy Lượng cho biết thêm, hiện Phòng khám chuyên đề Bệnh viêm mạch của Bệnh viện Da liễu Trung ương đang quản lý hơn 1.000 bệnh nhân mắc các bệnh lý viêm mạch máu, trong đó có nhiều bệnh hiếm như bệnh mạch máu dạng mạng lưới, hội chứng cryoglobulin máu, EGPA và nhiều thể viêm mạch khác.

"Nhiều bệnh viêm mạch khởi phát bằng các sẩn hoặc dát xuất huyết màu đỏ tím ở cẳng chân, bàn chân, sau đó có thể tiến triển thành ban hoại tử hoặc vết loét. Khi xuất hiện những dấu hiệu này, người dân nên đến các cơ sở y tế có chuyên khoa hoặc phòng khám chuyên đề về viêm mạch để được chẩn đoán và điều trị sớm", TS. Vũ Huy Lượng khuyến cáo.

Theo PGS-TS.Lê Hữu Doanh, Giám đốc Bệnh viện Da liễu Trung ương, việc phát triển các phòng khám chuyên đề là định hướng quan trọng nhằm nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh theo hướng chuyên sâu. Mô hình này giúp người bệnh được tiếp cận các phương pháp chẩn đoán chính xác, điều trị bài bản và quản lý bệnh toàn diện, đặc biệt với những bệnh lý hiếm gặp.

Bệnh viện cũng thường xuyên tổ chức các hội nghị khoa học, tạo điều kiện cho đội ngũ bác sỹ đào tạo trong và ngoài nước, đồng thời tăng cường hợp tác với các chuyên gia quốc tế để cập nhật các tiến bộ y học mới, ứng dụng vào chẩn đoán và điều trị các bệnh da liễu phức tạp và hiếm gặp.

Suýt mù sau cơn tăng huyết áp ác tính, phát hiện cùng lúc hai bệnh nguy hiểm

Đau đầu dữ dội, sau đó mắt mờ dần nhưng nghĩ chỉ là triệu chứng thoáng qua, người đàn ông 37 tuổi đến viện khi thị lực mỗi mắt chỉ còn 2/10. Bác sỹ phát hiện bệnh nhân cùng lúc mắc bệnh võng mạc do tăng huyết áp ác tính và bệnh võng mạc tiểu đường tăng sinh, đối mặt nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn.

Anh Mạnh (37 tuổi, TP.HCM) nhập viện trong tình trạng nhìn mờ kéo dài sau cơn đau đầu dữ dội. Thời điểm đến khám, thị lực của bệnh nhân chỉ còn 2/10 ở cả hai mắt. Huyết áp đo được là 158/100 mmHg. Dù chỉ số này đã giảm so với giai đoạn nguy hiểm, bác sỹ nhận định người bệnh nhiều khả năng vừa trải qua cơn tăng huyết áp ác tính với mức huyết áp trên 180/120 mmHg.

Theo người bệnh, khoảng ba ngày trước khi nhập viện, anh xuất hiện cơn đau đầu dữ dội kèm choáng váng, nhìn mờ. Sau khi cơn đau đầu thuyên giảm, thị lực vẫn không cải thiện nên mới đi khám.

Kết quả kiểm tra chuyên sâu bằng máy chụp màu đáy mắt (FO) và chụp cắt lớp quang học (OCT) ghi nhận cả hai mắt đều có phù gai thị, tân mạch võng mạc, xuất huyết võng mạc và xuất huyết dịch kính. Bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh võng mạc do tăng huyết áp ác tính kết hợp bệnh võng mạc tiểu đường tăng sinh.

Các bác sỹ đồng thời chuyển người bệnh đến Trung tâm Tim mạch và khoa Nội tiết - Đái tháo đường để kiểm soát huyết áp, đường huyết và tầm soát các biến chứng toàn thân.

Theo Ths.Dương Minh Phúc, người trực tiếp thăm khám cho bệnh nhân cho hay, tăng huyết áp ác tính là tình trạng cấp cứu nội khoa, xảy ra khi huyết áp tăng rất cao kèm tổn thương các cơ quan đích như tim, não, thận và mắt. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu dữ dội, nhìn mờ, tức ngực, khó thở hoặc rối loạn tri giác.

Ở trường hợp của anh Mạnh, võng mạc bị tổn thương nặng do tác động đồng thời của tăng huyết áp và tiểu đường. Đường huyết tăng kéo dài làm thành mạch võng mạc suy yếu, gây tắc nghẽn mao mạch, thiếu oxy và kích thích hình thành các mạch máu mới bất thường.

Khi xảy ra cơn tăng huyết áp ác tính, áp lực máu tăng đột ngột khiến các mạch máu vốn mong manh này dễ vỡ, gây rò rỉ dịch, xuất huyết võng mạc và xuất huyết dịch kính.

"Tổn thương võng mạc của người bệnh ở mức nghiêm trọng, không chỉ đe dọa thị lực mà còn là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ biến chứng tại nhiều cơ quan khác như tim, thận và não, thậm chí có thể dẫn tới đột quỵ", bác sỹ Phúc cho biết.

Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm như tăng nhãn áp, bong võng mạc và mù lòa vĩnh viễn.

Để bảo tồn thị lực, các bác sỹ chỉ định tiêm thuốc chống tăng sinh mạch máu (Anti-VEGF) vào buồng dịch kính nhằm kiểm soát tân mạch, hạn chế rò rỉ dịch và xuất huyết, kết hợp laser quang đông võng mạc để giảm vùng thiếu máu.

Sau một tuần điều trị, tình trạng xuất huyết võng mạc được kiểm soát, thị lực cải thiện lên khoảng 5/10. Tuy nhiên, do võng mạc đã tổn thương nặng, khả năng phục hồi hoàn toàn là rất thấp. Mục tiêu điều trị chủ yếu là ngăn bệnh tiếp tục tiến triển và giảm nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn.

Các bác sỹ khuyến cáo người bệnh vẫn phải kiểm soát chặt huyết áp, đường huyết và tái khám định kỳ vì bệnh có nguy cơ tái phát.

Theo các chuyên gia, bệnh võng mạc là biến chứng thường gặp ở người mắc tiểu đường, tăng huyết áp và các bệnh tim mạch. Điều đáng lo ngại là cả tăng huyết áp và tiểu đường đều có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài, chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng.

Người bệnh cần đi khám ngay khi có các dấu hiệu như đau đầu dữ dội kèm nhìn mờ, giảm thị lực đột ngột, nhìn thấy đốm đen, ruồi bay, nhìn méo hình hoặc có cảm giác như màn che trước mắt.

Ths.Dương Minh Phúc khuyến cáo người mắc tăng huyết áp, tiểu đường, người cao tuổi hoặc có bệnh tim mạch nên khám mắt định kỳ mỗi 6-12 tháng để phát hiện sớm tổn thương võng mạc. Đồng thời, cần kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và các yếu tố nguy cơ nhằm giảm nguy cơ biến chứng nặng, bảo tồn thị lực lâu dài.

Đau đầu ba ngày, phát hiện vỡ túi phình động mạch não

Cơn đau đầu dữ dội kéo dài ba ngày kèm nôn ói khiến người phụ nữ 58 tuổi phải nhập viện cấp cứu. Bác sỹ phát hiện bà bị xuất huyết dưới nhện do vỡ túi phình động mạch não, một dạng đột quỵ xuất huyết nguy hiểm có thể cướp đi tính mạng nếu chậm điều trị.

Bà Tím (58 tuổi) được đưa đến viện trong tình trạng đau đầu dữ dội kéo dài nhiều ngày, kèm nôn ói và mệt mỏi. Theo người nhà bệnh nhân, trước đó bà xuất hiện cơn đau đầu dữ dội và đến một cơ sở y tế gần nhà khám. Tại đây, bà được chẩn đoán thoái hóa cột sống cổ, kê thuốc điều trị và theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, tình trạng đau đầu ngày càng nặng nên gia đình quyết định đưa bà đến bệnh viện cấp cứu.

BS.CKI Huỳnh Văn Mười Một, khi cấp cứu cho bệnh nhân cho biết, khi nhập viện lúc rạng sáng, người bệnh đau nhiều vùng đầu, cổ vai gáy, kèm nôn ói và mệt mỏi.

Qua khai thác bệnh sử và thăm khám, các bác sỹ nhận thấy nhiều dấu hiệu không phù hợp với bệnh lý cơ xương khớp mà gợi ý tổn thương trong sọ não.

"Thoái hóa cột sống cổ thường gây đau âm ỉ, tăng khi vận động cổ và hiếm khi gây đau đầu dữ dội kèm nôn ói. Vì vậy, dù người bệnh đã có chẩn đoán trước đó, chúng tôi vẫn nghĩ đến khả năng xuất huyết não hoặc bệnh lý mạch máu não", bác sỹ Huỳnh Văn Mười Một cho biết.

Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) não xác định người bệnh bị xuất huyết dưới nhện do vỡ túi phình động mạch cảnh trong trái đoạn thông sau. Máu đã lan vào khoang dưới nhện quanh não, bể quanh thân não và tràn vào hai não thất.

Theo các bác sỹ, đây là một trong những thể đột quỵ xuất huyết nguy hiểm nhất. Túi phình động mạch não là đoạn thành mạch bị suy yếu, phình lên như một quả bóng. Khi túi phình vỡ, máu tràn vào khoang dưới nhện bao quanh não, làm tăng áp lực nội sọ và kích thích màng não.

Người bệnh thường xuất hiện cơn đau đầu dữ dội như "búa bổ", kèm nôn ói, cứng cổ. Nếu không được xử trí kịp thời, tình trạng chảy máu có thể tiếp diễn, gây phù não, hôn mê, để lại di chứng nặng nề, thậm chí tử vong.

Ngay sau khi xác định nguyên nhân, ê kíp bác sỹ tiến hành hội chẩn đa chuyên khoa và chỉ định phẫu thuật cấp cứu. Các bác sỹ mở sọ, tiếp cận vị trí túi phình đã vỡ và đặt kẹp titan chuyên dụng vào cổ túi phình nhằm ngăn hoàn toàn dòng máu tiếp tục chảy vào túi phình, đồng thời vẫn bảo đảm lưu lượng máu nuôi não.

Sau phẫu thuật, người bệnh giảm đau đầu rõ rệt, không còn nôn ói và không xuất hiện các di chứng thần kinh như yếu liệt hay rối loạn ngôn ngữ. Sau 5 ngày theo dõi, bà được xuất viện. Một tháng sau tái khám, sức khỏe ổn định và không còn các cơn đau đầu tái phát.

Theo các bác sỹ, hiện nhiều trường hợp xuất huyết não giai đoạn sớm có biểu hiện khá kín đáo, dễ bị nhầm với đau cơ xương khớp hoặc thoái hóa cột sống cổ nếu chỉ dựa vào triệu chứng bên ngoài.

Việc khai thác kỹ thời điểm khởi phát, tính chất cơn đau cùng với chỉ định các phương tiện chẩn đoán hình ảnh phù hợp là yếu tố quyết định giúp phát hiện sớm các bệnh lý mạch máu não nguy hiểm.

Nguyên nhân gây vỡ túi phình động mạch não có thể liên quan đến tăng huyết áp, các bất thường bẩm sinh của thành mạch, dị dạng mạch máu hoặc quá trình thoái hóa thành động mạch. Đáng chú ý, bệnh có thể xảy ra ở cả những người chưa từng được chẩn đoán mắc bệnh trước đó và diễn tiến âm thầm cho đến khi túi phình vỡ.

Các bác sỹ khuyến cáo không nên xem nhẹ những cơn đau đầu xuất hiện đột ngột, dữ dội hoặc kéo dài nhiều ngày, đặc biệt khi kèm buồn nôn, nôn ói, cứng cổ hoặc mệt mỏi bất thường. Khi có các dấu hiệu này, người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh hoặc đột quỵ để được thăm khám và chẩn đoán sớm.

Bên cạnh đó, những người có tăng huyết áp hoặc các yếu tố nguy cơ tim mạch nên khám sức khỏe định kỳ và tầm soát mạch máu não bằng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh khi có chỉ định. Việc phát hiện sớm túi phình trước khi vỡ sẽ giúp tăng cơ hội điều trị thành công, giảm nguy cơ đột quỵ và các biến chứng đe dọa tính mạng.