Kê đơn thuốc sai bệnh, bác sỹ có thể bị phạt tới 20 triệu đồng

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, có hiệu lực từ ngày 15/5, với nhiều mức xử phạt tăng mạnh đối với các vi phạm trong hoạt động khám chữa bệnh và kinh doanh dược.

Đáng chú ý, nghị định quy định mức phạt từ 10-20 triệu đồng đối với nhiều hành vi vi phạm trong hoạt động kinh doanh thuốc và kê đơn điều trị.

Ảnh minh họa.

Trong đó, hành vi bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc của bác sỹ sẽ bị xử phạt từ 10-20 triệu đồng, tăng gấp đôi so với mức phạt hiện hành từ 5-10 triệu đồng.

Ngoài ra, bác sỹ kê đơn thuốc không phù hợp với chẩn đoán bệnh, mức độ bệnh hoặc tình trạng sức khỏe của người bệnh cũng có thể bị xử phạt tới 20 triệu đồng.

Cùng mức phạt trên còn áp dụng đối với hành vi cho thuê, cho mượn chứng chỉ hành nghề; cơ sở mua bán thuốc không thực hiện biện pháp cách ly hoặc bảo quản riêng đối với thuốc, dược liệu không đạt tiêu chuẩn chất lượng, đã có thông báo thu hồi, hết hạn sử dụng hoặc không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Nghị định cũng siết chặt điều kiện hành nghề dược tại các cơ sở bán lẻ thuốc. Theo đó, người trực tiếp tham gia bán lẻ thuốc nhưng không có văn bằng chuyên môn phù hợp sẽ bị phạt từ 1-3 triệu đồng.

Việc nâng mức xử phạt được đánh giá nhằm tăng tính răn đe, chấn chỉnh tình trạng bán thuốc không theo đơn và kê đơn chưa phù hợp thực tế điều trị, vấn đề đã tồn tại nhiều năm và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.

Theo các chuyên gia y tế, việc tự ý mua thuốc kê đơn, đặc biệt là kháng sinh, thuốc điều trị bệnh mạn tính hoặc thuốc tác động thần kinh mà không có chỉ định chuyên môn có thể dẫn tới nhiều hệ lụy như kháng thuốc, biến chứng điều trị hoặc che lấp triệu chứng bệnh nguy hiểm.

Nghị định 90/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường quản lý hoạt động hành nghề y, dược; đồng thời nâng cao trách nhiệm chuyên môn của cơ sở khám chữa bệnh và nhà thuốc trong quá trình chăm sóc sức khỏe người dân.

Mức xử phạt khi xúc phạm nhân viên y tế

Từ 15/5, nhiều hành vi vi phạm trong lĩnh vực khám chữa bệnh sẽ bị xử lý nghiêm theo Nghị định 90/2026/NĐ-CP, trong đó hành vi xúc phạm, tấn công nhân viên y tế hoặc đăng thông tin quy kết sai về sự cố y khoa có thể bị phạt tới 40 triệu đồng.

Đáng chú ý, các quy định tại Điều 38 của Nghị định 90 về hành vi vi phạm trong hành nghề khám bệnh, chữa bệnh được sửa đổi theo hướng siết chặt quản lý, tăng trách nhiệm của người hành nghề và bảo vệ tốt hơn quyền lợi người bệnh cũng như nhân viên y tế.

Theo đó, ở nhóm vi phạm bị phạt từ 3-5 triệu đồng, Nghị định 90 bổ sung hành vi “không đăng ký hành nghề” hoặc “hành nghề ngoài thời gian, địa điểm đã đăng ký”. Đây được xem là điểm mới nhằm kiểm soát chặt hoạt động khám chữa bệnh, nhất là trong bối cảnh nhiều cơ sở và cá nhân hành nghề ngoài giờ hoặc hoạt động không đúng phạm vi cho phép.

Ở nhóm vi phạm từ 5-10 triệu đồng, nghị định bổ sung hàng loạt hành vi mới như từ chối tham gia khám chữa bệnh khi có thiên tai, dịch bệnh theo điều động; lợi dụng hình ảnh, tư cách người hành nghề để quảng bá phương pháp chưa được công nhận; không tuân thủ quy trình chuyên môn hoặc sử dụng kỹ thuật, thiết bị chưa được phép.

Nghị định mới cũng làm rõ hơn hành vi trục lợi trong khám chữa bệnh khi chuyển từ cách diễn đạt “vì vụ lợi” sang “nhằm trục lợi”, qua đó tăng tính chặt chẽ trong quá trình xử lý vi phạm.

Đáng chú ý nhất là nhóm vi phạm nghiêm trọng với mức xử phạt từ 30-40 triệu đồng. Theo Nghị định 90, hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người hành nghề và những người làm việc tại cơ sở khám chữa bệnh hoặc phá hoại tài sản của cơ sở y tế sẽ bị xử phạt nặng.

Ngoài ra, hành vi đăng tải thông tin mang tính quy kết trách nhiệm của người hành nghề hoặc cơ sở khám chữa bệnh khi xảy ra sự cố y khoa mà chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền cũng có thể bị phạt tới 40 triệu đồng.

Nghị định mới vẫn giữ mức xử phạt từ 20-30 triệu đồng đối với một số hành vi vi phạm trong hành nghề khám chữa bệnh, đồng thời bổ sung ngoại lệ cụ thể cho các đối tượng như lương y, người có bài thuốc gia truyền đã đăng ký theo quy định.

Về hình thức xử phạt bổ sung, Nghị định 90 mở rộng phạm vi các hành vi bị tước quyền sử dụng giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề, đặc biệt với các vi phạm liên quan đến đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người hành nghề y.

Nghị định này cũng siết chặt quy định liên quan đến kê đơn thuốc. Nếu trước đây quy định đã được nêu tại Nghị định 117/2020/NĐ-CP thì nay các hành vi vi phạm được cụ thể hóa rõ hơn, đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu kê đơn đúng chẩn đoán và tình trạng bệnh của người bệnh.

Theo đó, hành vi kê đơn thuốc không phù hợp với chẩn đoán bệnh, tình trạng sức khỏe của người bệnh hoặc kê vào đơn thuốc các sản phẩm không được phép kê đơn theo quy định của pháp luật có thể bị phạt từ 10-20 triệu đồng.

Ngoài ra, hành vi cấp phát hoặc bán thuốc hết hạn sử dụng, thuốc bảo quản không đúng quy định ghi trên nhãn, thuốc đã có thông báo thu hồi hoặc thuốc không rõ nguồn gốc xuất xứ cho người sử dụng sẽ bị xử phạt từ 20-30 triệu đồng.

Việc bổ sung và nâng mức xử phạt được kỳ vọng sẽ góp phần chấn chỉnh hoạt động khám chữa bệnh, tăng tính răn đe đối với các hành vi xâm hại nhân viên y tế, đồng thời nâng cao trách nhiệm chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp trong lĩnh vực y tế.

Đề xuất phụ cấp tới 100% cho nhiều nhân viên y tế đặc thù

Dự thảo nghị định mới đề xuất 6 mức phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với viên chức y tế công lập, trong đó mức cao nhất lên tới 100% dành cho nhiều vị trí đặc thù như hồi sức cấp cứu, pháp y, điều trị tâm thần.

Bộ Tư pháp vừa công bố tài liệu thẩm định dự thảo Nghị định quy định chi tiết chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với viên chức, người lao động tại các cơ sở y tế công lập, trong đó đề xuất 6 mức phụ cấp cùng lộ trình áp dụng cụ thể.

Theo dự thảo, chính sách này áp dụng đối với viên chức, người lao động công tác tại các cơ sở y tế công lập, bao gồm cả cơ sở trợ giúp xã hội công lập. Nội dung quy định gồm đối tượng áp dụng, nguyên tắc tính phụ cấp, mức hưởng, thời gian hưởng và nguồn chi trả.

Mức phụ cấp cao nhất là 100% được đề xuất áp dụng đối với viên chức làm chuyên môn y tế thường xuyên, trực tiếp thực hiện các công việc đặc thù như khám, điều trị, xét nghiệm, chăm sóc người bệnh tâm thần; pháp y, pháp y tâm thần; hồi sức cấp cứu, hồi sức tích cực, chống độc; giải phẫu bệnh.

Ngoài ra, viên chức chuyên môn y tế tại trạm y tế cấp xã hoặc cơ sở y tế dự phòng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, khu vực biên giới và hải đảo cũng thuộc diện hưởng mức phụ cấp này.

Mức phụ cấp 70% được áp dụng đối với viên chức trực tiếp khám, điều trị, xét nghiệm, chăm sóc người mắc bệnh phong, lao, HIV/AIDS, bệnh truyền nhiễm nhóm A, trẻ sơ sinh hoặc người khuyết tật đặc biệt nặng.

Nhóm này còn bao gồm các công việc như bảo quản, trông coi xác; làm việc trong phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp III, cấp IV; điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện.

Bên cạnh đó, viên chức làm chuyên môn y tế tại các trạm y tế cấp xã; cơ sở y tế dự phòng; trung tâm kiểm soát bệnh tật cấp tỉnh; trung tâm kiểm dịch y tế biên giới; các viện y tế dự phòng và cơ sở điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện cũng được đề xuất hưởng phụ cấp 70%.

Đối với mức phụ cấp 60%, dự thảo áp dụng cho viên chức trực tiếp khám, điều trị, chăm sóc người mắc bệnh truyền nhiễm thông thường, thương binh, bệnh binh, người cao tuổi không thể tự phục vụ.

Ngoài ra còn có các vị trí chuyên môn như xét nghiệm xác định tác nhân gây bệnh truyền nhiễm, kiểm định kháng huyết thanh dại, uốn ván, nọc rắn; xạ trị, hóa trị, y học hạt nhân, sinh học phân tử, pha chế thuốc điều trị ung thư; giám sát, phòng chống bệnh truyền nhiễm tại cộng đồng.

Mức phụ cấp 50% được đề xuất cho viên chức làm việc trong các lĩnh vực gây mê hồi sức, bỏng, da liễu, nhi, chăm sóc người khuyết tật nặng; chẩn đoán hình ảnh; kiểm soát nhiễm khuẩn và dược lâm sàng.

Trong khi đó, mức phụ cấp 40% áp dụng đối với nhóm thực hiện khám chữa bệnh thông thường; phục hồi chức năng; giám định y khoa; y dược cổ truyền; sản xuất, bảo quản, cấp phát thuốc; kiểm định thuốc, vắc xin, sinh phẩm y tế; an toàn thực phẩm; dinh dưỡng lâm sàng; chăm sóc sức khỏe sinh sản; vận hành, bảo trì thiết bị y tế.

Nhóm viên chức không trực tiếp làm chuyên môn y tế tại các cơ sở chuyên khoa về bệnh truyền nhiễm, HIV/AIDS, phong, lao, tâm thần, pháp y hoặc cấp cứu ngoại viện cũng thuộc diện hưởng mức phụ cấp này.

Mức phụ cấp thấp nhất là 30%, áp dụng đối với viên chức làm công tác truyền thông giáo dục sức khỏe, dân số; viên chức làm chuyên môn y tế tại cơ quan, đơn vị, trường học; hoặc viên chức không trực tiếp làm chuyên môn y tế tại các đơn vị sự nghiệp y tế nói chung.

Về lộ trình thực hiện, dự thảo đề xuất các mức phụ cấp từ 70% trở xuống sẽ được áp dụng ngay trong năm 2026. Riêng mức phụ cấp 100% được áp dụng theo lộ trình tăng dần. Cụ thể, từ 1/1/2026 đến hết 31/12/2026 áp dụng mức 80%; từ 1/1/2027 đến hết 31/12/2027 áp dụng mức 90%; và từ 1/1/2028 sẽ áp dụng đầy đủ mức 100%.

Dự thảo được đánh giá là động thái nhằm tăng chế độ đãi ngộ đối với đội ngũ nhân viên y tế làm việc trong môi trường độc hại, áp lực cao hoặc thường xuyên tiếp xúc với nguy cơ lây nhiễm, qua đó góp phần giữ chân nhân lực y tế trong hệ thống công lập.