Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết mức thuế 25% đối với Canada và Mexico có thể là mức sàn. Ảnh: AFP

"Chúng tôi sẽ công bố mức thuế đối với Canada và Mexico vì một số lý do", Tổng thống Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng vào ngày 30/1 khi ông ký các sắc lệnh hành pháp để ứng phó với vụ va chạm máy bay gây chết người.

"Lý do số một là nhiều người đã tràn vào đất nước chúng ta một cách khủng khiếp và quá nhiều. Lý do số hai là ma túy, fentanyl và mọi thứ khác đã xâm nhập vào nước Mỹ. Lý do số ba là các khoản trợ cấp khổng lồ mà chúng tôi dành cho Canada và Mexico dưới hình thức thâm hụt", Tổng thống Trump cho biết.

Giá dầu WTI giao kỳ hạn của Mỹ đã tăng lên trên 73 USD/thùng sau tuyên bố của Tổng thống Trump. Tương tự, đồng đô la Mỹ đã quay đầu tăng giá và đạt mức cao nhất trong ngày trong khi đồng đô la Canada và đồng peso Mexico đều lao dốc.

Tổng thống Trump cho biết mức thuế 25% có thể là mức sàn, đồng thời khẳng định mức thuế "có thể hoặc không thể tăng theo thời gian".

Nhưng ông chủ Nhà Trắng đã ám chỉ rằng ông vẫn đang cân nhắc liệu một mặt hàng nhập khẩu quan trọng - dầu mỏ - có được miễn áp thuế hay không.

Động thái của ông Trump đã được thị trường cũng như các nhà lãnh đạo chính trị và kinh doanh toàn cầu dự đoán sát sao, những người đã theo dõi kỹ lưỡng lời nói và hành động của ông để tìm kiếm bất kỳ dấu hiệu nào về việc liệu Tổng thống Mỹ có thực hiện các mối đe dọa đánh thuế của mình hay sử dụng chúng làm điểm khởi đầu cho các cuộc đàm phán về thương mại hay không.

Việc áp thuế đối với hai nước láng giềng Canada và Mexico, đồng thời là những đối tác thương mại lớn và thị trường xuất khẩu của Mỹ, có nguy cơ gây ra hậu quả kinh tế nghiêm trọng, làm rung chuyển thị trường và có khả năng phát động chiến tranh thương mại, làm suy yếu các biện pháp bảo vệ từ hiệp định thương mại tự do ba quốc gia.

Cả Canada và Mexico đều tuyên bố sẽ đáp trả bất kỳ khoản thuế thương mại nào, bao gồm cả thuế quan trả đũa, ngay cả khi các nhà lãnh đạo của họ tìm cách đảm bảo với Mỹ rằng họ đang giải quyết các mối quan ngại về biên giới trong nỗ lực xoa dịu xung đột.

"Nếu các mức thuế quan này có hiệu lực, Canada sẽ đáp trả", Đại sứ Canada tại Mỹ Kirsten Hillman cho biết hôm 30/1. "Đây không phải là điều chúng tôi muốn làm. Chúng tôi không muốn tham gia vào cuộc chiến thuế quan qua lại với Mỹ. Điều đó không tốt cho Canada, người Canada và người lao động Canada và cũng không tốt cho Mỹ, người Mỹ và người lao động Mỹ", Đại sứ Hillman nói thêm.

Đại sứ Hillman cho biết Canada đã đáp trả những lo ngại của ông Trump về biên giới bằng cách siết chặt và công bố các biện pháp an ninh mới, bao gồm cả việc tăng cường máy bay không người lái và trực thăng.

Trong 11 tháng đầu năm 2024, tổng kim ngạch thương mại của Mỹ với Canada đạt 699 tỷ USD và 776 tỷ USD với Mexico. Và quy mô áp thuế quan mà Tổng thống Trump sẽ ban hành có thể có tác động mạnh đến các ngành công nghiệp cụ thể, chẳng hạn như ngành công nghiệp ô tô và ngành năng lượng. Cổ phiếu của các nhà sản xuất ô tô Mỹ như Ford và General Motors đã "đỏ lửa" và xóa tan thành quả tăng điểm trước đó, sau tuyên bố thuế quan của Tổng thống Trump.

"Thuế quan của Tổng thống Trump sẽ đánh lên nước Mỹ trước tiên", ông Matthew Holmes, Phó chủ tịch điều hành Phòng Thương mại Canada, nhận định. "Từ chi phí cao hơn tại các trạm bơm nhiên liệu, cửa hàng tạp hóa và thanh toán trực tuyến, thuế quan sẽ lan rộng khắp nền kinh tế và cuối cùng gây tổn hại cho người tiêu dùng và doanh nghiệp ở cả hai bên biên giới. Đây là tình huống cả đôi bên cùng thua", ông Holmes lập luận.

Tổng thống Trump cũng tuyên bố sẽ áp dụng thuế quan theo ngành, chẳng hạn như đối với dược phẩm, chip bán dẫn, thép, nhôm và đồng, có thể áp dụng rộng rãi cho nhiều quốc gia, bao gồm Canada và Mexico.

Ông Trump, người có niềm tin mạnh mẽ vào thuế quan, cho biết chúng sẽ thúc đẩy sự phục hưng của ngành sản xuất chế tạo trong nước, mặc dù các chuyên gia trong ngành đã cảnh báo rằng điều này sẽ làm đảo lộn chuỗi cung ứng và gây nguy hiểm cho các nhà máy hiện có do chi phí nguyên vật liệu tăng cao.