UBND TP.HCM vừa ban hành quyết định phê duyệt đề án thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM (Công ty cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM).

Trụ sở chính của Công ty cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM dự kiến đặt tại Tòa nhà Trung tâm Khởi nghiệp Sáng tạo Thành phố. Ảnh: Lê Toàn.

Giải bài toán thiếu vốn cho startup công nghệ

Theo đề án, trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và sự bùng nổ của các công nghệ đột phá như trí tuệ nhân tạo (AI), vi mạch bán dẫn, blockchain và dữ liệu lớn, TP.HCM cần một công cụ tài chính mạnh mẽ để thúc đẩy tiềm năng đổi mới sáng tạo nội tại.

Hiện nay, dù Thành phố đã có những bước tiến trong phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp với các trung tâm như Trung tâm khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM, Vườn ươm doanh nghiệp công nghệ cao và khu công viên phần mềm Quang Trung…, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều rào cản, đặc biệt là thiếu vốn đầu tư mạo hiểm và cơ chế hỗ trợ linh hoạt cho startup.

Theo thống kê, chỉ khoảng 10 - 15% startup tại Việt Nam tiếp cận được nguồn vốn đầu tư trong giai đoạn đầu, trong khi nhu cầu thực tế cao gấp nhiều lần. Do đó, việc thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm không chỉ giải quyết vấn đề này mà còn mang lại ý nghĩa chiến lược trong việc định vị TP.HCM trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Theo đó, Quỹ sẽ góp phần đưa Thành phố đạt mục tiêu lọt vào nhóm 100 thành phố có hệ sinh thái khởi nghiệp năng động nhất thế giới, đồng thời nâng cao tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo lên trên 40%. Đây cũng là cách để Thành phố tận dụng lợi thế đặc thù từ Nghị quyết 98/2023, thu hút đầu tư trong và ngoài nước, và tạo ra một mô hình mẫu có thể nhân rộng trên cả nước.

Quỹ cũng đóng vai trò cầu nối giữa nghiên cứu khoa học và ứng dụng thực tiễn, một yêu cầu cấp thiết được nhấn mạnh trong Nghị quyết 57-NQ/TW. Bằng cách hỗ trợ các dự án ươm tạo công nghệ từ trường đại học, viện nghiên cứu, và doanh nghiệp spin-off, Quỹ sẽ thúc đẩy quá trình thương mại hóa tài sản trí tuệ, góp phần tăng tỷ lệ khai thác thương mại từ kết quả nghiên cứu lên 8 - 10%.

Quỹ hướng đến việc giải quyết bài toán thiếu hụt vốn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong giai đoạn đầu (seed) và tăng trưởng (early-stage), đồng thời thúc đẩy quá trình thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ.

Ngoài ra, Quỹ còn nhằm tận dụng các cơ chế đặc thù được Quốc hội trao cho Thành phố thông qua Nghị quyết 98/2023, bao gồm chính sách ưu đãi thuế, cơ chế thử nghiệm (sandbox), và sự linh hoạt trong huy động nguồn lực xã hội. Điều này giúp Thành phố không chỉ dừng lại ở vai trò trung tâm kinh tế lớn nhất của cả nước mà còn trở thành một điểm đến hàng đầu cho đổi mới sáng tạo và kinh tế số, đáp ứng định hướng phát triển bền vững trong tương lai.

Tập trung vào lĩnh vực công nghệ lõi

Giai đoạn 2026 - 2035, Quỹ đặt mục tiêu đầu tư từ 50 đến 150 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học - công nghệ và công nghệ cao. Trong đó tập trung ưu tiên vào các lĩnh vực chiến lược của Thành phố, bao gồm: vi mạch - bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, công nghiệp công nghệ số, robot - tự động hóa, năng lượng mới.

Đồng thời, hỗ trợ thương mại hóa ít nhất 50 sản phẩm, công nghệ, giải pháp đến năm 2035. Trong đó hỗ trợ hình thành tối thiểu 5 doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn có khả năng IPO, M&A hoặc mở rộng thị trường quốc tế.

Cùng với đó là góp phần nâng tỷ trọng đóng góp của khu vực kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo và công nghệ cao lên 20 - 25% GRDP của Thành phố vào năm 2030. Thúc đẩy phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo cấp quốc gia và tầm cỡ quốc tế, phòng thí nghiệm, viện nghiên cứu và hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo.

Quỹ được tổ chức theo mô hình hợp tác công - tư, kết hợp nguồn lực từ ngân sách Thành phố và vốn góp của nhà đầu tư trong, ngoài nước. Vốn điều lệ ban đầu dự kiến 500 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước góp 200 tỷ đồng (chiếm 40%), phần còn lại 300 tỷ đồng từ các nhà đầu tư tư nhân (chiếm 60%).

UBND Thành phố sẽ cấp vốn một lần ngay khi thành lập và có thể bổ sung hàng năm từ ngân sách, song không bắt buộc duy trì cố định tỷ lệ 40% vốn nhà nước trong suốt quá trình hoạt động. Phần vốn góp của nhà đầu tư được thực hiện theo hợp đồng góp vốn, điều lệ công ty và nghị quyết của Đại hội đồng cổ đông.

Theo định hướng, đến năm 2035, tổng quy mô vốn điều lệ của Quỹ tối thiểu đạt 5.000 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách khoảng 2.000 tỷ đồng (hoặc thấp hơn 40%) và vốn khu vực tư nhân khoảng 3.000 tỷ đồng (hoặc cao hơn 60%). Cơ chế “vốn mồi” được thiết kế nhằm thu hút tối thiểu 2 - 3 đồng vốn tư nhân cho mỗi 1 đồng vốn nhà nước, bảo đảm nguồn lực xã hội chiếm trên 60% tổng kinh phí.