Từ kinh nghiệm nghiên cứu mô hình cảng Busan và Khu thương mại tự do Busan (Hàn Quốc), TP.HCM đã xây dựng mô hình khu thương mại tự do gắn với cảng biển tại Cái Mép Hạ. Ảnh: Lê Toàn.

Mục tiêu trở thành trung tâm logistics quốc tế

Nhận định trên được ông Lê Văn Danh, Phó giám đốc Sở Công thương TP.HCM cho biết tại Diễn đàn Logistics kết nối các khu vực với chủ đề "Tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu – Cơ hội mới cho logistics Việt Nam" do Bộ Công Thương tổ chức tại TP.HCM, ngày 24/7.

Ông Danh cho biết, từ kinh nghiệm nghiên cứu mô hình cảng Busan và Khu thương mại tự do Busan (Hàn Quốc), TP.HCM đã xây dựng mô hình khu thương mại tự do gắn với cảng biển tại Cái Mép Hạ.

“UBND Thành phố đã chính thức ban hành quyết định thành lập Khu thương mại tự do TP.HCM gắn với cảng biển tại khu vực Cái Mép Hạ. Đây là một điều kiện hạ tầng vô cùng quan trọng để phát triển dịch vụ logistics”, ông Danh nói.

Theo ông Danh, mục tiêu chính của khu thương mại tự do là phát triển các dịch vụ logistics gắn với hoạt động giao dịch thương mại quốc tế, đồng thời thực hiện các hoạt động công nghiệp công nghệ cao, lắp ráp, đóng gói để tạo ra giá trị gia tăng cho hàng hóa.

Bên cạnh đầu tư hạ tầng, TP.HCM xác định chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là hai trụ cột nâng cao năng lực cạnh tranh logistics. Doanh nghiệp logistics và doanh nghiệp sản xuất sẽ phải đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) cũng như các quy định về truy xuất nguồn gốc và xuất xứ hàng hóa.

“Để thực hiện điều này, thành phố đang tích cực mở rộng hợp tác với các tổ chức quốc tế, các tập đoàn và doanh nghiệp FDI để tìm kiếm các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ và chuyển đổi xanh trong sản xuất”, ông Danh nói thêm.

Bà Phan Thị Thắng, Thứ trưởng Bộ Công thương đánh giá những biến động địa chính trị và kinh tế toàn cầu đang thúc đẩy quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng, chuyển dịch đầu tư, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Xu hướng này vừa đặt ra nhiều thách thức, nhưng cũng đồng thời mở ra cơ hội lớn cho các quốc gia sở hữu vị trí chiến lược, môi trường đầu tư ổn định và năng lực sản xuất tốt tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất và phân phối toàn cầu.

Đối với Việt Nam, đây chính là thời điểm quan trọng để phát huy lợi thế về vị trí địa kinh tế, mạng lưới các Hiệp định thương mại tự do (FTA) cùng môi trường đầu tư ngày càng cải thiện, nhằm thu hút dòng dịch chuyển đầu tư, phát triển sản xuất và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, dù đối mặt với nhiều biến động, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam vẫn đạt gần 550 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 266,5 tỷ USD (tăng 24%) và kim ngạch nhập khẩu đạt 283,2 tỷ USD (tăng 34,4%).

Theo Thứ trưởng Bộ Công thương, những kết quả tích cực này phản ánh sức mạnh, năng lực thích ứng của nền sản xuất và xuất khẩu Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Tuy nhiên, quy mô thương mại quốc tế ngày càng lớn cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao năng lực logistics quốc gia.

“Có thể khẳng định rằng, năng lực logistics hiện nay không chỉ quyết định tốc độ lưu chuyển hàng hóa mà còn quyết định khả năng thu hút đầu tư, mở rộng thị trường và vị thế của quốc gia trong chuỗi cung ứng toàn cầu”, bà Thắng nhấn mạnh.

Năng lực logistics hiện nay không chỉ quyết định tốc độ lưu chuyển hàng hóa mà còn quyết định khả năng thu hút đầu tư, mở rộng thị trường và vị thế của quốc gia trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đầu tư mạnh hạ tầng để giảm chi phí logistics

Để giải quyết các “điểm nghẽn”, Phó giám đốc Sở Công thương TP.HCM Lê Văn Danh cho biết Thành phố  đang ráo riết hoàn thiện hạ tầng logistics.

Vừa qua, thành phố đã khởi công hai dự án cảng rất lớn là Cảng Cái Mép Hạ (nằm trong khu thương mại tự do, đóng vai trò là phân khu chức năng về cảng) và Cảng Cần Giờ. Cả hai cảng này đều có quy mô công suất và chiều dài cầu cảng rất lớn (trên 7.000 m), diện tích mỗi cảng trên 350 ha. Điều này sẽ hình thành nên một năng lực khai thác dịch vụ cảng và logistics vượt trội.

Về hạ tầng giao thông, hiện nay TP.HCM vẫn còn gặp khó khăn do phụ thuộc chủ yếu vào đường bộ vốn đang bị tắc nghẽn. Thành phố đã có chủ trương đầu tư mở rộng các tuyến đường Vành đai 3, Vành đai 4 và các tuyến đường liên cảng để tháo gỡ điểm nghẽn này. Đặc biệt, thành phố đang đầu tư tuyến đường sắt Biên Hòa - Vũng Tàu kết nối về Cái Mép.

“Đây là tuyến đường sắt vận chuyển hàng hóa chiến lược, giúp giảm áp lực cho đường bộ, tiết kiệm thời gian và chi phí logistics”, ông Danh nói.

Ngoài ra, bên cạnh sân bay Tân Sơn Nhất đang khai thác công suất lớn, thành phố cũng đang hoàn thiện các tuyến đường kết nối với sân bay Long Thành để vận chuyển hành khách và hàng hóa.Với hệ thống giao thông đa phương thức từ đường hàng không, đường bộ, cảng biển đến đường thủy nội địa dày đặc, TP.HCM có điều kiện thuận lợi để thúc đẩy hiệu quả các dịch vụ sản xuất kinh doanh và logistics trong thời gian tới.

Về hạ tầng công nghiệp, TP.HCM đang rà soát, lập lại quy hoạch các khu công nghiệp để đảm bảo tính hiệu quả và gắn kết chặt chẽ với các trung tâm cung ứng, nâng cao năng lực sản xuất và logistics.

Một điểm thuận lợi lớn khác là về mặt thể chế. Ông Danh cho biết ngày 23/7, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết chấp thuận dự thảo Luật Phát triển đô thị (trước đây gọi là Luật Đô thị đặc biệt). Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để thành phố có những cơ chế, chính sách đột phá và tính tự chủ cao hơn, chủ động quyết định các chính sách phát triển kinh tế - xã hội.

Trong luật này, ông Danh cho biết ngành Công thương đã tham mưu các cơ chế về khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp. Mục tiêu của khu logistics tích hợp là tạo ra một hệ sinh thái đồng bộ với khu thương mại tự do, các khu công nghiệp và khu chế xuất, nhằm thúc đẩy sản xuất kinh doanh và xuất khẩu trên địa bàn.

Ông Nguyễn Lộc Hà, Phó chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM cho rằng, quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu hiện nay đang mở ra một không gian phát triển vô cùng to lớn.

Với vị thế là trung tâm của khu vực phía Nam, sở hữu hệ thống cảng biển, sân bay, các khu công nghiệp, đồng thời là trung tâm sản xuất, thương mại, tài chính và có cộng đồng doanh nghiệp năng động, TP.HCM hội tụ đầy đủ các điều kiện để phát triển thành trung tâm dịch vụ logistics quốc tế, đóng vai vai trò của đầu tàu, là đầu mối điều phối và kết nối chuỗi cung ứng của khu vực phía Nam với thị trường toàn cầu.

Theo ông Hà, thành phố sẽ tập trung vào bốn định hướng lớn gồm: phát triển hạ tầng logistics đồng bộ và kết nối vùng; thúc đẩy chuyển đổi số trong chuỗi cung ứng; phát triển logistics xanh; và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cùng các dịch vụ logistics giá trị gia tăng.

Lãnh đạo TP.HCM cũng nhấn mạnh logistics là lĩnh vực có tính liên vùng rất cao. Vì vậy, không một địa phương nào có thể phát triển logistics một cách riêng lẻ. TP.HCM mong muốn các Bộ, ngành và các địa phương tiếp tục phối hợp hoàn thiện quy hoạch, đầu tư và khai thác hiệu quả các hành lang vận tải, các trung tâm logistics và các đầu mối giao thông chiến lược, đồng thời tăng cường chia sẻ dữ liệu.