Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tờ trình - Ảnh: QP.

Tiếp tục Kỳ họp không thường lệ, sáng 6/8 Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội.

Theo tờ trình của Chính phủ, Dự án có chiều dài đầu tư khoảng 349km, đi qua địa bàn 7 địa phương. Tuyến chính cao tốc quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100 - 120km/h; đường song hành quy mô tối thiểu 2 làn xe, tốc độ thiết kế 60 - 80km/h.

Phạm vi thực hiện giải phóng mặt bằng trên toàn bộ quy mô mặt cắt ngang Vành đai 5. Tổng diện tích đất chiếm dụng sơ bộ khoảng 4.011 ha. Chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khoảng 78.143 tỷ đồng.

Về hình thức đầu tư, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, trước mắt đầu tư Dự án theo hình thức đầu tư công, triển khai thu phí sau khi hoàn thành tương tự dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông; quá trình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi tiếp tục nghiên cứu khả năng đầu tư theo phương thức PPP

Sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 288.268 tỵ đồng, bao gồm phần tuyến chính cao tốc khoảng 215.192 tỷ đồng, thực hiện bằng ngân sách trung ương; phần đường song hành khoảng 73.076 tỷ đồng, thực hiện bằng vốn ngân sách địa phương.

Ông Minh cũng cho biết, trên địa bàn của mỗi địa phương dự kiến chia 3 dự án thành phần bao gồm: công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; xây dựng tuyến chính cao tốc;  xây dựng đường song hành. Các công trình cầu lớn qua 2 địa phương được lập thành dự án thành phần riêng. Dự kiến có tổng cộng 22 dự án thành phần.

Chính phủ dự kiến bố trí cho Dự án trong giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 59.700 tỷ đồng với phương án chuẩn bị đầu tư toàn tuyến (349km) làm cơ sở huy động nguồn vốn đầu tư. Đối với phân tuyến chính cao tốc: đầu tư khoảng 116km đoạn tuyến phía Đông (từ cầu Thái Hà đến cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn) có nhu cầu vận tải cao, có tiềm năng mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ, logistics, phù hợp khả năng cân đôi vôn, quy mô 6 làn xe, đầu tư công. Đối với đường song hành: phạm vi, quy mô, thời điểm đầu tư được xác định bảo đảm phù hợp với khả năng cân đôi vôn ngân sách địa phương.

Về tiến độ thực hiện dự án, theo tờ trình, chuẩn bị đầu tư dự án từ năm 2026, thực hiện dự án năm 2027, cơ bản hoàn thành năm 2030. Các đoạn còn lại trong giai đoạn 2026 - 2030 tiếp tục huy động các nguồn vốn để ưu tiên đầu tư sớm, phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.

Thẩm tra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nêu rõ, Dự án đáp ứng tiêu chí dự án quan trọng quốc gia theo quy định của Điều 8 Luật Đầu tư công.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra - Ảnh: QP

Về tổng mức đầu tư, nguồn vốn và khả năng cân đối vốn Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục cập nhật suất vốn đầu tư, đơn giá, chi phí dự phòng và các yếu tố biến động giá nhằm bảo đảm sát thực tế, hạn chế điều chỉnh trong quá trình thực hiện.

Ủy ban đề nghị Chính phủ bổ sung, làm rõ nguồn vốn, cơ cấu nguồn vốn, tiến độ bố trí vốn, khả năng cân đối và bố trí vốn của ngân sách trung ương, ngân sách địa phương (nhất là các địa phương dự kiến được giao bố trí số vốn lớn như Hà Nội, Hải Phòng) theo từng giai đoạn và căn cứ chứng minh khả năng cân đối vốn, làm cơ sở đánh giá tính khả thi và xem xét, quyết định; đánh giá kỹ tác động đến kế hoạch đầu tư công trung hạn và nhu cầu vốn cho nhiều dự án quan trọng quốc gia khác được triển khai đồng thời trong cùng giai đoạn.

Chủ nhiệm Phan Văn Mãi cũng đề nghị bổ sung văn bản cam kết của đủ 7 địa phương có Dự án đi qua về khả năng, tiến độ bố trí vốn ngân sách địa phương cho phần đường song hành và công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, báo cáo Quốc hội trước khi thông qua chủ trương đầu tư Dự án. Chính phủ chịu trách nhiệm về việc xác định tổng mức đầu tư và xác định nguồn vốn thực hiện Dự án bảo đảm đủ cơ sở trình Quốc hội xem xét, quyết định chủ trương đầu tư Dự án.

Báo cáo thẩm tra phản ánh, có ý kiến cho rằng, trường hợp chỉ cân đối được 59.700 tỷ đồng trong giai đoạn 2026 - 2030, đề nghị Chính phủ nghiên cứu đầu tư giai đoạn 1 của Dự án tương ứng với nguồn vốn và khả năng cân đối vốn, để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả; đồng thời tuân thủ pháp luật về đầu tư công, Quy định số 189-QĐ/TW ngày 08/10/2024 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công và Hướng dẫn số 63-HD/BCĐTW ngày 28/4/2025 của Ban Chỉ đạo Trung ương về một số nội dung trọng tâm về công tác phòng, chống lãng phí.

Đối với các cơ chế, chính sách đặc thù, cơ quan thẩm tra đề nghị chỉ áp dụng đối với những nội dung thực sự cần thiết, có căn cứ pháp lý và thực tiễn rõ ràng, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, công khai, minh bạch và gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán để phòng, chống tham nhũng, thất thoát, lãng phí và tiêu cực.

Đối với từng nhóm chính sách về nguồn vốn, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng rừng, chỉ định thầu, điều chỉnh quy hoạch và hỗ trợ doanh nghiệp bị thu hồi đất, đề nghị tiếp tục rà soát, đánh giá tác động và hoàn thiện hồ sơ trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.