Việc bỏ quy định xử lý đối với trường hợp sinh con thứ ba đang đặt ra câu hỏi cho không ít cán bộ, công chức, viên chức từng rơi vào diện chờ xem xét kỷ luật trước khi chính sách mới có hiệu lực.

Vấn đề được quan tâm là những trường hợp đã sinh con thứ ba trước mốc thay đổi chính sách, nhưng chưa bị xử lý có tiếp tục bị đưa ra xem xét kỷ luật hay không?

Trả lời nội dung này, Bộ Nội vụ cho biết Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã ban hành Hướng dẫn số 15-HD/UBKTTW ngày 20/3/2025. Hướng dẫn nêu rõ, đối với những trường hợp chưa bị xử lý kỷ luật thì không tiếp tục xem xét nữa; đồng thời không hồi tố đối với các trường hợp đã bị xử lý trước đó.

Nếu một trường hợp chưa bị xử lý kỷ luật, cơ quan có thẩm quyền sẽ không tiếp tục xem xét theo hướng kỷ luật nữa. Tuy nhiên, Bộ Nội vụ cũng lưu ý trường hợp bà Hiền sinh con thứ ba vào ngày 15/8/2024, tức trước thời điểm Hướng dẫn số 15-HD/UBKTTW và Pháp lệnh số 07/2025/UBTVQH15 có hiệu lực.

Cụ thể, Hướng dẫn số 15-HD/UBKTTW của Ủy ban Kiểm tra Trung ương có hiệu lực từ ngày 20/3/2025. Đây là văn bản sửa đổi, bổ sung Hướng dẫn số 05-HD/UBKTTW ngày 22/11/2022 về thực hiện một số điều trong Quy định số 69-QĐ/TW ngày 6/7/2022 của Bộ Chính trị liên quan đến kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm.

Trong khi đó, Pháp lệnh số 07/2025/UBTVQH15 sửa đổi, bổ sung Điều 10 của Pháp lệnh Dân số có hiệu lực thi hành từ ngày 3/6/2025. Nội dung sửa đổi theo hướng trao quyền cho mỗi cặp vợ chồng, cá nhân được quyết định về thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh.

Do trường hợp của bà Hiền phát sinh trước các mốc hiệu lực nêu trên, Bộ Nội vụ đề nghị nghiên cứu, thực hiện theo Khoản 4 Điều 2 Nghị định số 112/2020/NĐ-CP ngày 18/9/2020 về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức. Quy định này đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 71/2023/NĐ-CP ngày 20/9/2023.

Theo nguyên tắc xử lý kỷ luật, khi xem xét một trường hợp cụ thể, cơ quan có thẩm quyền phải căn cứ vào nhiều yếu tố. Các yếu tố này gồm nội dung, động cơ, tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân vi phạm, hoàn cảnh cụ thể, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ, thái độ tiếp thu và sửa chữa, khắc phục khuyết điểm, vi phạm, hậu quả. Những trường hợp khác được Đảng và pháp luật quy định là căn cứ miễn kỷ luật hoặc giảm nhẹ trách nhiệm cũng phải được tính đến.

Nói cách khác, việc xem xét kỷ luật không thể chỉ dựa vào một mốc sinh con thứ ba, mà cần đặt trong tổng thể quy định đang có hiệu lực, diễn biến thay đổi chính sách và thẩm quyền xử lý của cơ quan quản lý viên chức. 

Với người không phải đảng viên như bà Hiền, việc áp dụng quy định về xử lý kỷ luật viên chức cần căn cứ vào hệ thống văn bản pháp luật về viên chức và thẩm quyền của cơ quan quản lý trực tiếp.

Bộ Nội vụ cũng dẫn chiếu Điều 65 và Điều 66 Nghị định số 115/2020/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 85/2023/NĐ-CP, quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của UBND tỉnh, thành phố và đơn vị sự nghiệp công lập trong quản lý viên chức.

Từ các căn cứ trên, Bộ Nội vụ đề nghị bà Hiền liên hệ, trao đổi với cơ quan quản lý viên chức nơi công tác để được hướng dẫn cụ thể. Cơ quan này sẽ xem xét trường hợp của bà trên cơ sở thời điểm phát sinh sự việc, tình trạng đã hoặc chưa xử lý kỷ luật, quy định mới về dân số và các nguyên tắc miễn, giảm trách nhiệm theo pháp luật hiện hành.