Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh phát biểu - Ảnh: PT.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, với những học sinh có sự lệch chuẩn rất lớn, nếu chỉ dùng những biện pháp nhẹ nhàng thông thường thì rất khó.

Sáng 23/9, tiếp tục phiên họp thứ 49, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến các báo cáo của thành viên Chính phủ về thực hiện một số nghị quyết của Quốc hội nhiệm kỳ khóa XIV và khóa XV về giám sát chuyên đề, chất vấn.

Báo cáo tổng hợp nội dung thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội về các báo cáo nói trên, với lĩnh vực giáo dục, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Dương Thanh Bình phản ánh, chất lượng, trình độ giáo dục các cấp học được cải thiện; mạng lưới cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp đã được sắp xếp; tăng cường khả năng tự chủ. Đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý phát triển về số lượng và chất lượng; công tác đào tạo nghề được quan tâm.

Tuy nhiên, các cơ quan của Quốc hội nhận xét, chất lượng giáo dục chưa đồng đều giữa các vùng miền; tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ diễn ra phổ biến, nhất là ở miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học tại nhiều địa phương chưa đáp ứng yêu cầu; việc thực hiện tự chủ đại học còn gặp khó khăn; chất lượng, hiệu quả đào tạo của nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp còn thấp.

Tại báo cáo thẩm tra việc thực hiện một số nghị quyết của Quốc hội khóa XIV và khóa XV về giám sát chuyên đề và chất vấn thuộc lĩnh vực Ủy ban phụ trách, Ủy ban Văn hóa và xã hội đề cập nội dung giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh.

Theo Ủy ban này, vấn đề bạo lực học đường, bệnh thành tích, hình thức, sự thiếu trung thực trong giáo dục chưa được khắc phục triệt để, vẫn còn tình trạng xâm hại trẻ em trong một số cơ sở giáo dục.

Những biểu hiện hành vi lệch lạc, thiếu chuẩn mực trong giao tiếp, ứng xử của một bộ phận học sinh đã ảnh hưởng xấu đến môi trường giáo dục, sự phát triển toàn diện của học sinh. Bên cạnh đó, mặt trái nền kinh tế thị trường, sự du nhập của văn hóa ngoại lai; tác động tiêu cực và những mặt trái của môi trường mạng; sự phối hợp thiếu chặt chẽ, buông lỏng quản lý của gia đình, nhà trường và xã hội cũng ảnh hưởng và tác động không nhỏ đến đạo đức, lối sống của học sinh.

Do đó, Ủy ban này đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc triển khai Chỉ thị 08/CT-TTg ngày 23/02/2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường triển khai xây dựng văn hóa học đường, Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 26/1/2024 của Thủ tướng Chính phủ tăng cường công tác phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong phòng chống bạo lực học đường, phòng ngừa tội phạm và tệ nạn xã hội trong học sinh sinh viên trong các cơ sở giáo dục.

Tham gia thảo luận, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh chia sẻ băn khoăn về việc xây dựng văn hóa học đường. Theo ông, đây là vấn đề liên quan đến giáo dục đạo đức, lối sống.

Dù việc này đã được triển khai, song theo ông Vinh cần nghiêm hơn trong câu chuyện giáo dục đạo đức cho học sinh.

“Chúng ta nên kiên trì việc xây dựng văn hóa học đường rộng. Hiện nay chúng ta xây dựng theo hướng giáo dục học sinh nhưng không xử lý, xử phạt mà thuần túy nhắc nhở. Trong xã hội bao giờ cũng có người này người kia, nếu chỉ thuyết phục thì có hiệu quả không? Giáo dục trong trường học không thành công sau ra đời, ra ngoài xã hội sẽ có tác động”, ông Vinh đặt vấn đề.

Nhấn mạnh quan điểm bảo vệ trẻ em, bảo vệ học sinh, song ông Vinh cho rằng phải có cách đối xử phù hợp nhất. “Với những việc học sinh đã có sự lệch chuẩn rất lớn, nếu chỉ dùng những biện pháp nhẹ nhàng thông thường thì rất khó”, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội nói.

Về giáo dục phổ thông, theo Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh, cũng có khá nhiều vấn đề, điển hình là tình trạng thừa - thiếu giáo viên hay mục tiêu kiên cố hóa trường học. Những việc này cần giải quyết bằng biện pháp dài hạn, ông Vinh nêu.

Ông Vinh nhấn mạnh, ngành giáo dục có thuận lợi rất lớn khi Bộ Chính trị vừa ban hành nghị quyết về đột phá phát triển trong lĩnh vực này, trong đó có giải pháp đầu tư kiên cố hóa trường học, xây dựng trường bán trú, nội trú ở các tỉnh biên giới.

Hay câu chuyện giải quyết thừa - thiếu giáo viên, trước đây nói vướng về thể chế, nhưng nay Luật Nhà giáo đã được ban hành cùng 3 luật về giáo dục, nêu rõ quyền nhân sự đã giao cho ngành giáo dục nên giờ không thể nói vướng do thể chế, cần có giải pháp tập trung xử lý.

Về dạy thêm, học thêm, Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh cho biết Bộ Giáo dục đã có thông tư riêng quy định nội dung này, trong năm đầu tiên đã thực hiện tốt nhưng cũng còn nhiều ý kiến khác nhau, nên cần lắng nghe thêm từ thực tiễn để nghiên cứu.

Nhìn nhận tình trạng dạy thêm, học thêm đã giảm, nhưng ông Vinh cho rằng việc này lại được chuyển từ hình thức này sang hình thức khác. “Vì thế, cần quan tâm xử lý việc này cho tốt, phải có giải pháp căn cơ hơn gắn với việc khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục”, ông Vinh góp ý. Theo ông, cần xử lý từ chuyện tổ chức dạy học trong trường, phương pháp thi và đánh giá học sinh.

Ngoài ra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhấn mạnh kỳ thi THPT rất quan trọng khi vừa đánh giá một giai đoạn đào tạo của học sinh, vừa đánh giá chất lượng giáo dục của cơ sở giáo dục để tìm ra khiếm khuyết và xử lý. Vì thế, Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh đề nghị tiếp tục quan tâm vấn đề này.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 19 về khen thưởng và kỷ luật học sinh. Theo đó, từ ngày 31/10, nếu vi phạm kỷ luật, tùy mức độ, các em ở bậc tiểu học bị nhắc nhở hoặc yêu cầu xin lỗi. Học sinh cấp THCS, THPT bị nhắc nhở, phê bình hoặc viết bản tự kiểm điểm. Như vậy, hình thức kỷ luật cao nhất với học sinh là viết bản tự kiểm điểm, thay vì đình chỉ học có thời hạn như hiện nay.