Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào tuần giao dịch 14-18/9/2026 với một cột mốc được giới đầu tư chờ đợi suốt nhiều năm: đợt giải ngân đầu tiên của nhóm quỹ ETF mô phỏng các chỉ số toàn cầu FTSE, ngay trước khi quyết định nâng hạng Việt Nam lên Thị trường mới nổi thứ cấp chính thức có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.

Theo ước tính mới nhất từ Khối Phân tích của Công ty Chứng khoán SSI, đợt giải ngân đầu tiên của các quỹ mô phỏng chỉ số FTSE Global Equity Index Series (GEIS) chủ yếu là các quỹ thuộc hệ sinh thái Vanguard. Dự kiến mang lại khoảng 240 triệu USD vốn mua ròng, tập trung vào 27 cổ phiếu Việt Nam vừa được đưa vào rổ chỉ số toàn cầu.

Điểm đáng chú ý là tuần này cũng trùng thời điểm tái cơ cấu danh mục định kỳ của các quỹ ETF ngoại quy mô lớn đã hiện diện lâu năm tại Việt Nam như Xtrackers, VanEck và nhóm quỹ Fubon/CSOP mô phỏng FTSE Vietnam 30. Sự trùng lặp này khiến dòng tiền vào - ra ở từng mã cổ phiếu chịu tác động cộng hưởng từ cả hoạt động thêm mới danh mục lẫn tái cơ cấu tỷ trọng.

Tính chung toàn bộ các quỹ ETF ngoại, SSI Research ước tính giá trị mua vào tuần này đạt khoảng 450 triệu USD, trong khi giá trị bán ra khoảng 204 triệu USD, tương ứng giá trị mua ròng gần 246 triệu USD.

Xét theo giá trị giao dịch, nhóm 10 cổ phiếu được các quỹ ETF gom mạnh nhất tuần này gồm VPB (khoảng 32,8 triệu USD), VHM (khoảng 30,9 triệu USD), MCH (khoảng 22,1 triệu USD), cùng với FPT, MSN, HPG, VNM, VIX, VPL và ACB.

Cổ phiếu HPG của Tập đoàn Hòa Phát nằm trong nhóm được các quỹ ETF ngoại mua ròng mạnh tuần đầu nâng hạng FTSE. Ảnh: Hòa Phát

Ở chiều ngược lại, VIC là cổ phiếu bị bán ròng mạnh nhất với giá trị ước tính khoảng 28 triệu USD, dù đây vẫn là mã được các quỹ Vanguard mua vào theo tỷ trọng mới. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc quỹ Xtrackers hạ mạnh tỷ trọng VIC trong danh mục, từ khoảng 31,6% xuống còn 15%. Các mã STB, SHB, KBC, KDH, DXG, CEO, POW, NKG và BVH cũng nằm trong nhóm bị bán ròng.

Nếu tính theo số ngày giao dịch bình quân - thước đo mức độ áp lực lên thanh khoản của từng mã thì MCH, SSB và VPL là ba cổ phiếu có áp lực mua vào lớn nhất so với thanh khoản hiện tại, trong khi KBC, NKG và KDH chịu áp lực bán tương đối lớn.

Đợt giải ngân tuần này chỉ là bước khởi đầu trong lộ trình bốn giai đoạn của nhóm quỹ Vanguard mô phỏng FTSE GEIS, dự kiến kéo dài đến tháng 9/2027 với tốc độ phân bổ tăng dần: 10% trong tháng 9/2026, 20% vào tháng 3/2027, và 35% cho mỗi đợt còn lại vào tháng 6 và tháng 9/2027.

Theo kịch bản cơ sở của SSI Research, giả định tỷ trọng Việt Nam duy trì quanh 0,51% trong chỉ số FTSE Emerging All Cap, tổng dòng vốn từ nhóm quỹ này trong cả quá trình có thể đạt khoảng 2,4 tỷ USD. Ở kịch bản tích cực hơn, khi tỷ trọng Việt Nam tăng dần lên 0,95%, con số này có thể vọt lên hơn 4,4 tỷ USD.

Diễn biến này phù hợp với các ước tính độc lập trên thị trường. Trước đó, một số công ty chứng khoán từng dự báo dòng vốn thụ động và chủ động đổ vào khoảng 28 cổ phiếu hưởng lợi trực tiếp từ đợt nâng hạng có thể lên tới hơn 1,3 tỷ USD tính đến năm 2027, với phần lớn giá trị sẽ đến ở hai đợt giải ngân cuối thay vì đợt đầu tiên này.

Ở nhóm quỹ ETF ngoại tái cơ cấu định kỳ, kết quả rà soát quý IV/2026 của chỉ số MarketVector Vietnam Local Index (tham chiếu cho VanEck Vectors Vietnam ETF) đã thêm mới SSB và loại CEO, đúng như dự báo trước đó của SSI Research. Tương tự, chỉ số STOXX Vietnam Total Market Liquid Index (tham chiếu cho Xtrackers Vietnam Swap UCITS ETF) loại NKG và không bổ sung mã mới.

Riêng chỉ số FTSE Vietnam 30 Index, tham chiếu cho các quỹ Fubon và CSOP hiện chưa công bố kết quả chính thức nên các công ty chứng khoán tạm giữ nguyên dự báo thêm mới VPB, FPT, ACB, MCH, VPL và loại KBC, VND, VCI, KDH.

Sự kiện nâng hạng được xem là cột mốc quan trọng nhất của thị trường chứng khoán Việt Nam trong hơn một thập kỷ, khép lại hành trình được FTSE Russell đưa vào danh sách theo dõi từ năm 2018. Theo Ngân hàng Thế giới, tổng dòng vốn danh mục có thể đạt 3-5 tỷ USD trong ngắn hạn và lên tới 25 tỷ USD vào năm 2030 nếu Việt Nam tiếp tục duy trì đà cải cách.

Đánh giá về tác động của sự kiện này, Dragon Capital - quỹ đầu tư chuyên trách thị trường Việt Nam cho rằng, đợt nâng hạng đến vào một thời điểm phù hợp, trong bối cảnh nền kinh tế trong nước vẫn duy trì đà tăng trưởng vững chắc. Quỹ này trước đó cũng dự báo lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết có thể tăng khoảng 21% trong năm 2025 và 17% trong năm 2026, song song với làn sóng IPO quy mô lớn dự kiến diễn ra đến năm 2028.

Giới phân tích trong nước cũng lưu ý nhà đầu tư không nên kỳ vọng dòng vốn đổ vào ồ ạt ngay lập tức, mà cần theo dõi sát diễn biến thực tế qua từng đợt giải ngân, bởi tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam trong các chỉ số toàn cầu có thể còn thay đổi tùy vào kết quả rà soát cuối cùng của FTSE cũng như diễn biến thanh khoản, tỷ giá và dòng vốn ngoại trên toàn thị trường mới nổi.