Ông Trịnh Hà, Chuyên gia chiến lược, Exness Investment Bank.

Vàng lên ngôi, sức mạnh của USD đang bị xói mòn

Phát biểu tại Tọa đàm "Sức hút của các lớp tài sản" do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức sáng nay (13/11), ông Trịnh Hà cho rằng, sức mạnh của USD đang có dấu hiệu xói mòn do nợ công của Mỹ tăng vọt, niềm tin vào USD giảm.

Cụ thể, sau gần một thế kỷ duy trị vị thế thống trị, USD vẫn chiếm tỷ trọng áp đảo trong dự trữ ngoại hối và giao dịch toàn cầu, song sức mạnh của USD đang bị thử thách bởi sự trỗi dậy của các tài sản thay thế như vàng, tiền kỹ thuật số... và niềm tin bị xói mòn.

Theo ông Trịnh Hà, một trong những rủi ro lớn nhất với vị thế USD là nợ công Mỹ tăng vọt, dẫn tới niềm tin vào đồng bạc xanh suy giảm. Theo dữ liệu từ Fred, tỷ lệ nợ công/GDP của Mỹ đã vượt 114,8%, mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Bội chi ngân sách trung bình hơn 5% GDP kéo dài suốt hơn 10 năm qua, trong khi chi thường xuyên, đặc biệt là quốc phòng ngày càng phình to, dự kiến chiếm 81% tổng chi ngân sách vào năm 2055.

Nếu xu hướng này tiếp diễn, nợ công của Mỹ có thể lên tới 190% GDP vào năm 2055, đặt ra lo ngại về khả năng duy trì niềm tin của nhà đầu tư đối với đồng tiền này. Thị trường lao động cũng phát đi tín hiệu cảnh báo. Số việc làm mới (NFP) liên tục giảm, mức điều chỉnh sâu, khiến giới quan sát lo ngại về khả năng xảy ra suy thoái nhẹ.

Một biểu hiện nữa của sự suy giảm sức mạnh USD là tỷ lệ dự trữ toàn cầu với USD đang giảm, trong khi xu hướng tăng dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương đang tăng lên.

Theo ông Trịnh Hà, trong 3 năm gần đây, lượng vàng mua ròng của các ngân hàng trung ương vượt 1.000 tấn mỗi năm (các năm trước chỉ 300 - 400 tấn/năm), riêng 9 tháng đầu 2025 đạt hơn 730 tấn và dự kiến vượt 1.000 tấn năm 2025.

Đáng chú ý, các quốc gia BRICS (đặc biệt là Trung Quốc) đi đầu trong xu hướng này. Dù tỷ trọng vàng trong dự trữ của Trung Quốc mới đạt 7,7%, song tỷ lệ trái phiếu kho bạc Mỹ (UST) giảm xuống còn hơn 20%, mức thấp nhất trong 16 năm.

Vàng được xem là “nơi trú ẩn an toàn” trong bối cảnh USD có dấu hiệu suy yếu, dù hạn chế về nguồn cung vẫn là rào cản khiến kim loại quý này khó thay thế hoàn toàn vai trò của USD.

Chuyên gia này dự báo, vàng có thể lên tới 5.000 USD năm 2026. Mặc dù giá vàng tăng mạnh trong 2 năm gần đây, song xét trong cả giai đoạn lịch sử, S&P 500 vẫn có tỷ suất sinh lời nhỉnh hơn vàng. Thông thường, hai lớp tài sản này sẽ đi ngược chiều nhau, vì vậy, thời gian tới có thể xảy ra khả năng vàng sẽ tiếp tục tăng tiếp hoặc S&P 500 sẽ giảm bớt.

"Nói chung, vàng vẫn là tài sản trú ẩn, còn chứng khoán vẫn là lớp tài sản rủi ro. Nhìn dài hạn, vàng có thể chưa đến đỉnh, nhưng đang nằm trong vùng giá trung bình dài hạn 5-10 năm. Vì vậy, nếu nhà đầu tư đổ xô mua vàng quá nhiều giai đoạn này sẽ có thể gặp rủi ro, chủ yếu là rủi ro cơ hội, chứ không phải rủi ro do giá vàng sụt giảm", ông Trịnh Hà nhận định. 

Tài sản mới: Thách thức và cũng là cơ hội để USD lấy lại vị thế

Theo các chuyên gia, kỷ nguyên tiền tệ kỹ thuật số đang mở ra cánh cửa cho một trật tự tài chính mới, nơi vai trò thống trị của USD có thể bị lung lay.

Theo CME Group, tính đến giữa năm 2025, có 134 quốc gia đang trong giai đoạn thử nghiệm hoặc vận hành tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành (CBDC). Dù phần lớn mới triển khai ở quy mô nội địa, nhưng tốc độ phát triển nhanh, chi phí thấp và tính tức thời của hệ thống này có thể đe dọa vị thế của USD trong thanh toán quốc tế.

Sự đe dọa với vị thế của USD không chỉ đến từ CBDC, mà còn đến từ các stablecoin. Hiện nay, stablecoin - đặc biệt là các đồng tiền được neo giá theo USD vẫn là lựa chọn phổ biến hơn CBDC. 

Theo DefiLlama, giá trị stablecoin lưu thông đã vượt 300 tỷ USD (trong đó hơn 99% được neo theo USD). Dự kiến, con số này có thể tăng lên 2.000 tỷ USD vào năm 2028. Tổng giá trị giao dịch bằng stalblecoin hiện khoảng 28 tỷ USD/năm. Dù con số này mới chỉ chiếm 3% giá trị giao dịch xuyên biên giới, nhưng dự đoán có thể vượt giá trị giao dịch truyền thống trong một thập kỷ tới. 

Dù đối mặt với nhiều thách thức từ nợ công, xói mòn niềm tin, đến sự nổi lên của CBDC và vàng,  song ông Trịnh Hà cho rằng, vị thế của USD vẫn không thể thay thế trên toàn cầu bởi một số nguyên nhân: Quy mô kinh tế và tiêu dùng của Mỹ vẫn lớn nhất thế giới; Hệ sinh thái tài chính và công nghệ của Mỹ dẫn đầu toàn cầu - bong bóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn đang thắp lên kỳ vọng rằng công nghệ có thể giúp Mỹ duy trì năng suất và vị thế dẫn đầu kinh tế.

Bên cạnh đó, dù các tài sản mới như stablecoin, CBDC có thể sẽ trỗi dậy giai đoạn tới, song các tài sản này vẫn cần bảo chứng bằng USD. Điều này sẽ giúp USD giữ vững vị thế trong thời gian tới. Thậm chí, dự trữ bằng USD có thể sẽ tăng trở lại thay vì đi xuống như thời gian qua.

"USD đang bị thách thức khiến giao dịch bằng USD và dự trữ USD giảm, nhưng các loại hình tài sản mới sẽ giúp USD giữ vững vị thế mạnh mẽ hơn nữa thời gian tới. Những biến động của kinh tế Mỹ vẫn chi phối mạnh mẽ kinh tế toàn cầu và chúng ta cần quan sát kỹ kinh tế Mỹ để nhận diện rõ cơ hội và thách thức với nền kinh tế trong nước", ông Trịnh Hà khuyến nghị.