-
Tin mới y tế ngày 20/11: Đề xuất bổ sung dinh dưỡng điều trị vào quyền lợi bảo hiểm y tế
-
Bệnh thần kinh gia tăng gánh nặng, cần mở rộng cơ hội tiếp cận điều trị
-
Tăng hậu kiểm, bảo đảm mục tiêu phòng, chống tác hại thuốc lá
-
Chuyển mùa, gia tăng nguy cơ bệnh hô hấp và biến cố tim mạch -
Tin mới y tế ngày 19/11: Thiếu máy xạ trị, bệnh nhân ung thư đối mặt nguy cơ chậm điều trị
Trong khi nhiều chủng vi khuẩn ghi nhận tỷ lệ kháng thuốc cao, mạng lưới giám sát quốc gia mới có 64 bệnh viện tham gia, đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao năng lực xét nghiệm, kiểm soát nhiễm khuẩn và sử dụng kháng sinh hợp lý.
Kháng kháng sinh đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với y tế toàn cầu, làm suy giảm hiệu quả điều trị các bệnh nhiễm trùng, kéo dài thời gian nằm viện và gia tăng chi phí chăm sóc sức khỏe.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết, tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn có liên quan đến hơn 4,7 triệu ca tử vong trên toàn cầu trong năm 2021. Đáng chú ý, khoảng một trong sáu trường hợp nhiễm khuẩn được xác nhận bằng xét nghiệm năm 2023 có tình trạng kháng kháng sinh. Trong giai đoạn 2018-2023, tỷ lệ kháng thuốc gia tăng ở hơn 40% các cặp vi khuẩn - kháng sinh được WHO theo dõi.
![]() |
| Kháng kháng sinh đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với y tế toàn cầu, làm suy giảm hiệu quả điều trị các bệnh nhiễm trùng, kéo dài thời gian nằm viện và gia tăng chi phí chăm sóc sức khỏe. |
Tại Việt Nam, tình trạng này đang tạo thêm áp lực cho hệ thống khám, chữa bệnh, đặc biệt ở những cơ sở điều trị bệnh nhân nặng, người mắc nhiều bệnh lý nền hoặc phải sử dụng kháng sinh kéo dài.
Bà Trương Lê Vân Ngọc, Trưởng phòng Nghiệp vụ, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, dữ liệu giám sát năm 2024 ghi nhận tỷ lệ kháng thuốc đáng lo ngại ở nhiều chủng vi khuẩn.
Cụ thể, 84,1% chủng Acinetobacter baumannii được giám sát kháng carbapenem, nhóm kháng sinh quan trọng trong điều trị các nhiễm khuẩn nặng. Tỷ lệ này ở Klebsiella pneumoniae là 46%. Đối với tụ cầu vàng Staphylococcus aureus, có 76,5% chủng kháng methicillin.
Đáng chú ý, vi khuẩn E. coli có tỷ lệ kháng cephalosporin thế hệ 3 lên tới 61,2% và kháng quinolone 81,8%. Đây đều là những nhóm thuốc được sử dụng trong điều trị nhiều bệnh nhiễm khuẩn.
Các tỷ lệ trên được ghi nhận trong những chủng vi khuẩn thuộc hệ thống giám sát, không phản ánh tỷ lệ mắc nhiễm khuẩn kháng thuốc trong cộng đồng. Tuy nhiên, kết quả cho thấy những thách thức đối với việc lựa chọn kháng sinh điều trị, nhất là ở bệnh nhân nhiễm khuẩn nặng.
Trong khi đó, năng lực giám sát tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Mạng lưới giám sát kháng thuốc quốc gia đã mở rộng từ 16 bệnh viện năm 2016 lên 64 bệnh viện năm 2026, bao phủ 28 trong tổng số 34 tỉnh, thành phố. Dù có sự cải thiện đáng kể, số cơ sở tham gia vẫn chiếm tỷ lệ nhỏ so với hơn 1.000 bệnh viện trên cả nước.
Còn TS.Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh nhận định, mạng lưới giám sát hiện nay chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu theo dõi tình hình kháng thuốc trên phạm vi toàn quốc.
Bên cạnh hạn chế về số lượng, chất lượng xét nghiệm và dữ liệu giữa các cơ sở chưa đồng đều. Một số bệnh viện thiếu hóa chất, nhân lực vi sinh chuyên sâu và gặp khó khăn trong duy trì hệ thống quản lý thông tin xét nghiệm.
Đáng lo ngại, báo cáo của Cục Quản lý Khám, chữa bệnh ghi nhận một số chùm ca lây nhiễm và tín hiệu bất thường chưa được phát hiện, xử lý kịp thời do thiếu cơ chế phối hợp giữa các khoa, phòng. Thực trạng này cho thấy việc mở rộng hệ thống giám sát cần đi đôi với nâng cao chất lượng dữ liệu, khả năng cảnh báo sớm và tổ chức can thiệp tại cơ sở điều trị.
Phân tích nguyên nhân thúc đẩy tình trạng kháng thuốc, TS.Hà Anh Đức cho rằng, việc sử dụng thuốc kháng vi sinh vật quá mức hoặc không hợp lý ở người, vật nuôi và trong nông nghiệp là những yếu tố quan trọng. Tình trạng kê đơn chưa phù hợp, tự ý sử dụng kháng sinh, không tuân thủ điều trị cùng những hạn chế trong kiểm soát nhiễm khuẩn cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ.
Thực tế tại một số bệnh viện cho thấy, quản lý sử dụng kháng sinh có thể mang lại hiệu quả tích cực nếu được triển khai đồng bộ. Tại Bệnh viện Chợ Rẫy, từ năm 2021 đến tháng 9/2026, chương trình quản lý kháng sinh đã đánh giá 12.419 bệnh án, với tỷ lệ tuân thủ hướng dẫn sử dụng kháng sinh điều trị đạt 95-99,6%.
Trong khi đó, Bệnh viện Bạch Mai tăng cường kết nối dữ liệu tiêu thụ kháng sinh, chi phí và tình hình đề kháng để điều chỉnh việc sử dụng thuốc. Đối với meropenem, tỷ lệ phù hợp về chỉ định tăng từ 58,8% lên 84,2%.
PGS-TS.Nguyễn Hoàng Anh, Trung tâm DI & ADR Quốc gia, Trường Đại học Dược Hà Nội nhấn mạnh, quản lý sử dụng kháng sinh là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp giữa các chuyên khoa và duy trì hoạt động giám sát, phản hồi thường xuyên.
Bên cạnh sử dụng thuốc hợp lý, kiểm soát nhiễm khuẩn cũng giữ vai trò quan trọng trong ngăn chặn vi khuẩn đa kháng lây truyền. Tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, việc triển khai sàng lọc có mục tiêu, tăng cường vệ sinh tay, phòng ngừa tiếp xúc và cảnh báo vi khuẩn đa kháng đã giúp tỷ suất phát hiện ca mới mang vi khuẩn đường ruột kháng carbapenem tại Khoa Hồi sức tích cực giảm khoảng 78% trong giai đoạn 2019-2025.
Những kết quả này cho thấy, hiệu quả phòng, chống kháng thuốc phụ thuộc vào sự phối hợp giữa xét nghiệm vi sinh, quản lý sử dụng thuốc và kiểm soát nhiễm khuẩn, thay vì chỉ tập trung cắt giảm lượng kháng sinh sử dụng.
Ở góc độ quốc tế, bà Erin Kenney, đại diện WHO tại Việt Nam cảnh báo, trong giai đoạn 2020-2035, Việt Nam có thể ghi nhận khoảng 300.000 ca tử vong liên quan đến nhiễm khuẩn kháng thuốc, theo ước tính được chia sẻ tại sự kiện.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến nghị Việt Nam ưu tiên tăng cường giám sát và trách nhiệm giải trình, mở rộng năng lực xét nghiệm vi sinh, thúc đẩy sử dụng kháng sinh có trách nhiệm và bảo đảm nguồn đầu tư bền vững.
Việt Nam đã phê duyệt Chiến lược quốc gia về phòng, chống kháng thuốc giai đoạn 2023-2030 và đang triển khai Kế hoạch hành động trong y tế giai đoạn 2026-2030. Trọng tâm là củng cố mạng lưới giám sát, nâng cao năng lực phòng xét nghiệm, tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn và quản lý sử dụng kháng sinh tại các cơ sở khám, chữa bệnh.
Các chuyên gia nhấn mạnh, phòng, chống kháng thuốc cần được triển khai theo cách tiếp cận “Một sức khỏe”, tăng cường phối hợp giữa y tế, thú y, nông nghiệp và môi trường nhằm kiểm soát việc sử dụng thuốc kháng vi sinh vật, hạn chế nguy cơ lan truyền vi sinh vật kháng thuốc.
-
Tăng miễn dịch cộng đồng, giảm nguy cơ bùng phát dịch bệnh -
Đầu tư gần 3.000 tỷ đồng, hướng tới sản xuất vắc-xin công nghệ cao -
Phát triển mạng lưới cấp cứu ngoại viện, thêm cơ hội sống cho người bệnh -
Y học hiện đại thay đổi tiên lượng sống của trẻ chào đời sớm -
Hoàn thiện lá chắn bảo vệ trẻ em trước những nguy cơ mới -
Hơn 120 quốc gia dự kiến hội tụ tại Việt Nam kết nối đầu tư y tế -
Trẻ mắc RSV gia tăng, nhiều ca sơ sinh suy hô hấp nặng
-
Stavian lọt Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam
-
Bế giảng khóa bồi dưỡng nghiệp vụ đối ngoại cho cán bộ khu vực phía Bắc và Bắc Trung Bộ
-
SeABank thông báo mời thầu
-
Vingroup giữ vững vị trí thứ 6 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam, Green SM vươn lên dẫn đầu
-
Công bố Top 500 Doanh nghiệp tạo giá trị hàng đầu Việt Nam 2026
-
Anphabe chính thức công bố bảng xếp hạng Top 100 NƠI LÀM VIỆC TỐT NHẤT VIỆT NAM® 2026
