Thị trường laptop đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới. Khi cấu hình giữa các sản phẩm ngày càng tiệm cận, nhà sản xuất phải tạo khác biệt từ thiết kế, màn hình, tính di động, thời lượng pin và trải nghiệm sử dụng. Tuy nhiên, chi phí linh kiện tăng, đặc biệt là bộ nhớ, đang tạo thêm sức ép lên giá bán và khả năng chi trả của người tiêu dùng.

Trong bối cảnh đó, ASUS cho biết Zenbook chiếm 53% thị phần laptop Windows cao cấp tại Việt Nam, theo dữ liệu GfK do doanh nghiệp cung cấp. Đây là tỷ trọng đáng chú ý trong phân khúc có mức giá và yêu cầu sản phẩm cao hơn mặt bằng chung.

Cạnh tranh không còn nằm ở cấu hình đơn thuần

Trong nhiều năm, bộ xử lý, RAM, ổ cứng và card đồ họa là những tiêu chí nổi bật khi người dùng chọn laptop. Nhưng khi các thế hệ chip liên tục được nâng cấp, nhà sản xuất phải cạnh tranh trên nhiều yếu tố hơn, từ trọng lượng, chất lượng màn hình đến khả năng tối ưu pin và trải nghiệm sử dụng.

Ở phân khúc cao cấp, người mua thường không chỉ tìm kiếm một thiết bị có cấu hình mạnh, mà còn cân nhắc khả năng đáp ứng công việc, tính cơ động và độ thuận tiện khi sử dụng lâu dài. Đây là nhóm nhu cầu mà các dòng máy như Zenbook hướng tới.

Dù vậy, trải nghiệm tốt hơn không đồng nghĩa người dùng sẵn sàng trả thêm tiền cho mọi cải tiến. Giá bán vẫn là yếu tố quyết định, nhất là khi laptop cao cấp phải cạnh tranh với những mẫu máy có cấu hình tốt nhưng giá thấp hơn.

Áp lực càng rõ khi chi phí bộ nhớ và một số linh kiện công nghệ tăng. Ông Eric Lee, lãnh đạo ASUS phụ trách khu vực Đông Nam Á, cho biết nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI đang gây sức ép lên nguồn cung RAM phổ thông. Theo ông, áp lực giá có thể kéo dài trong ngắn và trung hạn.

Khi chi phí đầu vào tăng, nhà sản xuất phải lựa chọn giữa hấp thụ một phần chi phí, điều chỉnh cấu hình hoặc tăng giá bán. Giữ giá có thể ảnh hưởng biên lợi nhuận, trong khi tăng giá lại khiến người tiêu dùng cân nhắc lâu hơn trước khi nâng cấp thiết bị.

AI PC: Động lực nâng cấp hay lý do tăng giá?

Một hướng cạnh tranh mới của ngành laptop là AI PC, nhóm máy tính được trang bị phần cứng chuyên dụng để xử lý các tác vụ trí tuệ nhân tạo. NPU – bộ xử lý thần kinh tích hợp trong chip – đang trở thành thông số được các nhà sản xuất nhấn mạnh.

Theo chia sẻ của ông Eric Lee, dữ liệu GfK tháng 6/2026 cho thấy AI PC chiếm 31,3% tại Việt Nam trong nhóm máy được xác định theo tiêu chí sử dụng CPU và GPU có khả năng xử lý AI. Tuy nhiên, cần làm rõ phạm vi phân loại trước khi xem đây là tỷ trọng của AI PC trong toàn bộ thị trường.

Người dùng ngày càng quan tâm đến thiết kế, hiệu năng và trải nghiệm sử dụng khi lựa chọn laptop. Ảnh: ASUS

Việc trang bị NPU chưa đủ để tạo ra nhu cầu nâng cấp. Người dùng chỉ có lý do thay máy khi các tính năng AI giải quyết được vấn đề cụ thể, như xử lý tài liệu, cải thiện chất lượng cuộc gọi, tìm kiếm thông tin hay hỗ trợ công việc sáng tạo. Nếu những tính năng này chưa trở thành nhu cầu thường xuyên, AI PC có thể vẫn chủ yếu là lợi thế về thông số thay vì động lực mua sắm.

Trước đó, ông Eric Lee từng đề cập đến những rào cản như người dùng chưa quen với AI, khả năng tương thích phần mềm và việc nhiều khách hàng chưa thấy cần thiết phải thay máy sau chu kỳ mua sắm lớn trong giai đoạn dịch bệnh. Điều đó cho thấy tốc độ phổ cập AI PC còn phụ thuộc vào hệ sinh thái phần mềm và thói quen sử dụng, không chỉ vào năng lực phần cứng.

Thị phần cần chuyển hóa thành hiệu quả kinh doanh

Ngày 12/11, ASUS chính thức giới thiệu Zenbook 14 UX3480 tại Việt Nam với các lựa chọn nền tảng xử lý Intel, AMD và Qualcomm. Giá bán được công bố từ 34,99 triệu đồng đến 50,99 triệu đồng, tùy cấu hình.

Mức giá này tiếp tục đặt sản phẩm vào phân khúc cao cấp, nơi tệp khách hàng không rộng như nhóm laptop phổ thông. Việc đa dạng cấu hình có thể giúp ASUS tiếp cận nhiều nhu cầu hơn, nhưng hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào chênh lệch hiệu năng, thời lượng pin, khả năng tương thích phần mềm và giá bán giữa các phiên bản.

Đáng chú ý, thông số cũng khác nhau giữa các cấu hình. Theo công bố của ASUS, phiên bản Intel có tùy chọn màn hình OLED 3K, tần số quét 120 Hz và pin 70 Wh; phiên bản Snapdragon sử dụng màn hình OLED Full HD, tần số quét 60 Hz và pin 50 Wh. Vì vậy, người mua cần đối chiếu từng phiên bản thay vì xem các thông số nổi bật là trang bị chung cho toàn bộ dòng máy.

Với tỷ trọng 53% trong phân khúc laptop Windows cao cấp theo dữ liệu ASUS dẫn từ GfK, Zenbook có lợi thế nhất định về vị thế thị trường. Nhưng thị phần chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả kinh doanh. Tỷ trọng tăng có thể đến từ việc bán được nhiều máy hơn, giá bán bình quân cao hơn hoặc quy mô phân khúc thay đổi. Mỗi trường hợp dẫn đến kết quả doanh thu và lợi nhuận khác nhau.

Trước đó, ông Eric Lee cho biết Vivobook S và Zenbook đóng góp khoảng 30% tổng lượng laptop ASUS bán tại Việt Nam, không tính dòng máy chơi game. Dữ liệu này cho thấy vai trò của nhóm sản phẩm hướng đến người dùng phổ thông và cao cấp trong danh mục của hãng, nhưng chưa đủ để xác định riêng đóng góp của Zenbook vào doanh thu hay lợi nhuận.

Bài toán tiếp theo của ASUS không chỉ là duy trì vị trí trong phân khúc cao cấp, mà còn phải kiểm soát chi phí linh kiện, bảo đảm nguồn cung và chứng minh giá trị thực tế của các tính năng mới. Khi người tiêu dùng cân nhắc kỹ hơn hiệu quả sử dụng trên số tiền bỏ ra, lợi thế sẽ không chỉ thuộc về thương hiệu có công nghệ mới nhất, mà còn thuộc về doanh nghiệp đưa được công nghệ vào nhu cầu cụ thể với mức giá phù hợp.