Từ "lệnh khẩn cấp" đến chiến dịch thi công chưa từng có

Đúng vào cao điểm mùa mưa năm 2026, Hà Nội quyết định tạm bàn giao 7 công trình thoát nước khẩn cấp cho các đơn vị quản lý, vận hành ngay sau khi hoàn thành các hạng mục chính. Quyết định này đánh dấu bước chuyển đáng chú ý trong tư duy đầu tư hạ tầng khi các công trình đủ điều kiện kỹ thuật được đưa ngay vào phục vụ người dân thay vì chờ hoàn tất toàn bộ dự án mới khai thác.

Hồ điều hòa Yên Nghĩa 2.

Ít ai hình dung rằng, chỉ hơn 5 tháng trước, toàn bộ các công trình này đồng loạt bước vào cuộc đua với yêu cầu hoàn thành trong thời gian ngắn chưa từng có. Nếu theo cách triển khai thông thường, những dự án có quy mô tương đương phải mất từ một năm rưỡi đến hai năm mới có thể hoàn thành. Lần này, toàn bộ quá trình từ thiết kế, giải phóng mặt bằng đến thi công đều được rút ngắn xuống còn khoảng 5 tháng.

Đằng sau kết quả ấy là chiến dịch thi công quy mô lớn kéo dài suốt hơn 80 ngày đêm với hàng nghìn kỹ sư, cán bộ, công nhân làm việc liên tục trên nhiều công trường trải dài từ phía Tây đến khu vực trung tâm thành phố. Đây được xem là một trong những chiến dịch xây dựng hạ tầng chống ngập đặc biệt nhất của Hà Nội trong nhiều năm qua.

Ông Trương Quốc Bảo, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp TP. Hà Nội, cho biết: "Đối với dự án này thì cũng đã nhìn nhận được một tiến độ mà nếu so với các dự án khác có cùng quy mô trước đây thì sau khi có thiết kế, có mặt bằng cũng phải từ một năm rưỡi đến hai năm mới có thể hoàn thành. Tuy nhiên trong vòng 5 tháng đã hoàn thành được, bao gồm cả công tác thiết kế, giải phóng mặt bằng và thi công. Đây là một tiến độ có thể nói là kỳ tích. Để làm được điều này, theo đánh giá của Ban, sự chỉ đạo của lãnh đạo thành phố là rất quan trọng, đặc biệt là sự phối hợp của các sở, ban, ngành."

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp Hà Nội, việc tổ chức thi công theo phương châm công trình khẩn cấp phải thực hiện đúng tính chất khẩn cấp đã giúp mọi khó khăn, vướng mắc được xử lý ngay tại hiện trường. Các nhà thầu tổ chức thi công 3 ca, 4 kíp, duy trì lực lượng 24/24 giờ để bảo đảm tiến độ theo chỉ đạo của Thành ủy và UBND TP. Hà Nội.

7 công trình tăng năng lực chống ngập cho nhiều lưu vực trọng điểm

Theo quyết định của thành phố, Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thuộc Sở Xây dựng Hà Nội được tạm giao tiếp nhận và vận hành 5 công trình gồm tuyến hạ lưu sông Kim Ngưu nối sông Tô Lịch với Trạm bơm Yên Sở, tuyến kênh Thụy Phương, hồ điều hòa Phú Đô, hồ đầu mối Mễ Trì (hồ Đồng Bông 2) cùng một công trình hồ điều hòa khác. Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển thủy lợi Sông Nhuệ được tạm giao quản lý, vận hành hồ điều hòa Yên Nghĩa 1 và Yên Nghĩa 2.

Việc phân công đơn vị quản lý ngay sau khi các hạng mục chính hoàn thành giúp các đơn vị chủ động chuẩn bị nhân lực, thiết bị và phương án vận hành đồng bộ với hệ thống sông, kênh, trạm bơm trong mùa mưa.

Hiện cả 7 công trình đều đã hoàn thành các hạng mục trọng yếu, đủ điều kiện kỹ thuật để đưa vào khai thác. Trong đó có 5 hồ điều hòa với tổng dung tích khoảng 2,93 triệu m³ cùng 2 tuyến kênh bảo đảm khả năng dẫn và tiêu thoát nước theo thiết kế.

Mỗi công trình đảm nhận một mắt xích quan trọng trong hệ thống tiêu thoát nước của Thủ đô.

Tuyến hạ lưu sông Kim Ngưu sau khi cải tạo giúp tăng khả năng dẫn nước về Trạm bơm Yên Sở, giảm áp lực tiêu nước cho khu vực Hoàng Mai, Thanh Trì và một phần nội thành.

Tuyến kênh Thụy Phương vừa đảm nhận nhiệm vụ tiêu thoát nước cho các khu vực Resco, Tây Hồ Tây, Ciputra, Ecohome, Khu Ngoại giao đoàn, vừa có vai trò bổ cập nguồn nước cho sông Tô Lịch.

Hồ điều hòa Phú Đô với quy mô gần 37 ha, trong đó mặt nước khoảng 32 ha, trở thành công trình lớn nhất trong nhóm dự án khẩn cấp. Đây cũng được xem là "trái tim" của chiến dịch chống ngập khi có dung tích điều tiết gần 930.000 m³, góp phần giảm ngập cho các tuyến Trần Bình, Nguyễn Hoàng, Hàm Nghi, Lê Đức Thọ và khu vực quanh Sân vận động quốc gia Mỹ Đình.

Ông Nguyễn Chương Dương, Phụ trách quản lý dự án Hồ điều hòa Phú Đô, chia sẻ: "Các đơn vị đã triển khai theo đúng tinh thần khẩn cấp, 3 ca 4 kíp, vượt nắng thắng mưa, không có ngày nghỉ, ngày lễ. Đây cũng là sự hy sinh rất lớn để đạt được kết quả như ngày hôm nay. Từ ngày 30/4, hồ điều hòa Phú Đô với dung tích như vậy đã điều tiết được trên 1 triệu m³ nước. Đối với mục tiêu điều tiết nước cũng như giảm tình trạng úng ngập cho khu vực, hồ điều hòa Phú Đô đã bảo đảm yêu cầu".

Ông Nguyễn Chương Dương cũng cho biết: "Qua quá trình triển khai, đơn vị rút ra được nhiều bài học quý giá và kinh nghiệm rất lớn cho các dự án tiếp theo. Mấu chốt vẫn là quyết tâm của toàn thể tập thể từ ban lãnh đạo đến cán bộ, nhân viên. Dự án rất khó khăn nhưng phải có quyết tâm rất lớn mới thực hiện được".

Ở khu vực phía Tây, hồ đầu mối Mễ Trì (hồ Đồng Bông 2) tăng khả năng điều tiết nước cho các tuyến Trần Duy Hưng, Tố Hữu, Lê Văn Lương, Đỗ Đức Dục, Miếu Đầm cùng nhiều khu vực Mễ Trì, Mỹ Đình, Trung Văn, Đại Mỗ.

Ông Nguyễn Thanh Quang, Phụ trách quản lý Dự án Hồ Đầm Bông 2, cho biết: "Từ khi có lệnh khởi công, chủ đầu tư đã chỉ đạo nhà thầu cùng các đơn vị liên quan tập trung máy móc, nhân lực, thiết bị để hoàn thành dự án đúng tiến độ thành phố đề ra, phục vụ chống ngập trước ngày 30/4 và hoàn thiện các hạng mục còn lại trước ngày 30/6. Đến nay nhà thầu đã hoàn thành đúng tiến độ".

Trong khi đó, hồ điều hòa Yên Nghĩa 1 và Yên Nghĩa 2 kết nối với hệ thống Trạm bơm Yên Nghĩa, kênh La Khê và kênh Đông La, góp phần tăng khả năng tiêu úng cho Quốc lộ 6, đường Quang Trung, Nguyễn Trác, Quyết Thắng cùng nhiều khu dân cư thuộc Dương Nội, Hà Đông, An Khánh và Yên Nghĩa.

Ông Phạm Duy Khôi, Chỉ huy trưởng công trình Hồ điều hòa Yên Nghĩa 2, cho biết: "Trong quá trình thi công, tuy là lệnh khẩn cấp và tiến độ rất cao nhưng nhà thầu đã tập trung đầy đủ phương tiện cơ giới, máy móc, kỹ thuật cùng công nhân lành nghề để bảo đảm chất lượng, mỹ thuật công trình. Sau khi hồ hoàn thành, chúng tôi tiếp tục theo dõi tính ổn định trong quá trình tích nước. Tôi tin rằng khi bàn giao cho đơn vị quản lý, hồ sẽ bảo đảm chất lượng và phục vụ tốt công tác tiêu thoát nước cho thành phố".

Theo ông Đào Quang Khải, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và phòng, chống thiên tai (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), việc thành phố chủ động hoàn thiện phương án tiếp nhận và phân công đơn vị quản lý ngay trước thời điểm đưa công trình vào khai thác là bước chuẩn bị cần thiết bởi thực tế nhiều dự án hạ tầng trước đây từng giảm hiệu quả đầu tư do chậm bàn giao hoặc thiếu quy trình vận hành đồng bộ.

Hiệu quả kép từ tiến độ, chất lượng đến tiết kiệm ngân sách

Điểm nổi bật của 7 công trình khẩn cấp không dừng ở việc hoàn thành sớm mà còn tạo ra hiệu quả đầu tư đáng kể.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp Hà Nội, tổng mức đầu tư của 7 dự án hơn 5.000 tỷ đồng, trong đó chi phí xây lắp khoảng 3.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, thông qua giảm giá hợp đồng, tận dụng đất đào đắp, tái sử dụng vật liệu như rọ đá, đất đắp, đất màu cấp 1 phục vụ các dự án đầu tư công khác và tối ưu phương án tổ chức thi công, tổng số kinh phí tiết kiệm cho ngân sách thành phố đạt hơn 2.000 tỷ đồng.

Ông Trương Quốc Bảo, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp TP. Hà Nội, cho biết: "Việc này giúp đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án, đồng thời tận dụng toàn bộ lượng đất đắp và đất màu có thể sử dụng cho các dự án đầu tư công khác. Đây là một chỉ đạo rất mới và rất hiệu quả của thành phố. Thực tế vừa qua đã giải quyết được nhiều vấn đề về chi phí, khan hiếm vật liệu đắp, đồng thời đẩy nhanh tiến độ thực hiện. Qua việc điều phối giữa các dự án, chúng tôi không chỉ hoàn thành dự án này mà còn hoàn thành nhiều dự án đầu tư công khác".

Ở góc độ đơn vị thi công, ông Nguyễn Tuấn Khải, Giám đốc Dự án Hồ điều hòa Phú Đô, Nhà thầu Hoàn Mỹ, đánh giá: "Để có được kết quả hôm nay, trước hết là sự điều hành rất sát sao của chủ đầu tư trong các chủ trương, định hướng triển khai. Điều đó tạo nên sức mạnh tập thể. Cùng với đó là sự nỗ lực rất lớn của nhà thầu và toàn bộ cán bộ, nhân viên tham gia dự án."

Thành công của 7 công trình chống ngập khẩn cấp không đơn thuần nằm ở việc bổ sung gần 3 triệu m³ dung tích trữ nước và gần 10 km kênh tiêu thoát nước cho hệ thống hạ tầng đô thị. Quan trọng hơn, đây là minh chứng cho một phương thức triển khai mới, rút ngắn thời gian, tối ưu nguồn lực và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng các hiện tượng mưa cực đoan, những công trình này sẽ góp phần nâng cao năng lực chống chịu của hệ thống hạ tầng Thủ đô. Đồng thời, kinh nghiệm từ chiến dịch thi công đặc biệt kéo dài hơn 5 tháng cũng mở ra tiền đề để Hà Nội tiếp tục triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn với tinh thần quyết liệt, hiệu quả và tiết kiệm hơn trong thời gian tới.