Năm 2026, tín dụng toàn hệ thống dự kiến tăng khoảng 15%, đồng nghĩa các ngân hàng sẽ phải cung ứng cho nền kinh tế thêm xấp xỉ 2,8 triệu tỷ đồng. Với việc nắm khoảng 43% thị phần tín dụng, nhóm ngân hàng thương mại nhà nước (Big 4) tiếp tục “gánh” trọng trách lớn trong việc dẫn vốn cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, trong bối cảnh huy động vốn chịu cạnh tranh gay gắt từ khối ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân (TMCP) và sự “hút tiền” mạnh của các kênh đầu tư như vàng, bạc, chứng khoán…, nhóm Big 4 đã bắt đầu có những điều chỉnh lãi suất ngay từ đầu năm 2026 nhằm củng cố nguồn vốn đầu vào.

Big 4 chịu cạnh tranh mạnh về huy động vốn

Ngân hàng Agribank vừa thông báo tăng nhẹ 0,2–0,3% lãi suất huy động đối với một số kỳ hạn và nhóm khách hàng. Đây là ngân hàng đầu tiên trong nhóm Big 4 công bố điều chỉnh lãi suất huy động trong năm nay; vì vậy, nhiều khả năng các ngân hàng còn lại cũng sẽ sớm có động thái tương tự trong tuần tới.

Agribank tăng nhẹ lãi suất huy động song vẫn giữ nguyên lãi suất cho vay.

Trước đó, cuối năm 2025, Agribank cùng ba ngân hàng thương mại nhà nước khác đã tăng khoảng 0,5% lãi suất tiền gửi. Dù vậy, xét cả năm, mặt bằng lãi suất huy động của nhóm này vẫn duy trì ở mức thấp và tương đối ổn định. Riêng tại Agribank, lãi suất huy động năm 2025 chỉ tăng nhẹ khoảng 0,2%, trong khi lãi suất cho vay bình quân tiếp tục giảm mạnh tới khoảng 1%/năm so với đầu năm.

Bước sang 2026, dù Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã có động thái “hãm” bớt tốc độ tăng trưởng tín dụng, định hướng tăng trưởng vẫn ở mức cao (khoảng 15%). Điều này đặt ra yêu cầu hệ thống ngân hàng phải chủ động chuẩn bị nguồn vốn cho nhu cầu tín dụng gia tăng.

Thực tế, các ngân hàng đang chịu áp lực kép về nguồn vốn: không chỉ vốn phục vụ tăng trưởng tín dụng, mà còn vốn để triển khai Basel III theo định hướng của NHNN, trong đó nhấn mạnh các tỷ lệ an toàn thanh khoản. Đồng thời, hệ thống cũng phải thực hiện “mục tiêu kép”: vừa đảm bảo đủ vốn cho tín dụng, vừa kiểm soát chi phí đầu vào để tạo nền tảng ổn định lãi suất cho vay, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Nhiệm vụ này càng thách thức khi áp lực thanh khoản thị trường đang ở mức cao.

Với nhóm ngân hàng thương mại nhà nước, bài toán vốn càng nặng nề. Dù vừa điều chỉnh tăng, lãi suất huy động ở nhiều kỳ hạn vẫn thấp hơn đáng kể so với khối thương mại cổ phần (TMCP) tư nhân.

Đơn cử, ở kỳ hạn dưới 6 tháng, nhiều ngân hàng TMCP tư nhân huy động sát trần 4,75%/năm, trong khi các ngân hàng thương mại nhà nước phổ biến quanh 2,1–2,9%/năm. Tương tự, kỳ hạn 6 tháng ở nhóm Big 4 thường ở mức 3,5–4%/năm, trong khi ở khối TMCP tư nhân có nơi lên tới 7,7–8,3%/năm. Chênh lệch lãi suất huy động giữa hai khối vì thế ngày càng nới rộng.

Chưa kể, chỉ trong nửa đầu năm 2026, giá vàng tăng hơn 10 triệu đồng/lượng, giá bạc tăng xấp xỉ 30%, thị trường chứng khoán liên tục đi lên… đã thúc đẩy dòng tiền dịch chuyển khỏi kênh tiền gửi sang các kênh đầu tư rủi ro hơn nhưng kỳ vọng lợi suất cao hơn.

Trong bối cảnh đó, việc các ngân hàng thương mại nhà nước tăng nhẹ lãi suất tiền gửi trên nền mặt bằng vốn thấp được xem là phù hợp. Điều chỉnh này giúp Big 4 tăng sức cạnh tranh trong huy động, qua đó củng cố khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế, hỗ trợ duy trì các chỉ số an toàn và góp phần ổn định hệ thống.

“Ghìm” lãi suất cho vay: Big 4 chấp nhận giảm biên lợi nhuận

Dù điều chỉnh tăng lãi suất huy động, Agribank cho biết sẽ tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất cho vay hợp lý, phát huy vai trò chủ lực trong cung ứng vốn cho phát triển kinh tế – xã hội, đặc biệt đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn và các lĩnh vực ưu tiên theo định hướng của Chính phủ và NHNN.

Đương nhiên, việc tăng lãi suất huy động nhưng ổn định lãi suất đầu ra sẽ ảnh hưởng đến biên lợi nhuận của ngân hàng. Tuy nhiên, việc duy trì mặt bằng lãi suất cho vay hiện tại sẽ hỗ trợ rất lớn cho mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế thời gian tới.

Thực tế, thời gian qua, trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng ở mức cao, lãi suất huy động của khối ngân hàng TMCP tư nhân liên tục bị đẩy lên cao nhưng nhóm ngân hàng thương mại nhà nước đã thể hiện được vai trò chủ lực của mình. Theo đó, các ngân hàng này giữ mặt bằng lãi suất ổn định, vừa tập trung vốn vào các lĩnh vực ưu tiên theo chỉ đạo của Chính phủ, NHNN vừa hỗ trợ khách hàng, vừa hỗ trợ thanh khoản của hệ thống.

Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành đầu năm nay về phát triển kinh tế nhà nước đã đặt mục tiêu phát triển 4 ngân hàng thương mại nhà nước đi đầu, tiên phong về công nghệ, năng lực quản trị, chủ lực, chủ đạo về quy mô, thị phần, khả năng điều tiết thị trường trong toàn hệ thống ngân hàng.

Muốn giữ được vai trò chủ lực, chủ đạo về quy mô, thị phần, phát huy được vai trò điều tiết thị trường theo chỉ đạo của Chính phủ, các ngân hàng này cũng phải điều hành lãi suất phù hợp với thị trường. Đồng thời, cũng phải sớm được “gỡ” cơ chế về tăng vốn nhằm tăng cường sức khỏe tài chính, từ đó tăng khả năng cung ứng vốn và khả năng hỗ trợ cho nền kinh tế.