Lãi suất tăng, khiến kênh tiền gửi tiết kiệm đang trở nên hấp dẫn (Ảnh: Đức Thanh)

Tâm lý phòng thủ gia tăng

Năm 2025 là năm khá đặc biệt với nhà đầu tư khi các kênh tài sản cùng bật tăng mạnh mẽ. Theo đó, vàng tăng giá gần 90%, bạc tăng gấp 3 lần, bất động sản cũng lập kỷ lục về giá, trong khi chứng khoán lần đầu tiên vượt mốc 1.800 điểm. Kênh đầu tư kém hấp dẫn nhất năm 2025 có lẽ là tiền gửi tiết kiệm. Tuy vậy, sang năm 2026, rất có thể “gió sẽ đổi chiều”.

Mô tả về kinh tế thế giới năm 2026, ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, đồng sáng lập Cộng đồng Cố vấn tài chính Việt Nam (VWA), gói gọn trong một chữ “biến”. Thậm chí, kinh tế Việt Nam còn gay cấn hơn: “tốc biến”.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động phức tạp, nhiều ẩn số khó lường, ông Tuấn cho rằng, nhà đầu tư nên gia tăng phòng thủ với các kênh như tiền gửi tiết kiệm, vàng.

Một trong những biến số có thể gây bất lợi cho các kênh đầu tư rủi ro năm 2026, theo các chuyên gia, chính là lãi suất. Hơn 2 tháng gần đây, lãi suất đảo chiều, tăng mạnh trên cả thị trường 1 lẫn thị trường 2, do tín dụng tăng quá nhanh so với tốc độ huy động vốn, khiến thanh khoản ngân hàng nhiều thời điểm rơi vào trạng thái căng cứng. Các chuyên gia cho rằng, lãi suất đã ở đáy và sẽ không tăng mạnh, song tiếp tục đi lên trong năm 2026.

Lãi suất năm 2026 sẽ tiếp tục nhích lên để đảm bảo thanh khoản hệ thống ngân hàng. Nhà đầu tư nên chú ý các doanh nghiệp tăng trưởng tốt mà không phụ thuộc quá nhiều vào nợ vay; các cổ phiếu mang tính đầu cơ cao hoặc dựa nhiều vào vốn vay sẽ tiềm ẩn rủi ro lớn.

- Ông Thái Quang Trung, Giám đốc phân tích VinaCapital

“Chúng ta đã có thời kỳ tiền rẻ, nhưng đã sử dụng hết dư địa đó rồi. Năm 2026 sẽ bước vào thời kỳ mới và lãi suất sẽ là vấn đề đáng chú ý nhất”, ông Lê Chí Phúc, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Quản lý quỹ đầu tư SGI cảnh báo nhà đầu tư.

Hiện lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6 tháng trên thị trường đã lên tới 8,5-8,6%/năm, mức khá hấp dẫn với người gửi tiền. Khi lãi suất tăng lên, thị trường chứng khoán và bất động sản sẽ gặp bất lợi. Đây là lý do ông Nguyễn Minh Tuấn khuyến nghị nhà đầu tư nên gia tăng tỷ trọng phòng thủ với tiền gửi tiết kiệm và vàng khi xây dựng danh mục đầu tư năm 2026.

Đối với vàng, các chuyên gia cho rằng, chưa có yếu tố nào hỗ trợ vàng đảo chiều đi xuống trong năm 2026. Nhiều tổ chức quốc tế dự báo giá vàng sau khi kết thúc năm 2025 quanh mốc 4.500 USD/ounce có thể tăng lên 5.000-5.400 USD/ounce trong năm 2026.

Ngoài biến động địa chính trị và thương chiến vẫn phức tạp, sức mua của các ngân hàng trung ương chưa dừng lại, cộng với việc thị trường xuất hiện thêm các “tay to” mới như gã khổng lồ tiền số Tether, khiến sức cầu vàng ngày càng nóng. Xu hướng số hóa vàng của các định chế tài chính cũng tiếp tục hỗ trợ giá vàng trong dài hạn.

Dẫu vậy, sau giai đoạn tăng trưởng quá nóng, vàng không còn phù hợp với mục tiêu lướt sóng ngắn hạn. Tại thị trường Việt Nam, ngoài rủi ro giá vàng thế giới đảo chiều, nhà đầu tư nắm giữ ngắn hạn còn phải đối mặt với rủi ro chênh lệch giá vàng thu hẹp nếu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cấp phép nhập khẩu vàng trong năm 2026.

“Vàng hiện nay đã lên tới 4.500 USD/ounce, mức cao nhất lịch sử. Giá vàng thời gian tới có thể tiếp tục tăng, song cũng có thể giảm. Do đó, nếu mua vàng, nhà đầu tư chỉ nên sử dụng ‘tiền tươi’ và mua với tỷ lệ nhỏ, không ‘tất tay’ vào vàng”, ông Phan Dũng Khánh, Giám đốc Tư vấn đầu tư Maybank Investment Bank khuyến cáo.

Dòng tiền sẽ rời bất động sản giá cao

Dù lãi suất tăng là yếu tố bất lợi cho bất động sản, song Việt Nam đang bước vào thời kỳ tăng trưởng cao, trong đó hạ tầng, bất động sản và đầu tư công là các động lực chính.

Ông Phan Lê Thành Long, Tổng giám đốc AFA Group cho rằng, chiến lược phát triển hạ tầng sẽ định hình lại cách thức đầu tư và cấu trúc các khu đô thị tại Việt Nam. Xét trên bình diện dài hạn, động lực đô thị hóa vẫn là trụ cột tăng trưởng quan trọng nhất của thị trường bất động sản. “Dư địa đô thị hóa của Việt Nam còn rất lớn và có thể trở thành động lực chính cho thị trường trong ít nhất 5 năm tới”, ông Long nhấn mạnh.

Trong bối cảnh này, thị trường bất động sản vẫn là kênh đầu tư tiềm năng, song việc lựa chọn sản phẩm và phân khúc không còn dễ dàng như trước. Cơ hội không nằm ở đầu tư theo phong trào, mà đòi hỏi nhà đầu tư phải bám sát quy hoạch, lựa chọn đúng trục hạ tầng và đánh giá kỹ tính khả thi của từng dự án.

Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng cao nên nhiều ngành hàng có tiềm năng dài hạn. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần lưu ý, Fed sẽ không hạ lãi suất mạnh như dự báo trước đây; lãi suất trong nước và chi phí vốn của doanh nghiệp đang tăng. Chúng tôi kỳ vọng NHNN sẽ điều hành chính sách tiền tệ phù hợp để không đẩy mặt bằng lãi suất lên quá cao, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi và phát triển.

- TS. Trần Thăng Long, Giám đốc phân tích BSC 

Nhiều chuyên gia nhận định, đầu tư bất động sản giai đoạn tới cần cái nhìn dài hạn hơn, nhất là khi lãi suất nhích lên, giá bất động sản ở mức quá cao và nguồn cung tăng mạnh.

Theo bà Phạm Thị Miền, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam, năm 2025, nguồn cung bất động sản đã lên tới 145.000 sản phẩm, cao hơn nhiều so với giai đoạn 2021-2024 và cả thời điểm trước đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, thị trường vẫn mất cân đối khi nguồn cung chủ yếu tập trung vào phân khúc cao cấp, hạng sang (80-100 triệu đồng/m2), trong khi thiếu hụt nhà ở giá phù hợp.

Bên cạnh đó, nguồn cung tập trung vào một số ít chủ đầu tư lớn, gây lo ngại về tính cạnh tranh và khả năng kiểm soát giá.

Với tình trạng cung tăng mạnh, giá nhà cao chót vót, cộng thêm lãi suất tăng, nhiều chuyên gia dự đoán, dòng tiền sẽ có sự luân chuyển trong thời gian tới. Theo đó, dòng tiền sẽ rời khỏi các thành phố lớn và phân khúc giá cao để tìm kiếm những phân khúc có giá hợp lý, giá trị sử dụng thực; bất động sản ăn theo mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng) cũng sẽ lên ngôi.

Bà Miền cũng cảnh báo, nhà đầu tư cần quan sát thực tế triển khai dự án, thay vì đầu tư theo tin đồn quy hoạch.

“Phát triển hạ tầng luôn là bệ phóng cho bất động sản phát triển bền vững, song thị trường cũng rất ‘nhạy’ với thông tin quy hoạch. Nhiều khi thông tin được tung ra thì giá đã tăng từ trước và khả năng tăng tiếp phụ thuộc rất lớn vào tiến độ triển khai thực tế”, bà Miền nói.

Một khía cạnh khác mà nhà đầu tư cần chú ý, theo ông Phan Lê Thành Long, là hiệu quả dòng tiền. Lợi suất cho thuê bất động sản tại Việt Nam hiện đã giảm xuống mức thấp, nên nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ hiệu quả dòng tiền.

Ngoài ra, năm 2025, tín dụng dồn vào các doanh nghiệp bất động sản và xu hướng này sẽ tiếp diễn trong năm 2026. Năm 2025, thị trường hấp thụ tốt lượng hàng mới nên chưa phát sinh rủi ro lớn, song từ năm 2026, nếu nguồn cung tăng vọt trong khi sức mua chững lại do giá cao, thanh khoản suy giảm, thị trường sẽ đối mặt với rủi ro đáng kể.

Chứng khoán: Sự lan tỏa sẽ rõ nét hơn

Năm 2025 là năm đặc biệt của thị trường chứng khoán Việt Nam, khi lần đầu tiên, VN-Index vượt mốc 1.800 điểm. Tuy nhiên, đà tăng này chủ yếu đến từ 5-6 cổ phiếu lớn, đóng góp tới 75% mức tăng của toàn thị trường. Sang năm 2026, các chuyên gia kỳ vọng sự lan tỏa sẽ tốt hơn.

Dù lãi suất nhích lên, mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới vẫn tạo đà cho thị trường chứng khoán khởi sắc. Ông Nguyễn Minh Tuấn tin tưởng, giai đoạn 2026-2030, thị trường chứng khoán Việt Nam còn nhiều cơ hội, song đi kèm không ít thách thức.

Trong khi đó, TS. Trần Thăng Long, Giám đốc phân tích Công ty cổ phần Chứng khoán BIDV (BSC) chia sẻ, động lực tăng trưởng không chỉ đến từ mục tiêu tăng trưởng 2 con số, mà còn từ sự phục hồi của doanh nghiệp. Kết thúc quý III/2025, lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết tăng 30%, tương đương mức tăng của thị trường chứng khoán từ đầu năm. Ông kỳ vọng, đà phục hồi này sẽ tiếp diễn trong năm 2026.

Các chuyên gia cảnh báo, những cổ phiếu tăng mạnh năm 2025 chưa chắc tiếp tục mang lại lợi nhuận trong năm 2026. Nhà đầu tư nên chú ý các nhóm ngành bị “bỏ quên” như bán lẻ, tiêu dùng, bảo hiểm nhân thọ, cũng như doanh nghiệp xuất khẩu khai mở được thị trường mới hoặc khôi phục thị trường Mỹ.

Cổ phiếu bất động sản và ngân hàng vẫn là “xương sống” của thị trường, song mức độ phân hóa sẽ rất mạnh. Nhà đầu tư nên ưu tiên doanh nghiệp có đòn bẩy thấp, vay nợ ít để hạn chế rủi ro khi lãi suất tăng.