Lạm phát vẫn đang được kiểm soát tốt. Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng khi phát biểu tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 10/2025 cũng đã khẳng định điều này.

Các con số được báo cáo, đó là Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 10/2025 tăng 0,2% so với tháng trước; tăng 2,82% so với tháng 12/2024 và tăng 3,25% so với cùng kỳ. Bình quân 10 tháng, CPI tăng 3,27%.

Liên quan đến vấn đề này, Bộ Tài chính cho rằng, việc CPI bình quân 10 tháng tăng 3,27% trong khi lạm phát cơ bản chỉ tăng 3,2% cho thấy áp lực giá đến chủ yếu từ các yếu tố ngoại sinh như thực phẩm và năng lượng, cũng như các yếu tố chính sách như y tế và giáo dục, không đến từ cầu tiêu dùng tổng thể.

“Khi phân tích sâu hơn, có ba động cơ chính tạo nên áp lực lạm phát”, báo cáo Chính phủ, Bộ Tài chính cho biết.

Trong đó, động cơ thứ nhất là cú sốc cung từ thiên tai. Cụ thể là bão số 11 và 12 đã tạo ra chuỗi tác động: mưa lũ gây gián đoạn chuỗi cung ứng, dẫn đến thiệt hại nông sản và cuối cùng làm giá thực phẩm tăng 0,69%, đóng góp 0,15 điểm phần trăm vào CPI.

Tác động này, theo Bộ Tài chính, là không đồng đều theo vùng, với Thái Nguyên tăng 1,86%, Quảng Ninh tăng 1,46%, Đà Nẵng tăng 1,22%, cao hơn nhiều so với mức chung của cả nước. Đặc biệt, rau tươi tăng đến 4,50%, thể hiện độ nhạy cảm cao với gián đoạn cung.

Việc giá vàng tăng cao cũng được coi là một động cơ gây áp lực lên lạm phát

Trong khi đó, động cơ thứ hai đến từ điều chỉnh chính sách và chi phí đầu vào. Cụ thể, CPI Nhóm giáo dục tăng 0,51% do các trường ngoài công lập tăng học phí năm học 2025-2026, bất chấp chính sách miễn giảm của Nghị định 238/2025/NĐ-CP cho khu vực công.

Ăn uống ngoài gia đình tăng 0,57% theo chuỗi truyền dẫn: giá nguyên liệu thực phẩm tăng khiến chi phí đầu vào tăng, từ đó đẩy giá dịch vụ ăn uống lên cao. Tương tự, thiết bị gia đình tăng 0,2% do chi phí sản xuất và nhân công tăng.

Động cơ thứ ba, theo Bộ Tài chính, xuất phát từ biến động thị trường quốc tế, đặc biệt là thị trường vàng. Vàng tăng 12,53% so với tháng trước và 65,03% so với cùng kỳ theo chuỗi nhân quả: FED cắt giảm lãi suất làm USD yếu đi và lợi suất trái phiếu giảm, khiến vàng trở nên hấp dẫn hơn, dẫn đến nhu cầu đầu tư tăng cùng với việc các ngân hàng trung ương mua ròng, đẩy giá vàng thế giới tăng 9,28% và giá vàng trong nước điều chỉnh theo. Điều này tác động trực tiếp làm đồ trang sức tăng 9,82%.

Xét theo từng nhóm hàng hóa, báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy, các nhóm có áp lực tăng giá cao trên 0,4% bao gồm hàng hóa và dịch vụ khác tăng 0,43% - chủ yếu từ vàng trang sức và dịch vụ cá nhân; giáo dục tăng 0,51% và thực phẩm cùng ăn uống tăng 0,59% chịu tác động trực tiếp từ thiên tai.

Các nhóm có áp lực tăng giá trung bình từ 0,1% đến 0,4% gồm thiết bị gia đình - tăng 0,2%, may mặc - tăng 0,18%, và đồ uống cùng thuốc lá - tăng 0,12%. Mức tăng giá này phản ánh áp lực chi phí sản xuất và nhu cầu tiêu dùng theo mùa khi thời tiết chuyển lạnh.

Trong khi đó, nhóm giao thông lại giảm 0,81%, làm giảm 0,08 điểm phần trăm vào CPI chung do xăng giảm 2,48%, dầu diesel giảm 0,35% theo giá dầu thế giới và vận tải hàng không giảm 5,46%. Gas giảm 1,62% và điện giảm 1,74% theo mùa vụ và giá thế giới, tạo ra lực đối trọng quan trọng cho các nhóm hàng tăng giá.

Tựu trung, theo Bộ Tài chính, lạm phát tháng 10/2025 vẫn trong tầm kiểm soát với mức dưới 4% nhưng chịu tác động từ ba nguồn áp lực khác nhau: cú sốc cung ngắn hạn từ thiên tai, chi phí đầu vào và chính sách giá dài hạn, cùng với biến động thị trường tài sản toàn cầu.

Theo Bộ Tài chính, yếu tố giảm giá từ năng lượng đang giúp cân bằng nhưng sự hỗ trợ này có thể không bền vững nếu giá dầu thế giới phục hồi trong thời gian tới.

“Mức chênh lệch nhỏ giữa CPI và lạm phát cơ bản cho thấy cầu tiêu dùng chưa tạo áp lực lớn lên mặt bằng giá chung, nhưng xu hướng tăng của lạm phát cơ bản trong tháng 10 cần được theo dõi sát sao để đánh giá áp lực từ phía cầu gia tăng”, Bộ Tài chính nhận định.