Bệnh nhân là chị L.T.N. (44 tuổi, Thanh Hóa), đến Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC thăm khám sau 3 ngày liên tục xuất hiện đau đầu dữ dội vùng gáy chẩm phải kèm buồn nôn và nôn khan.

Theo người bệnh, các triệu chứng xuất hiện đột ngột vào buổi chiều và kéo dài liên tục trong nhiều ngày. Dù không sốt, không yếu liệt tay chân, không khó thở, không đau ngực và không có tiền sử chấn thương, nhưng tình trạng đau đầu không thuyên giảm khiến chị quyết định đến bệnh viện kiểm tra.

Hình ảnh túi phình và núm phình động mạch cảnh trái ghi nhận trên phim chụp cắt lớp vi tính mạch máu não

Khai thác bệnh sử cho thấy người bệnh hoàn toàn khỏe mạnh, chưa từng được chẩn đoán mắc các bệnh lý thần kinh hoặc tim mạch, gia đình cũng không ghi nhận tiền sử bệnh liên quan.

Khi thăm khám, các chỉ số sinh tồn đều trong giới hạn bình thường. Dấu hiệu bất thường duy nhất được ghi nhận là đau khi ấn vào điểm xuất chiếu dây thần kinh chẩm phải.

Mặc dù biểu hiện lâm sàng không điển hình, nhưng với kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực thần kinh và đột quỵ, PGS.TS.BSCC Phạm Đình Đài, Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC, đã chỉ định chụp cắt lớp vi tính mạch máu não đa dãy (CTA) để tìm nguyên nhân.

Kết quả cho thấy động mạch cảnh trong trái đoạn nội sọ xuất hiện túi phình kích thước khoảng 5,8 x 6,7mm, đường kính cổ khoảng 4,1mm. Bên cạnh túi phình chính còn có một núm phình nhỏ kích thước khoảng 2mm. Hình ảnh chưa ghi nhận dấu hiệu vỡ hoặc chảy máu trên phim chụp.

Để xác định chính xác tình trạng bệnh, người bệnh tiếp tục được nhập viện thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu, trong đó có chọc dò dịch não tủy nhằm loại trừ nguy cơ chảy máu dưới nhện do vỡ phình động mạch.

Kết quả cho thấy không có máu hoặc các sản phẩm thoái hóa của hemoglobin trong dịch não tủy. Bệnh nhân được chẩn đoán xác định phình động mạch cảnh trong trái chưa vỡ.

Tuy nhiên, dựa trên đặc điểm hình thái túi phình và kinh nghiệm thực tiễn, các bác sỹ đánh giá đây là trường hợp có nguy cơ vỡ cao. Người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Quân y 103 để can thiệp nội mạch sau khi được tư vấn đầy đủ.

Sau hai tuần điều trị, sức khỏe bệnh nhân ổn định, các triệu chứng đau đầu và buồn nôn biến mất hoàn toàn. Hiện người bệnh được theo dõi định kỳ và sử dụng thuốc chống kết tập tiểu cầu theo chỉ định của bác sỹ.

Theo PGS-TS.BSCC Phạm Đình Đài, phình động mạch não là tình trạng một vị trí trên thành động mạch não bị suy yếu, giãn phình bất thường tạo thành túi chứa máu.

Điều đáng lo ngại là phần lớn các trường hợp phình động mạch não chưa vỡ gần như không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều người chỉ được phát hiện tình cờ trong quá trình khám sức khỏe hoặc kiểm tra vì những biểu hiện tưởng như rất thông thường.

Điều quan trọng nhất khi tiếp cận người bệnh có phình động mạch não là xác định túi phình đã vỡ hay chưa vỡ bởi tiên lượng và hướng xử trí hoàn toàn khác nhau.

"Khi túi phình động mạch bị vỡ sẽ gây nên bệnh cảnh chảy máu dưới nhện, một số ít trường hợp gây chảy máu não. Đây là tình trạng cấp cứu thần kinh đặc biệt nguy hiểm, đòi hỏi phải được xử trí càng sớm càng tốt. Nếu chậm trễ, người bệnh có nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh nặng nề do vỡ tái phát phình mạch", PGS Đài cho biết.

Theo chuyên gia, ngay cả khi kết quả chụp cắt lớp vi tính chưa phát hiện chảy máu, vẫn cần thận trọng với nguy cơ "warning leak" hay còn gọi là rò rỉ cảnh báo trước khi túi phình vỡ hoàn toàn. Đây là lý do nhiều trường hợp cần thực hiện chọc dò dịch não tủy để tránh bỏ sót chảy máu dưới nhện.

Các bác sỹ cho biết một số dấu hiệu có thể gợi ý phình động mạch não chưa vỡ gồm đau đầu kéo dài hoặc xuất hiện đột ngột, buồn nôn không rõ nguyên nhân, đau vùng hốc mắt, nhìn mờ, nhìn đôi, tê yếu một bên mặt hoặc đồng tử giãn bất thường.

Nguy hiểm hơn, trước khi túi phình vỡ hoàn toàn, người bệnh có thể xuất hiện những cơn đau đầu dữ dội mang tính chất cảnh báo trong vài ngày hoặc vài tuần. Đây được xem là "thời điểm vàng" để phát hiện bệnh và can thiệp trước khi biến chứng xảy ra.

Khi túi phình vỡ, người bệnh thường xuất hiện cơn đau đầu dữ dội như "sét đánh", kèm theo nôn ói, cứng cổ, co giật, rối loạn ý thức, hôn mê hoặc tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Theo các chuyên gia, phình động mạch não có thể gặp ở bất kỳ ai nhưng nguy cơ cao hơn ở nữ giới, đặc biệt sau mãn kinh; người từ 30-60 tuổi; người tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu; người hút thuốc lá hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh.

Ngoài ra, kích thước túi phình, vị trí xuất hiện, hình dạng cổ túi phình và tốc độ phát triển của túi phình cũng là những yếu tố quan trọng làm tăng nguy cơ vỡ mạch.

Hiện nay, nhiều kỹ thuật hiện đại có thể giúp phát hiện sớm phình động mạch não như chụp cắt lớp vi tính mạch máu não (CTA), chụp cộng hưởng từ mạch máu não (MRA), chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) và chọc dò dịch não tủy trong những trường hợp nghi ngờ chảy máu dưới nhện.

Theo PGS-TS.BSCC Phạm Đình Đài, các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại không chỉ giúp phát hiện túi phình mà còn cung cấp đầy đủ thông tin về vị trí, kích thước, hình thái và mối liên quan với các nhánh mạch lân cận để bác sỹ lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu.

Với trường hợp bệnh nhân L.T.N., các bác sỹ đã lựa chọn can thiệp nội mạch bằng stent chuyển hướng dòng chảy. Đây là kỹ thuật hiện đại giúp làm thay đổi hướng dòng máu đi qua cổ túi phình, tạo điều kiện hình thành huyết khối tự nhiên bên trong và loại bỏ nguy cơ vỡ mà không cần đặt vòng xoắn kim loại.

Từ ca bệnh này, các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chủ quan với những cơn đau đầu bất thường, đặc biệt là đau đầu dữ dội đột ngột hoặc đau đầu kéo dài không rõ nguyên nhân. Khi xuất hiện các triệu chứng kèm theo như buồn nôn, nhìn mờ, nhìn đôi, tê yếu tay chân hoặc rối loạn thần kinh, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và chẩn đoán sớm.

Bởi trong nhiều trường hợp, một cơn đau đầu tưởng như đơn giản lại có thể là tín hiệu cảnh báo của một "quả bom nổ chậm" đang hiện diện trong não bộ và việc phát hiện sớm chính là chìa khóa giúp ngăn ngừa đột quỵ, di chứng nặng nề cũng như bảo toàn tính mạng người bệnh.