Sản lượng tiêu thụ thép và tốc độ tăng trưởng của ngành từ 2014 đến cuối 2019.

Công ty cổ phần Chứng khoán SSI (SSI) vừa phân tích về diễn biến của ngành thép trong năm 2019 và đưa ra những nhận định về triển vọng của ngành này trong năm 2020 và những rủi ro tác động đến giá thép.

Xuất khẩu bị ảnh hưởng bởi xu hướng bảo hộ

Sau một năm lạc quan với mức tăng trưởng sản lượng thành phẩm đạt 10% trong năm 2018, sản lượng tiêu thụ thép duy trì hiệu suất ổn định trong 4 tháng đầu năm 2019 với tổng mức tăng trưởng sản lượng đạt 11% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, nhu cầu chững lại đáng kể từ giữa năm 2019. Cụ thể, từ tháng 5 đến tháng 11, nhu cầu giảm đáng kể với tổng sản lượng tiêu thụ không thay đổi so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó sản lượng tiêu thụ trong nước tăng vừa phải ở mức 3,5% so với cùng kỳ.

Nhìn chung, sản lượng tiêu thụ thành phẩm trong 11 tháng năm 2019 tăng 3,5% so với trước đạt 15,4 triệu tấn, trong đó thép xây dựng đạt 9,7 triệu tấn, tăng 6,5%. Trong khi đó, sản lượng thép ống và tôn mạ không thay đổi đạt 5,6 triệu tấn.

Năm 2019 là một năm khó khăn đối với xuất khẩu thép, do bị ảnh hưởng bởi xu hướng bảo hộ.. Mặc dù sản lượng xuất khẩu thép xây dựng đạt mức tăng trưởng nhẹ 1,6% trong 9 tháng đầu năm 2019, ngược lại sản lượng xuất khẩu thép ống và tôn mạ giảm đáng kể đến 19% so với cùng kỳ năm ngoái do sự lan rộng của xu hướng bảo hộ giữa các quốc gia để áp đặt các biện pháp hạn chế nhập khẩu thép.

Thị trường Mỹ và EU là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai và thứ ba của Việt Nam đã giảm mạnh về sản lượng với mức giảm 44%, chỉ chiếm 10% tổng sản lượng tiêu thụ trong 9 tháng 2019 so với mức 19% của 9 tháng năm 2018.

Nhu cầu khiến giá thép trong nước cũng giảm với xu hướng giá toàn cầu giảm, dẫn đến thua lỗ ở một số công ty sản xuất thép xây dựng. Cụ thể, sau khi phục hồi 6-7% trong 4 tháng đầu năm 2019 thì giá thép xây dựng đã điều chỉnh 10% trong 7 tháng tiếp theo.

Giá thép giảm ảnh hưởng đến tỷ suất lợi nhuận của các công ty sản xuất thép hiện tại, nhiều công ty đã giảm sâu tỷ suất lợi nhuận hoặc thua lỗ và phải cắt giảm sản lượng sản xuất, dẫn đến mất thị phần. Một số công ty lớn có lợi thế hơn về chi phí sản xuất như HPG đã tận dụng được thời điểm này đề giành thị phần nhiều hơn.

2020 dự kiến chỉ tăng trưởng 5 - 7%

Theo phân tích của SSI, sản lượng tiêu thụ thép khó có thể phục hồi mạnh mẽ. Cơ quan này ước tính tăng trưởng sản lượng tiêu thụ của ngành tiếp tục ở mức thấp từ 5-7% trong năm 2020 do sự trì trệ ở thị trường bất động sản cùng với đầu tư công chậm. Tuy nhiên, việc gia tăng giải ngân nguồn vốn FDI có thể là yếu tố hỗ trợ cho nhu cầu thép.

Ngoài ra, yếu tố gia tăng công suất có thể gia tăng sức ép cạnh tranh. Trong năm 2020, tổng công suất thép xây dựng ước tính tăng 15%, đến từ khu liên hợp thép Dung Quất của HPG và nhà máy VAS Nghi Sơn với công suất lần lượt là 2 triệu tấn và 500 nghìn tấn. Tuy nhiên, một phần của việc gia tăng công suất bù đắp cho việc đóng cửa một số dây chuyền sản xuất từ Posco SS ở miền Nam với công suất 500 nghìn tấn/năm.

Xu hướng chiếm lĩnh thị phần có thể tăng tốc, nhưng áp lực giảm giá thép không quá lớn: Trong bối cảnh áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng, xu hướng chiếm lĩnh thị phần trong mảng thép xây dựng có thể tăng tốc theo hướng có lợi cho các công ty lớn với lợi thế đáng kể về chi phí sản xuất, vận chuyển, và hệ thống phân phối như HPG. Tuy nhiên, áp lực giảm giá thép không quá lớn, do các công ty nhỏ hơn và không hiệu quả có thể chọn cắt giảm sản lượng sản xuất khi doanh thu không thể bù đắp được chi phí.

So với thép xây dựng, thị trường tôn mạ có thể ổn định hơn trong năm 2020, do các công ty lớn nhất không có kế hoạch mở rộng công suất trong năm tới.

SSI cũng nhận định, sự lan rộng xu hướng bảo hộ có khả năng còn diễn ra trong năm 2020. Trong bối cảnh xu hướng bảo hộ trên toàn thế giới, Việt Nam có thể gia hạn các mức thuế bảo hộ cho thép dài trong năm tới. Mức thuế hiện tại là 17,3% đối với phôi thép dài và 10,9% đối với thép xây dựng.