Theo số liệu từ Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế), tính đến giữa tháng 5, tình hình bệnh dại trên toàn quốc vẫn có những diễn biến phức tạp. Chỉ riêng tuần gần đây, cả nước đã ghi nhận thêm 4 trường hợp tử vong do bệnh dại chia đều tại Đồng Nai và TP.HCM. Sự gia tăng này đã nâng tổng số ca tử vong vì bệnh dại từ đầu năm đến nay lên đến 30 trường hợp, tại 17 tỉnh, thành phố.

Điều đáng lo ngại, đây là căn bệnh gần như không thể cứu chữa một khi đã phát bệnh, trong khi hoàn toàn có thể phòng tránh hiệu quả bằng vắc-xin nếu được xử trí đúng và kịp thời ngay sau phơi nhiễm.

Trong chiến lược phòng, chống bệnh dại hiện nay, vắc-xin được xem là “lá chắn” hiệu quả nhất.

Theo các chuyên gia, bệnh dại hiện vẫn đang lưu hành tại nhiều địa phương với diễn biến ngày càng phức tạp. Bệnh xảy ra quanh năm nhưng thường bùng phát mạnh hơn vào mùa hè.

Không chỉ gây hậu quả nghiêm trọng trên người, dịch dại trên động vật cũng đang lan rộng tại nhiều địa phương. Hiện dịch đã bùng phát tại 78 xã thuộc 19 tỉnh, thành phố với 98 ổ dịch, khiến 168 động vật phải chết hoặc tiêu hủy.

Ông Ngô Đình Loát, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội cho biết, dại là bệnh truyền nhiễm cực kỳ nguy hiểm bởi khi đã xuất hiện triệu chứng lâm sàng thì gần như không còn cơ hội cứu chữa người bệnh.

Theo ông Loát, thực tế cho thấy sự di chuyển của chó, mèo mang virus dại cùng các hoạt động thu gom, vận chuyển, buôn bán và giết mổ chó, mèo đang góp phần khiến virus lây lan mạnh hơn trong cộng đồng, đe dọa trực tiếp tới tính mạng của người dân cũng như những người tham gia chuỗi cung ứng thịt chó, mèo.

“Việc chuyển đổi sinh kế từ buôn bán, giết mổ chó, mèo sang các ngành nghề bền vững cũng góp phần vào công tác phòng chống bệnh dại. Hà Nội hiện rất quan tâm tới vấn đề an toàn thực phẩm. Đây cũng là một trong những điểm nghẽn lớn của thành phố, trong đó có công tác quản lý giết mổ, vận chuyển và kinh doanh chó, mèo”, ông Loát nhấn mạnh.

Theo ông, việc sử dụng thịt chó, mèo tại Việt Nam đã tồn tại từ lâu như một thói quen tiêu dùng và yếu tố văn hóa. Vì vậy, các cơ quan chức năng đang từng bước tuyên truyền, vận động người dân thay đổi thói quen, chuyển sang sử dụng các thực phẩm khác thay thế thịt chó, mèo nhằm giảm nguy cơ lây lan dịch bệnh.

Trong khi đó, thực tế tại các bệnh viện tuyến cuối đang cho thấy số ca trẻ nhập viện vì chó cắn gia tăng đáng lo ngại, kéo theo nguy cơ phơi nhiễm bệnh dại ngày càng lớn.

Chỉ tính riêng từ đầu tháng 4/2026 đến ngày 5/5/2026, Bệnh viện Nhi Trung ương đã tiếp nhận 58 trẻ đến tiêm phòng dại, trong đó nhiều trường hợp bị đa chấn thương nghiêm trọng do chó cắn.

Bác sỹ Nguyễn Tân Hùng, Phó Trưởng khoa Cấp cứu và Chống độc, Bệnh viện Nhi Trung ương chia sẻ về trường hợp bệnh nhi 14 tuổi ở Thái Nguyên bị chó nhà cắn vào gót chân cách đây 6 tháng nhưng không tiêm vắc xin phòng dại mà chỉ điều trị bằng phương pháp dân gian.

Trước khi nhập viện khoảng 5 ngày, trẻ bắt đầu xuất hiện các biểu hiện nguy hiểm như sốt, nôn nhiều, đau đầu, sợ nước, sợ gió, kích động và nói nhảm. Sau khi được chuyển tới Bệnh viện Nhi Trung ương, các xét nghiệm xác định trẻ dương tính với virus dại trong nước bọt và sinh thiết da gáy.

Dù được điều trị tích cực, bệnh nhi vẫn rơi vào hôn mê sâu với nguy cơ tử vong rất cao. Theo các bác sỹ, đây là minh chứng điển hình cho hậu quả của sự chủ quan và việc bỏ lỡ “thời gian vàng” tiêm phòng sau phơi nhiễm. Với bệnh dại, một khi virus đã tấn công hệ thần kinh trung ương và xuất hiện triệu chứng lâm sàng, cơ hội cứu sống gần như bằng không.

Không ít trường hợp khác nhập viện trong tình trạng đa chấn thương nghiêm trọng vùng đầu, mặt và mắt sau khi bị chó cắn. Điển hình là bé M.Đ, 4 tuổi ở Ninh Bình nhập viện sau khi bị chó hàng xóm cắn vào vùng đầu và mặt.

Trẻ có nhiều vết thương rộng, chảy máu nhiều ở vùng trán, quanh mắt và mi mắt hai bên. Các tổn thương đều dập nát, lóc da, trong đó nghiêm trọng nhất là vết thương xuyên thủng nhãn cầu gây xuất huyết nặng vùng mắt.

Các bác sỹ đã phải khẩn trương làm sạch, cắt lọc tổ chức dập nát, khâu phục hồi vết thương và tiêm huyết thanh kháng dại cùng vắc xin phòng bệnh trước khi chuyển trẻ sang Bệnh viện Mắt Trung ương tiếp tục điều trị chuyên sâu.

Một trường hợp khác là bé Đ.K, 3 tuổi ở Ninh Bình nhập viện trong tình trạng hoảng loạn với đa chấn thương phức tạp vùng đầu mặt sau khi bị chó nặng khoảng 30 kg cắn. Trẻ có nhiều vết thương dập nát, lộ cân cơ, thậm chí lộ xương ở vùng đầu và mặt.

May mắn, nhờ được xử trí đúng phác đồ gồm làm sạch vết thương, tiêm huyết thanh kháng dại và tiêm vắc xin kịp thời, tình trạng bệnh nhi dần ổn định sau khoảng một tuần điều trị.

Theo các bác sỹ, những trường hợp này cho thấy tai nạn do chó cắn hoàn toàn có thể xảy ra ngay với vật nuôi quen thuộc trong gia đình hoặc hàng xóm. Nhiều phụ huynh vẫn chủ quan cho rằng chó nuôi lâu năm là an toàn, trong khi chỉ một hành động vô tình của trẻ như kéo tai, chạm vào con vật lúc đang ăn hoặc đang ngủ cũng có thể khiến chó phản ứng tấn công.

Đặc biệt với trẻ nhỏ, do chiều cao ngang tầm với vật nuôi nên vết cắn thường tập trung ở vùng đầu, mặt và cổ, làm tăng nguy cơ tổn thương nặng cũng như nguy cơ virus xâm nhập thần kinh trung ương nhanh hơn.

Không chỉ để lại tổn thương thể chất nghiêm trọng, nhiều trẻ còn chịu ảnh hưởng tâm lý kéo dài như sợ động vật, quấy khóc, mất ngủ sau tai nạn.

Trong chiến lược phòng chống bệnh dại hiện nay, vắc-xin được xem là “lá chắn” hiệu quả nhất. Các loại vắc-xin thế hệ mới sử dụng công nghệ tế bào vero tinh chế đã được WHO và Bộ Y tế công nhận về độ an toàn, khả năng sinh miễn dịch cao, áp dụng cho cả trẻ em và người lớn.

Tại Việt Nam, các loại vắc-xin như Verorab, Abhayrab hay Indirab hiện được sử dụng rộng rãi trong dự phòng trước và sau phơi nhiễm. Không chỉ người bị chó, mèo cắn, nhóm có nguy cơ cao như bác sỹ thú y, nhân viên phòng thí nghiệm, người thường xuyên tiếp xúc động vật cũng được khuyến cáo tiêm phòng chủ động.

Trong bối cảnh nhu cầu tiêm phòng gia tăng, hệ thống tiêm chủng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ cộng đồng. Tiêm chủng Long Châu hiện cung cấp đầy đủ nhiều loại vắc-xin phòng dại được cấp phép lưu hành. Hệ thống này đồng thời triển khai tư vấn phác đồ tiêm, theo dõi lịch hẹn và hỗ trợ tiếp cận vắc-xin thuận tiện cho người dân tại nhiều địa phương.

Không chỉ dừng ở tiêm phòng, các trung tâm tiêm chủng hiện đại còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh dại, giúp người dân hiểu rằng đây không đơn thuần là một vết chó cắn mà là nguy cơ trực tiếp đe dọa tính mạng nếu xử trí chậm trễ.

Trong cuộc chiến với bệnh dại, y học hiện đại gần như không có cơ hội cứu chữa sau lúc phát bệnh. Vì vậy, vắc-xin không chỉ là biện pháp dự phòng, mà thực tế là “cơ hội sống” duy nhất đối với người bị phơi nhiễm virus dại.