Bệnh viện Nhi Trung ương thời gian gần đây liên tục tiếp nhận nhiều trường hợp trẻ bị chó cắn với tổn thương nghiêm trọng, thậm chí đã ghi nhận ca mắc bệnh dại có tiên lượng tử vong rất cao. Thực tế này thêm một lần gióng lên hồi chuông cảnh báo về mức độ nguy hiểm của bệnh dại, căn bệnh truyền nhiễm gần như không còn cơ hội cứu chữa sau khi khởi phát triệu chứng lâm sàng.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu có khoảng 59.000 người tử vong vì bệnh dại.

Một bệnh nhi 14 tuổi ở Thái Nguyên bị chó nhà cắn vào gót chân từ khoảng 6 tháng trước nhưng không tiêm vắc-xin phòng dại mà điều trị bằng phương pháp dân gian.

Vài ngày trước nhập viện, trẻ bắt đầu xuất hiện sốt, đau đầu, nôn nhiều, sợ nước, sợ gió, sau đó nhanh chóng kích động, rối loạn ý thức. Kết quả xét nghiệm xác định dương tính với virus dại trong nước bọt và sinh thiết da gáy. Dù được điều trị tích cực, bệnh nhi đã rơi vào hôn mê với nguy cơ tử vong rất cao.

Song song với các ca mắc dại, nhiều trẻ nhỏ khác nhập viện trong tình trạng đa chấn thương vùng đầu, mặt sau khi bị chó tấn công. Có trường hợp bị xuyên thủng nhãn cầu, tổn thương sâu vùng mắt, lóc da diện rộng, nguy cơ để lại di chứng nặng nề cả về thể chất lẫn tâm lý.

Điểm đáng lo ngại nằm ở chỗ phần lớn tai nạn đều xuất phát từ chó nuôi trong gia đình hoặc hàng xóm. Sự chủ quan “chó nhà không sao” vẫn tồn tại khá phổ biến trong cộng đồng. Trong khi đó, với trẻ nhỏ, chỉ một hành động vô tình như giật tai, chạm vào lúc con vật đang ăn hoặc ngủ cũng có thể kích thích phản ứng tấn công.

Theo cảnh báo của ngành y tế, bệnh dại hiện vẫn lưu hành tại nhiều địa phương do tỷ lệ tiêm phòng cho chó, mèo chưa đạt yêu cầu, tình trạng thả rông vật nuôi còn phổ biến và không ít người dân vẫn lựa chọn xử trí bằng mẹo dân gian thay vì tới cơ sở y tế ngay sau phơi nhiễm.

Từ đầu năm 2026 đến nay, TP.HCM đã ghi nhận 4 trường hợp tử vong do bệnh dại, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Trên phạm vi cả nước, chỉ trong hai tháng đầu năm đã có 8 trường hợp tử vong tại nhiều tỉnh, thành phố khác nhau. Những con số này cho thấy bệnh dại chưa hề biến mất mà đang tồn tại như một nguy cơ y tế cộng đồng thường trực.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu có khoảng 59.000 người tử vong vì bệnh dại, chủ yếu tại các nước đang phát triển. Đây là một trong số rất ít bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối sau phát bệnh. Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ bệnh dại hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả nếu xử trí đúng ngay từ đầu và tiêm vắc-xin kịp thời.

Virus dại sau khi xâm nhập cơ thể sẽ di chuyển dọc theo dây thần kinh tới hệ thần kinh trung ương, gây viêm não cấp. Giai đoạn đầu thường khá mờ nhạt với các biểu hiện như sốt, đau đầu, mệt mỏi hoặc tê rần tại vị trí vết cắn. Nhưng tới giai đoạn toàn phát, người bệnh sẽ xuất hiện hàng loạt triệu chứng điển hình như sợ nước, sợ gió, co giật, tăng tiết nước bọt, rối loạn thần kinh thực vật, liệt và cuối cùng là tử vong.

Chính vì vậy, giới chuyên môn nhấn mạnh “thời gian vàng” quyết định sự sống còn nằm ở giai đoạn sau phơi nhiễm. Ngay sau khi bị chó, mèo cắn hoặc cào, người dân cần rửa sạch vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước chảy liên tục, sát khuẩn và tới cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ, tiêm huyết thanh kháng dại và vắc-xin theo phác đồ.

Trong chiến lược phòng chống bệnh dại hiện nay, vắc-xin được xem là “lá chắn” hiệu quả nhất. Các loại vắc-xin thế hệ mới sử dụng công nghệ tế bào vero tinh chế đã được WHO và Bộ Y tế công nhận về độ an toàn, khả năng sinh miễn dịch cao, áp dụng cho cả trẻ em và người lớn.

Tại Việt Nam, các loại vắc-xin như Verorab, Abhayrab hay Indirab hiện được sử dụng rộng rãi trong dự phòng trước và sau phơi nhiễm. Không chỉ người bị chó mèo cắn, nhóm có nguy cơ cao như bác sĩ thú y, nhân viên phòng thí nghiệm, người thường xuyên tiếp xúc động vật cũng được khuyến cáo tiêm phòng chủ động.

Trong bối cảnh nhu cầu tiêm phòng gia tăng, hệ thống tiêm chủng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ cộng đồng. Tiêm chủng Long Châu hiện cung cấp đầy đủ nhiều loại vắc-xin phòng dại được cấp phép lưu hành. Hệ thống này đồng thời triển khai tư vấn phác đồ tiêm, theo dõi lịch hẹn và hỗ trợ tiếp cận vắc-xin thuận tiện cho người dân tại nhiều địa phương.

Không chỉ dừng ở tiêm phòng, các trung tâm tiêm chủng hiện đại còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh dại, giúp người dân hiểu rằng đây không đơn thuần là một vết chó cắn mà là nguy cơ trực tiếp đe dọa tính mạng nếu xử trí chậm trễ.

Trong cuộc chiến với bệnh dại, y học hiện đại gần như không có cơ hội cứu chữa sau lúc phát bệnh. Vì vậy, vắc-xin không chỉ là biện pháp dự phòng, mà thực tế là “cơ hội sống” duy nhất đối với người bị phơi nhiễm virus dại.