Vướng họng suốt một năm, người phụ nữ bất ngờ phát hiện ung thư phổi

Bệnh nhân H.L.C. (62 tuổi, Hà Nội) đến Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC thăm khám vì thường xuyên có cảm giác vướng đờm ở họng kéo dài khoảng một năm. Ngoài triệu chứng này, người bệnh không ho kéo dài, khó thở hay đau ngực, sức khỏe nhìn chung ổn định.

Gia đình không có người mắc ung thư phổi, song chồng bệnh nhân có tiền sử hút thuốc lá khoảng 40 năm và hiện vẫn duy trì thói quen này, khiến bà có nguy cơ tiếp xúc với khói thuốc thụ động trong thời gian dài.

Qua thăm khám, các dấu hiệu toàn thân, hô hấp và tim mạch chưa ghi nhận bất thường đáng kể. Tuy nhiên, kết quả chụp CT phổi liều thấp phát hiện một nốt kính mờ kích thước 14x18 mm tại thùy giữa phổi phải.

Ung thư phổi ở giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ qua chụp CT.

Thạc sỹ, bác sỹ Mai Thị Ngân, chuyên khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC cho biết, nốt kính mờ là hình ảnh có thể gặp trong nhiều tình trạng bệnh lý, từ viêm nhiễm, nấm phổi, tổn thương do ký sinh trùng đến các khối u ác tính. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào một lần chụp CT để kết luận bản chất tổn thương.

Ban đầu, người bệnh được điều trị kháng sinh theo hướng viêm phổi thông thường và hẹn tái khám sau một tháng. Tuy nhiên, kết quả chụp CT ngực độ phân giải cao cho thấy nốt kính mờ vẫn tồn tại, kích thước không thay đổi.

Trước đặc điểm tổn thương này, các bác sỹ tiếp tục chỉ định xét nghiệm chuyên sâu. Kết quả cho thấy chỉ số ProGRP tăng nhẹ lên 70,7 so với giới hạn tham chiếu 65, trong khi CEA và Cyfra 21-1 vẫn trong giới hạn bình thường.

Đáng chú ý, kết quả sinh thiết phổi xuyên thành ngực xác định người bệnh mắc ung thư biểu mô tuyến phổi. Chụp PET/CT không ghi nhận tổn thương ở các cơ quan khác.

Bệnh nhân được chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến thùy giữa phổi phải, giai đoạn lâm sàng T1bN0M0 và được chỉ định phẫu thuật cắt thùy giữa phổi phải kết hợp nạo vét hạch.

Kết quả giải phẫu bệnh sau phẫu thuật xác định ung thư biểu mô tuyến không nhầy xâm nhập. Các bác sỹ không ghi nhận tình trạng xâm nhập mạch máu, thần kinh, lá tạng màng phổi hoặc lan tràn qua khoang khí; diện cắt phẫu thuật không còn tế bào u. Những yếu tố này có ý nghĩa quan trọng trong đánh giá bệnh sau phẫu thuật và xây dựng kế hoạch theo dõi lâu dài.

Trường hợp của bà H.L.C. cho thấy ung thư phổi có thể tồn tại ngay cả khi người bệnh gần như không xuất hiện triệu chứng hô hấp điển hình. Đặc biệt, việc nốt phổi không thay đổi kích thước trong thời gian ngắn cũng không đồng nghĩa với khả năng loại trừ tổn thương ác tính.

Bác sỹ Mai Thị Ngân cho biết, chụp CT có vai trò quan trọng trong phát hiện và đánh giá các tổn thương nhỏ tại phổi, đặc biệt là những nốt kính mờ khó nhận biết qua thăm khám thông thường.

Thông qua hình ảnh CT, bác sỹ có thể đánh giá kích thước, mật độ, hình dạng, bờ nốt và sự thay đổi của tổn thương theo thời gian. Những nốt có kích thước lớn, bờ không đều, tua gai, dấu hiệu kéo màng phổi hoặc xuất hiện thành phần đặc có thể làm tăng mức độ nghi ngờ ác tính.

Tuy nhiên, kích thước nhỏ không đồng nghĩa với tổn thương lành tính. Một số ung thư phổi giai đoạn sớm có thể biểu hiện dưới dạng nốt kính mờ tồn tại dai dẳng, phát triển chậm và chưa gây triệu chứng rõ ràng.

Để hỗ trợ đánh giá nguy cơ, các bác sỹ có thể sử dụng mô hình PanCan (Brock Model), dựa trên nhiều yếu tố như tuổi, giới tính, tiền sử gia đình, tình trạng khí phế thũng, kích thước, mật độ, vị trí và đặc điểm hình thái nốt phổi.

Trong trường hợp này, mô hình Brock đưa ra mức ước tính nguy cơ ác tính 14,05%. Tuy nhiên, đây chỉ là kết quả dự đoán thống kê, không thay thế kết luận chẩn đoán từ sinh thiết và giải phẫu bệnh.

Bên cạnh đó, hướng dẫn của Hội Bác sỹ Lồng ngực Hoa Kỳ (ACCP) cũng nhấn mạnh việc kết hợp đánh giá nguy cơ với đặc điểm tổn thương để lựa chọn phương án theo dõi CT, sinh thiết hoặc phẫu thuật phù hợp.

Bác sỹ Ngân lưu ý, một nốt kính mờ tồn tại sau thời gian theo dõi cần được đánh giá thận trọng, nhất là khi có dấu hiệu tăng kích thước, thay đổi hình dạng hoặc xuất hiện thành phần đặc. Việc chỉ định can thiệp phải dựa trên đánh giá tổng thể, tránh cả tâm lý chủ quan lẫn can thiệp không cần thiết.

Đáng lo ngại, ung thư phổi ở giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ qua chụp CT. Những biểu hiện như ho kéo dài, thay đổi tính chất ho, ho ra máu, đau ngực, khó thở, khàn tiếng hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.

Đặc biệt, người có tiền sử hút thuốc lá, thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc thụ động hoặc có các yếu tố nguy cơ khác nên trao đổi với bác sỹ về việc đánh giá nguy cơ và chỉ định sàng lọc phù hợp. Chụp CT phổi liều thấp có thể được cân nhắc ở những đối tượng nguy cơ cao nhằm phát hiện sớm các tổn thương chưa biểu hiện triệu chứng.

Đối với người đã phát hiện nốt phổi, việc tuân thủ lịch tái khám có ý nghĩa quan trọng. Không nên tự ý ngừng theo dõi chỉ vì tổn thương có kích thước nhỏ, chưa thay đổi trong thời gian ngắn hoặc các xét nghiệm chất chỉ điểm ung thư vẫn nằm trong giới hạn tham chiếu.

Cứu sống bé trai 5 tuổi vỡ khí quản sau cú va chạm ở sân chơi

Tối 12/10, một buổi vui chơi bình thường của bé trai hơn 5 tuổi ở Hà Nội bất ngờ trở thành cơn ác mộng đối với gia đình. Trong lúc đi bộ tại sân chơi trẻ em, bé va chạm với một trẻ khác đang đi xe đạp ở khúc cua khuất tầm nhìn. Tay lái xe đạp đập mạnh vào vùng cổ khiến bé đau đớn, mặt và mi mắt nhanh chóng sưng nề, hơi thở trở nên khó nhọc.

Nhận thấy những biểu hiện bất thường, gia đình lập tức đưa con đến cơ sở y tế gần nhất trước khi trẻ được chuyển tới Bệnh viện Nhi Trung ương trong tình trạng nguy kịch.

Bác sỹ chuyên khoa II Trịnh Tuấn Anh, chuyên khoa Cấp cứu và Chống độc, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, thời điểm nhập viện, bệnh nhi suy hô hấp nặng do khí thoát khỏi đường thở, tràn vào vùng cổ, trung thất và lồng ngực, gây chèn ép các cơ quan quan trọng như phổi, tim và đường thở.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính cho thấy khí tràn dưới da lan rộng từ đỉnh đầu xuống tận hai đầu gối, trong khi khả năng thông khí của phổi suy giảm nghiêm trọng. Tính mạng trẻ bị đe dọa từng phút.

Trước diễn biến đặc biệt nguy hiểm, Bệnh viện Nhi Trung ương lập tức kích hoạt báo động đỏ, huy động các chuyên khoa Cấp cứu, Hồi sức ngoại, Gây mê, Ngoại lồng ngực và Ngoại tổng hợp phối hợp xử trí.

Các bác sỹ khẩn trương kiểm soát đường thở, dẫn lưu màng phổi để giải phóng chèn ép, đồng thời hồi sức tích cực nhằm duy trì hô hấp và tuần hoàn cho bệnh nhi. Sau bước cấp cứu ban đầu, trẻ được chuyển đến Khoa Điều trị tích cực Ngoại khoa để tiếp tục theo dõi, ổn định tình trạng.

Tại đây, ê-kíp đặt ống nội khí quản có bóng chèn qua vị trí tổn thương, hạn chế không khí tiếp tục rò rỉ vào các mô xung quanh, duy trì thông khí trong lúc các chuyên khoa hội chẩn tìm phương án điều trị tối ưu.

Dưới sự chỉ đạo của Ban Giám đốc bệnh viện, các chuyên gia Cấp cứu, Hồi sức ngoại, Gây mê, Tai Mũi Họng, Nội soi hô hấp, Ngoại tổng hợp và Ngoại Tim mạch phối hợp đánh giá toàn diện. Kết quả xác định bệnh nhi bị vỡ khí quản, cần phẫu thuật cấp cứu để phục hồi đường thở.

PGS-TS.Nguyễn Lý Thịnh Trường, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, người trực tiếp thực hiện ca phẫu thuật, cho biết vỡ khí quản là chấn thương hiếm gặp ở trẻ em nhưng đặc biệt nguy hiểm. Một khi thành khí quản bị rách, không khí có thể thoát ra ngoài, lan vào các mô dưới da và khoang trung thất, gây sưng nề, chèn ép đường thở cùng những cơ quan quan trọng. Nếu không được xử trí kịp thời, trẻ có thể suy hô hấp nghiêm trọng và tử vong.

Sáng 13/10, sau quá trình hồi sức tích cực, bệnh nhi được đưa vào phòng phẫu thuật. Thách thức lớn đối với ê-kíp là chưa thể xác định chính xác chiều dài vết rách cũng như mức độ tổn thương của khí quản trước khi thăm dò trực tiếp.

Các bác sỹ chuẩn bị nhiều phương án, từ khâu phục hồi vết rách, cắt nối đoạn khí quản tổn thương đến tái tạo bằng vật liệu thay thế, nhằm chủ động ứng phó với những tình huống phức tạp có thể xuất hiện trong quá trình phẫu thuật.

Trước mổ, kết quả nội soi và chụp cắt lớp vi tính gợi ý vết rách dài khoảng 1 cm. Tuy nhiên, quá trình thăm dò cho thấy tổn thương thực tế lên tới 2,5 cm, một kích thước đáng kể đối với đường thở nhỏ hẹp của trẻ hơn 5 tuổi.

Mỗi thao tác đều đòi hỏi sự chính xác và phối hợp chặt chẽ giữa phẫu thuật viên với ê-kíp gây mê, hồi sức, bởi việc phục hồi khí quản phải đồng thời bảo đảm khả năng thông khí, hạn chế tổn thương thêm và giữ được cấu trúc đường thở tự nhiên.

May mắn, mép vết rách tương đối gọn, tổ chức xung quanh ít bị dập nát, tạo điều kiện để các bác sỹ lựa chọn phương án khâu phục hồi trực tiếp, không phải cắt bỏ đoạn khí quản tổn thương.

Sau khoảng 3 giờ phẫu thuật, ê-kíp đã phục hồi thành công khí quản bị rách, giúp bệnh nhi vượt qua giai đoạn nguy hiểm nhất. Trẻ tiếp tục được chăm sóc tại Khoa Điều trị tích cực Ngoại Tim mạch. Ths.Dương Khánh Toàn, Phó Trưởng khoa cho biết, quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi, bệnh nhi thông khí tốt, không ghi nhận chảy máu, rò khí qua đường thở hay tổn thương phối hợp.

Sau hai ngày theo dõi hậu phẫu, trẻ được chuyển sang Khoa Điều trị tích cực Nội Tim mạch để tiếp tục điều trị. Ngày 20/10, tám ngày sau tai nạn, bé trai đủ điều kiện xuất viện, trở về bên gia đình.

Khoảnh khắc được đón con trở về sau những ngày lo lắng, người mẹ không giấu được xúc động. Chị gửi lời cảm ơn tới Ban Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cùng các bác sỹ, điều dưỡng đã tận tình cấp cứu, phẫu thuật và chăm sóc con.

“Các bác sỹ đã thực hiện những kỹ thuật y tế khẩn cấp, chuyên sâu cần thiết, đồng thời giải thích, chia sẻ với gia đình bằng tất cả tâm sức. Đến giờ phút này, mẹ con mới cảm nhận rõ ràng tình cảm và tâm đức của những người làm nghề y”, mẹ bệnh nhi chia sẻ.

Thành công của ca phẫu thuật không đơn thuần nằm ở việc khâu phục hồi một đoạn khí quản bị tổn thương, mà còn cho thấy ý nghĩa của khả năng cấp cứu nhanh, hồi sức chuyên sâu và phối hợp đa chuyên khoa trong điều trị những chấn thương hiếm gặp, đe dọa trực tiếp tính mạng trẻ nhỏ.

Từ trường hợp này, các bác sỹ Bệnh viện Nhi Trung ương cảnh báo, chấn thương khí quản có thể xuất hiện sau những tai nạn tưởng chừng đơn giản trong sinh hoạt, vui chơi hoặc giao thông. Đặc biệt, va đập trực tiếp vào vùng cổ, ngực có nguy cơ gây tổn thương đường thở nghiêm trọng dù bên ngoài không có vết thương hở rõ ràng.

Nếu trẻ bị chấn thương vùng cổ, ngực và xuất hiện khó thở, sưng phồng bất thường ở mặt, cổ hoặc ngực, gia đình cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế, không chủ quan chờ triệu chứng tự thuyên giảm.

Ngừng tim đột ngột khi chơi thể thao - Nguy cơ không thể xem nhẹ

Thể thao giúp tăng cường sức khỏe tim mạch, nhưng vận động quá sức, bệnh lý tiềm ẩn hoặc chấn thương vùng ngực có thể dẫn đến biến cố nguy hiểm, thậm chí ngừng tim đột ngột. Nhận diện sớm nguy cơ và xử trí kịp thời có ý nghĩa quyết định đối với tính mạng người bệnh.

Những trường hợp bất ngờ ngã quỵ trên sân bóng, đường chạy hay trong lúc tập luyện cho thấy biến cố tim mạch có thể xảy ra ngay cả với người trẻ, thường xuyên vận động và có thể trạng tốt. Nguyên nhân đôi khi bắt nguồn từ bệnh lý chưa được phát hiện, gắng sức quá mức hoặc chấn thương tác động trực tiếp vào vùng ngực.

Thạc sỹ, bác sỹ Phùng Văn Thao, chuyên khoa tim mạch khi thăm khám cho bệnh nhân cho biết, tập luyện thể thao thường xuyên giúp cải thiện tuần hoàn máu, kiểm soát huyết áp và nâng cao sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, tùy độ tuổi, thể trạng và cường độ vận động, người tập vẫn có thể gặp rối loạn nhịp tim, đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim. Nguy hiểm nhất là ngừng tim đột ngột, có thể dẫn đến tử vong chỉ sau ít phút nếu không được cấp cứu kịp thời.

Để hạn chế nguy cơ, bác sỹ Thao khuyến cáo mỗi người cần lựa chọn môn thể thao và cường độ tập luyện phù hợp với sức khỏe, tăng dần thời lượng vận động, khởi động kỹ và dành thời gian phục hồi sau tập. Gắng sức đột ngột vượt quá khả năng thích nghi của cơ thể có thể làm gia tăng nguy cơ biến cố, đặc biệt ở người có bệnh tim mạch tiềm ẩn.

Điều kiện thời tiết cũng ảnh hưởng đến an toàn khi vận động. Trong những ngày nắng nóng, cần tránh tập luyện lúc nắng gắt, uống đủ nước, nghỉ giải lao và bổ sung điện giải phù hợp nếu vận động kéo dài hoặc ra nhiều mồ hôi. Ngược lại, trời lạnh đòi hỏi người tập giữ ấm, khởi động đầy đủ, tránh tiếp xúc đột ngột với nhiệt độ thấp và gắng sức khi cơ thể chưa thích nghi.

Đặc biệt, không nên tiếp tục chơi thể thao nếu đang sốt, mắc bệnh cấp tính hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau ngực, khó thở, hồi hộp, choáng váng.

Bên cạnh vận động quá sức, những va đập mạnh vào vùng ngực cũng có thể gây rối loạn nhịp tim nguy hiểm, thậm chí ngừng tim đột ngột. Người chơi bóng đá cần hạn chế dùng ngực đỡ bóng sút mạnh ở cự ly gần; người tham gia võ thuật, các môn đối kháng phải tuân thủ quy định bảo hộ, kiểm soát lực tác động và tránh những cú đánh trực diện vào ngực.

Với trẻ em, cần lựa chọn dụng cụ thể thao phù hợp độ tuổi, thể trạng và hướng dẫn kỹ năng phòng tránh chấn thương. Tuy nhiên, bác sỹ lưu ý thiết bị bảo hộ không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ chấn động tim.

Một vấn đề đáng quan tâm là nhiều bệnh lý tim mạch có thể diễn tiến âm thầm, chỉ bộc lộ nguy cơ trong quá trình gắng sức. Vì vậy, người tham gia hoạt động thể lực cường độ cao nên được đánh giá sức khỏe trước tập luyện, đặc biệt nếu có tiền sử bệnh tim mạch hoặc gia đình có người đột tử không rõ nguyên nhân.

Các dấu hiệu đau tức ngực khi vận động, khó thở bất thường, hồi hộp, chóng mặt hoặc ngất trong lúc chơi thể thao cần được thăm khám sớm. Người đã mắc bệnh tim mạch, rối loạn nhịp hoặc từng bị viêm cơ tim phải tuân thủ điều trị, chỉ trở lại tập luyện với cường độ phù hợp sau khi được bác sỹ đánh giá.

Dù chủ động phòng ngừa, biến cố tim mạch vẫn có thể xảy ra bất ngờ. Trong tình huống ngừng tim, việc nhận diện nhanh và hồi sức ngay tại hiện trường đóng vai trò đặc biệt quan trọng, bởi mỗi phút chậm trễ đều làm giảm cơ hội sống.

Bác sỹ Thao khuyến cáo các sân tập, địa điểm thi đấu cần có phương án cấp cứu, trang bị máy khử rung tim tự động (AED) tại vị trí dễ tiếp cận. Huấn luyện viên, nhân viên y tế và người tham gia hoạt động thể thao nên được hướng dẫn kỹ năng hồi sinh tim phổi và sử dụng thiết bị cấp cứu.

Nếu một người bất ngờ ngã quỵ, bất tỉnh, không thở bình thường hoặc chỉ thở ngáp, cần nghĩ đến khả năng ngừng tim, nhanh chóng gọi cấp cứu 115 và tiến hành ép tim ngoài lồng ngực, không chờ nạn nhân tự tỉnh lại.

Người sơ cứu đặt nạn nhân nằm ngửa trên mặt phẳng cứng, đặt gót một bàn tay vào giữa ngực, tay còn lại chồng lên trên, giữ thẳng hai cánh tay và ép ngực liên tục với tốc độ 100-120 lần mỗi phút. Với người trưởng thành, độ sâu ép khoảng 5-6 cm, để lồng ngực trở lại vị trí ban đầu sau mỗi lần ép.

Ngay cả người chưa được đào tạo vẫn có thể thực hiện ép tim bằng tay dưới sự hướng dẫn của nhân viên cấp cứu qua điện thoại. Nếu có AED, cần bật máy, dán điện cực đúng vị trí và làm theo hướng dẫn. Không chạm vào nạn nhân trong lúc máy phân tích nhịp tim hoặc phát sốc điện; sau đó tiếp tục ép tim theo chỉ dẫn.

Ép tim giúp duy trì một phần tuần hoàn máu đến não và các cơ quan quan trọng, trong khi AED có thể khôi phục nhịp tim ở những trường hợp có chỉ định sốc điện. Hai biện pháp được thực hiện càng sớm, cơ hội sống sót càng được cải thiện.

Các chuyên gia nhấn mạnh, nguy cơ biến cố tim mạch không đồng nghĩa với việc hạn chế chơi thể thao. Vận động phù hợp vẫn là giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe, song cần đi cùng nhận thức đúng về nguy cơ, chủ động tầm soát bệnh lý và trang bị kỹ năng sơ cứu. Bởi trong tình huống khẩn cấp, sự bình tĩnh và hành động kịp thời của người chứng kiến có thể quyết định cơ hội sống của người gặp nạn.