Ngày 9/11, trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các lãnh đạo cấp cao Việt Nam - Nhật Bản, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Tập đoàn Grandsoul công bố hoàn tất chuyển giao độc quyền công nghệ tế bào gốc và tế bào miễn dịch điều trị ung thư của Nhật Bản.

Đây là lần đầu tiên người dân Việt Nam có thể tiếp cận công nghệ y khoa đỉnh cao hàng đầu thế giới chính hãng, mở thêm cơ hội mới trong điều trị ung thư, nhiều bệnh mạn tính và nâng cao sức khỏe ngay trong nước, sẵn sàng phát triển du lịch y tế.

Công nghệ tế bào gốc và tế bào miễn dịch hiện là những lĩnh vực được quan tâm trong nghiên cứu y học tái tạo và điều trị nhiều bệnh lý phức tạp.

Theo thông tin từ hai đơn vị, chương trình hợp tác không dừng ở chuyển giao thiết bị mà bao gồm công nghệ nền tảng, quy trình kỹ thuật, đào tạo nhân lực và hệ thống quản lý chất lượng. Đây là những yếu tố quan trọng để cơ sở y tế trong nước từng bước tiếp nhận, vận hành và phát triển các công nghệ trị liệu tế bào theo tiêu chuẩn chuyên môn của Nhật Bản.

Công nghệ tế bào gốc và tế bào miễn dịch hiện là những lĩnh vực được quan tâm trong nghiên cứu y học tái tạo và điều trị nhiều bệnh lý phức tạp. Trong đó, Nhật Bản là một trong những quốc gia có nền tảng nghiên cứu và ứng dụng công nghệ tế bào phát triển, với nhiều thành tựu trong nghiên cứu tế bào gốc, miễn dịch học và các liệu pháp điều trị tiên tiến.

GS-TS.Matsuo Yoshinobu, chuyên gia công nghệ cấp cao tại Viện Nghiên cứu Miễn dịch Grandsoul Nara cho biết, quá trình chuyển giao được triển khai sau khi phía Nhật Bản đánh giá điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ chuyên môn và hệ thống kiểm soát chất lượng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.

Theo chuyên gia này, trị liệu tế bào là lĩnh vực đòi hỏi yêu cầu nghiêm ngặt về kỹ thuật và an toàn. Các tế bào được sử dụng phải đáp ứng những tiêu chí về đặc tính sinh học, độ tinh khiết, tỷ lệ sống, chức năng và tính vô khuẩn. Do đó, việc tiếp nhận công nghệ cần bảo đảm sự đồng bộ giữa nguồn nhân lực, quy trình kỹ thuật, trang thiết bị và hệ thống quản lý chất lượng.

“Chúng tôi đã sẵn sàng để hai bên cùng phát triển lĩnh vực y học tái tạo an toàn, chất lượng và bền vững tại Việt Nam, với hiệu quả điều trị và an toàn người bệnh là ưu tiên hàng đầu”, GS-TS.Matsuo Yoshinobu nhấn mạnh.

Hai nhóm công nghệ trọng tâm được chuyển giao gồm công nghệ phân lập, nuôi cấy và biệt hóa chọn lọc tế bào gốc trung mô có nguồn gốc từ mô mỡ (MSC) và công nghệ phân lập, nuôi cấy, hoạt hóa tế bào miễn dịch tiêu diệt tự nhiên NK (Natural Killer cells).

Đối với tế bào gốc trung mô, tế bào được thu nhận từ mô mỡ của chính người bệnh, sau đó trải qua quá trình phân lập, xử lý và nuôi cấy trước khi được xem xét sử dụng theo chỉ định chuyên môn phù hợp.

Tế bào gốc trung mô có khả năng điều hòa đáp ứng miễn dịch và tham gia vào quá trình sửa chữa mô, đang được nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực như bệnh lý tim mạch, thần kinh, rối loạn chuyển hóa, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và một số bệnh lý liên quan đến tổn thương mô.

Trong khi đó, công nghệ tế bào miễn dịch NK hướng tới khai thác khả năng nhận diện và tiêu diệt tế bào bất thường của hệ miễn dịch tự nhiên. Với công nghệ này, tế bào miễn dịch được phân lập từ máu người bệnh, lựa chọn, nuôi cấy và hoạt hóa trong điều kiện chuyên biệt trước khi được xem xét đưa trở lại cơ thể. Mục tiêu là tăng cường hoạt động của hệ miễn dịch trong nhận diện và tấn công tế bào ung thư.

GS-TS.Tạ Thành Văn, Chủ tịch Hội đồng chuyên môn Trung tâm Y học tái tạo và Trị liệu tế bào, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho rằng, việc tiếp nhận công nghệ từ Nhật Bản tạo thêm điều kiện để các chuyên gia Việt Nam tiếp cận trực tiếp với những tiến bộ trong lĩnh vực y học tái tạo và trị liệu tế bào.

Theo ông, để hoàn tất quá trình chuyển giao, bệnh viện đã đầu tư đồng bộ về cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, nhân lực chuyên sâu và các điều kiện phục vụ nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới.

Trước đó, bệnh viện đã xây dựng Ngân hàng mô và máu cuống rốn, được Bộ Y tế cấp phép hoạt động từ năm 2019, đồng thời phát triển Trung tâm Y học tái tạo và Trị liệu tế bào.

Những nền tảng này góp phần tạo điều kiện để tiếp nhận các quy trình công nghệ mới, phát triển năng lực nghiên cứu và từng bước mở rộng các hướng ứng dụng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.

Đối với điều trị ung thư, các chuyên gia đánh giá liệu pháp tế bào miễn dịch NK là một hướng nghiên cứu có tiềm năng, có thể bổ sung cho chiến lược điều trị đa mô thức bên cạnh phẫu thuật, hóa trị, xạ trị và các phương pháp điều trị hiện đại khác.

Còn theo TS-BS.CKII.Phạm Xuân Dũng, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, miễn dịch trị liệu đang trở thành một trong những hướng phát triển quan trọng của y học ung bướu, góp phần thay đổi phương pháp tiếp cận điều trị nhiều loại ung thư.

Tuy nhiên, cần phân biệt liệu pháp tế bào NK được chuyển giao với các thuốc miễn dịch đã có bằng chứng hiệu quả và được sử dụng trong thực hành lâm sàng. Hiệu quả, tính an toàn và phạm vi ứng dụng của từng công nghệ tế bào phải được đánh giá dựa trên dữ liệu nghiên cứu, chỉ định chuyên môn và quy định pháp luật hiện hành.

Theo TS.BS.CKII Phạm Xuân Dũng, liệu pháp miễn dịch có thể bổ sung thêm lựa chọn điều trị cho người bệnh, đặc biệt nếu được chỉ định đúng và phối hợp phù hợp trong phác đồ điều trị đa mô thức.

Từ góc độ đầu tư, theo ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, việc hoàn tất chuyển giao công nghệ là bước phát triển trong chiến lược đầu tư y tế công nghệ cao của đơn vị, đồng thời mở ra cơ hội hợp tác nghiên cứu, đào tạo và phát triển công nghệ giữa Việt Nam và Nhật Bản.

“Chúng tôi xác định đây không đơn thuần là việc tiếp nhận chuyển giao toàn bộ một công nghệ mới, làm chủ công nghệ lõi trong một lĩnh vực mà mở ra quá trình hợp tác chiến lược Việt Nam - Nhật Bản cùng nghiên cứu, cùng đầu tư và cùng phát triển”, ông Ngô Chí Dũng nhấn mạnh.

Theo đại diện bệnh viện, các công nghệ được chuyển giao dự kiến phát triển trong hệ thống cơ sở y tế của Tâm Anh tại Hà Nội và TP.HCM, gắn với hoạt động nghiên cứu, hội chẩn chuyên môn, đánh giá lâm sàng và theo dõi người bệnh.

Việc triển khai trên thực tế cần tuân thủ các quy định về nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng, cấp phép kỹ thuật và chỉ định điều trị tương ứng. Hoàn tất chuyển giao công nghệ không đồng nghĩa mọi ứng dụng của công nghệ đã được phép sử dụng thường quy hoặc đã chứng minh hiệu quả đối với tất cả các bệnh lý được đề cập.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực hệ thống y tế, hợp tác chuyển giao công nghệ tiên tiến từ nước ngoài được xem là một hướng đi quan trọng nhằm rút ngắn khoảng cách tiếp cận tri thức và kỹ thuật mới.

Đặc biệt, đầu tư vào công nghệ tế bào đòi hỏi nguồn lực dài hạn, không dừng ở trang thiết bị hay quy trình sản xuất mà còn bao gồm đào tạo chuyên gia, xây dựng năng lực nghiên cứu, kiểm soát chất lượng và theo dõi an toàn trong ứng dụng lâm sàng.