Bộ Nội vụ được yêu cầu bám sát Kết luận số 76-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương, Kết luận số 64-KL/TW của Bộ Chính trị cùng các kết luận liên quan để tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo hoàn thiện mô hình tổ chức, nâng năng lực hoạt động của chính quyền địa phương, nhất là tại cơ sở.

Theo định hướng hiện nay, các đơn vị hành chính cấp xã cơ bản được giữ ổn định. Việc điều chỉnh, sắp xếp chỉ đặt ra với những trường hợp sau rà soát cho thấy thực sự cần thiết. Bộ Nội vụ sẽ xây dựng hướng dẫn cụ thể để các địa phương có cơ sở xem xét, đánh giá từng trường hợp theo Kết luận số 76-KL/TW.

Song song với đó, Bộ phải hoàn thiện mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân, tiêu biểu, báo cáo Đảng ủy Chính phủ để trình Bộ Chính trị theo quy định, hoàn thành trước ngày 15/9.

Nhiệm vụ khác là xây dựng Đề án “Mô hình tự quản ở cộng đồng dân cư phù hợp với việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và yêu cầu của tình hình mới”, dự kiến báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong tháng 9.

Bộ cũng được giao xây dựng hướng dẫn thành lập mô hình đơn vị hành chính đô thị cấp xã trên cơ sở thực tiễn từng địa phương, hoàn thành trong tháng 9.

Đến nay, chưa có địa phương nào đề xuất tiếp tục sáp nhập xã, phường.

Đối với những nơi đã chuẩn bị xong hồ sơ thành lập đơn vị hành chính đô thị cấp xã, Bộ Nội vụ tổ chức thẩm định, bảo đảm đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định, sau đó trình Chính phủ và hoàn thiện hồ sơ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong tháng 10.

Tại họp báo của Bộ Nội vụ gần đây, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương Phan Trung Tuấn cho biết tinh thần chung của Trung ương là tiếp tục giữ ổn định các đơn vị hành chính cấp xã, dành ưu tiên cho nâng năng lực vận hành. Theo ông Tuấn, Kết luận số 76-KL/TW của Trung ương cùng Kế hoạch số 06 của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp.

Trên cơ sở đó, Bộ Nội vụ đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị quyết 21/2026 để triển khai các nhiệm vụ thuộc khối Chính phủ.

Theo Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương, tới đây cấp xã sẽ trở thành tuyến đầu trong trung tâm vận hành mới của mô hình chính quyền địa phương các cấp. Phần lớn đơn vị cấp xã hiện nay sẽ tiếp tục được giữ ổn định. Một số nơi có quy mô nhỏ, chưa bảo đảm dư địa phát triển, song số lượng này không nhiều.

Vì vậy, Trung ương yêu cầu các tỉnh, thành phố rà soát kỹ các đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn, tiêu chí theo quy định hiện hành. Sau đánh giá tổng thể, nếu thật sự cần thiết, địa phương mới đề xuất điều chỉnh hoặc sắp xếp lại một số đơn vị.

Ông Phan Trung Tuấn cho biết trách nhiệm đã được giao rõ cho địa phương trong khâu rà soát, đánh giá và đề xuất, tránh tình trạng sắp xếp theo phong trào hoặc thiếu căn cứ thực tiễn.

Theo Bộ Nội vụ, đến nay chưa có tỉnh, thành phố nào gửi đề xuất tiếp tục sáp nhập xã, phường. Thông tin này được đưa ra sau khi xuất hiện nhiều tin đồn về khả năng tiếp tục tổ chức lại đơn vị hành chính cấp xã tại một số địa phương. Một số tỉnh, thành như Bắc Ninh, Hải Phòng đã lên tiếng khẳng định chưa có chủ trương tiếp tục sắp xếp xã, phường.

Tại Cần Thơ, Bí thư Thành ủy Đỗ Thanh Bình cũng cho biết thành phố hiện có 2 xã, phường chưa đạt chuẩn, song chưa có chủ trương sáp nhập. Cán bộ, công chức được yêu cầu yên tâm công tác, tập trung thực hiện nhiệm vụ.

Chính phủ cũng yêu cầu Bộ Nội vụ thường xuyên phối hợp với các địa phương để theo dõi tình hình vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, kịp thời tổng hợp khó khăn, vướng mắc và đề xuất cấp có thẩm quyền xử lý.

Bộ Nội vụ phải tiếp tục hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương về đào tạo, bồi dưỡng, nâng năng lực cán bộ cấp xã, phù hợp với khối lượng nhiệm vụ sau phân cấp, phân quyền. Tình hình vận hành chính quyền địa phương 2 cấp sẽ được tổng hợp, báo cáo Phó Thủ tướng Chính phủ định kỳ hằng tháng.