Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến thẩm định hồ sơ dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. 

Theo hồ sơ dự thảo, quá trình triển khai chính sách ưu đãi người có công thời gian qua đã phát sinh một số vướng mắc, nhất là trong xét công nhận, giải quyết chế độ và quản lý hồ sơ. Vì vậy, lần sửa đổi này tập trung xử lý những điểm còn thiếu rõ ràng, chưa thống nhất hoặc khó áp dụng trong thực tiễn.

Bộ Nội vụ cho biết dự thảo tập trung vào 3 nhóm nội dung lớn. Nhóm thứ nhất liên quan điều kiện, tiêu chuẩn xác nhận người có công. Nhóm thứ hai điều chỉnh thủ tục, thẩm quyền thực hiện chế độ ưu đãi. Nhóm thứ ba sửa đổi các quy định về quản lý hồ sơ, công trình ghi công liệt sỹ, điều dưỡng, nuôi dưỡng người có công và một số chế độ đối với thân nhân.

Theo Bộ Nội vụ, việc sửa đổi Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng lần này hướng tới hoàn thiện chính sách trên cả phương diện pháp lý và tổ chức thực hiện.

Dự thảo đề xuất sửa điều kiện công nhận liệt sỹ, thương binh đối với các trường hợp dũng cảm cứu người, cứu tài sản hoặc ngăn chặn, bắt giữ người phạm tội. So với quy định hiện hành, dự thảo bỏ các cụm từ mang tính định tính như “đặc biệt dũng cảm” hay yêu cầu phải là “tấm gương có ý nghĩa tôn vinh, giáo dục, lan tỏa rộng rãi trong xã hội”.

Theo Bộ Nội vụ, việc chỉnh lý này được thực hiện trên cơ sở đề nghị của Bộ Quốc phòng, nhằm tránh cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan, địa phương khi xem xét hồ sơ. Dự thảo cũng thay cụm từ “đấu tranh chống tội phạm” bằng “đấu tranh phòng, chống tội phạm” để ghi nhận đầy đủ hơn vai trò của công tác phòng ngừa tội phạm trong thực tiễn.

Với trường hợp thương binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh tử vong do vết thương tái phát, dự thảo đề xuất đơn giản hóa hồ sơ. Thay vì yêu cầu thêm bệnh án điều trị tại bệnh viện tuyến huyện trở lên và biên bản kiểm thảo tử vong, phương án mới chỉ giữ điều kiện vết thương tái phát là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong. Điều chỉnh này nhằm tháo gỡ khó khăn cho những trường hợp hồ sơ y tế không còn đầy đủ hoặc khó xác lập lại sau thời gian dài.

Một điểm sửa đổi khác liên quan trường hợp hy sinh khi làm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh tại địa bàn đặc biệt khó khăn. Dự thảo bỏ cụm từ “không thể cứu chữa kịp thời” trong quy định về trường hợp tử vong do ốm đau, tai nạn khi thực hiện nhiệm vụ ở biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện đặc biệt khó khăn. 

Bên cạnh nhóm quy định về công nhận, dự thảo cũng mở rộng một số chế độ ưu đãi đối với người có công và thân nhân. Đáng chú ý, thương binh, người hưởng chính sách như thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên được đề xuất điều dưỡng phục hồi sức khỏe hằng năm. 

Theo quy định hiện hành, chế độ điều dưỡng hằng năm áp dụng với người có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên, còn nhóm từ 61% đến dưới 81% được điều dưỡng 2 năm một lần.

Dự thảo đồng thời bổ sung chế độ trợ cấp người phục vụ đối với người hoạt động cách mạng trước ngày 1/1/1945 và người hoạt động cách mạng từ ngày 1/1/1945 đến trước Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 đang sống tại gia đình. Người phục vụ các nhóm đối tượng này cũng được đề xuất bổ sung chế độ bảo hiểm y tế, qua đó ghi nhận vai trò chăm sóc trực tiếp trong đời sống hằng ngày của người có công.

Một số quy định về trợ cấp thân nhân cũng được sửa theo hướng làm rõ đối tượng thụ hưởng, tránh cách hiểu mở rộng không đúng. Dự thảo bổ sung cụm từ “đại diện thân nhân” tại nhiều điều khoản để xác định rõ trường hợp nhận trợ cấp một lần, không hiểu rằng toàn bộ thân nhân đều cùng được hưởng khoản trợ cấp này.

Ngoài ra, dự thảo chỉnh sửa một số thuật ngữ cho phù hợp hơn về pháp lý và sắc thái xã hội. Cụm từ “chết” được thay bằng “từ trần”; khái niệm “mồ côi” không tiếp tục áp dụng đối với người đã trưởng thành. 

Liên quan công tác xác định danh tính hài cốt liệt sỹ, dự thảo bổ sung trách nhiệm của Bộ Công an trong thu nhận mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sỹ chưa xác định được danh tính, thực hiện giám định ADN, đồng bộ và lưu trữ dữ liệu phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sỹ.