Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân. Ảnh: Nhật Bắc

Tác động của các chính sách thương mại mà Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đưa ra trong thời gian qua gây khá nhiều lo lắng đối với các ngành hàng xuất khẩu. Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ diễn ra sáng nay (5/3), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã yêu cầu các bộ, ngành liên quan khẩn trương chuẩn bị cho cuộc họp của Chính phủ về các đối sách với các vấn đề phát sinh trên thế giới có liên quan tới Việt Nam, thúc đẩy cân bằng thương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.

Cung cấp thêm thông tin về vấn đề này, tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ chiều 5/3, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, đến nay, Tổng thống Hoa Kỳ cũng đã có một số chính sách liên quan vấn đề áp thuế. Dù áp thuế với tất cả các mặt hàng trên thế giới nhưng cũng có sự khác nhau giữa các mặt hàng, các quốc gia. Việt Nam cũng chịu tác động bởi việc này nhưng chưa phải là nước chịu tác động mạnh.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định, Chính phủ đã chủ động lường trước được sự việc và đề xuất các giải pháp. Bộ Công thương đã phối hợp kịp thời với các bộ, ngành và bản thân các bộ, ngành cũng rất chủ động có những báo cáo vừa là tổng hợp vừa riêng lẻ để báo cáo lên Chính phủ. Dự kiến trong tháng 3 này, Chính phủ sẽ họp bàn chuyên đề trọng tâm, trọng điểm vào những giải pháp.

"Về phía Bộ Công thương, Bộ đã giao ngay cho các cơ quan thương vụ các nước trên thế giới, chứ không chỉ riêng Thương vụ Hoa Kỳ, bởi tác động này là tác động lên toàn thế giới và có thể sẽ làm thay đổi, dịch chuyển dòng chảy thương mại, cho nên các thương vụ tất cả các nước cần nghiên cứu việc này và gửi thông tin kịp thời", ông Tân cho biết.

Thông qua Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam, Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ, Bộ Công thương đã chủ động chuyển tải thông điệp tới phía Hoa Kỳ về mong muốn duy trì và xây dựng mối quan hệ kinh tế, thương mại hài hòa, bền vững, hai bên cùng có lợi với Hoa Kỳ; đồng thời khẳng định Việt Nam không có bất cứ chính sách nào có thể gây phương hại đến người lao động hay an ninh quốc gia của Hoa Kỳ.

Dự kiến cuối tuần tới (13/3), Bộ trưởng Bộ Công thương sẽ sang gặp ngài Trưởng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ để trao đổi và tiếp nối mối quan hệ đang rất tốt đẹp giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, ông Tân cho hay.

Khẳng định Việt Nam và Hoa Kỳ là hai nền kinh bổ sung cho nhau, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân lý giải, nguyên nhân gây mất cân bằng trong thương mại giữa hai nước xuất phát từ tính chất bổ trợ giữa hai nền kinh tế, là do cơ cấu xuất khẩu và ngoại thương của hai nước. Hàng hóa Việt Nam xuất sang Hoa Kỳ chủ yếu là cạnh tranh với các nước thứ ba, không cạnh tranh trực tiếp với doanh nghiệp Hoa Kỳ trên thị trường Hoa Kỳ. Ngược lại, còn tạo điều kiện để người tiêu dùng Hoa Kỳ được sử dụng hàng hóa rẻ của Việt Nam.

Thứ trưởng khẳng định, Việt Nam là một nền kinh tế mở, trong quá trình hội nhập, Việt Nam theo đuổi một chính sách thương mại tự do, mức độ chênh lệch thuế quan đối với hàng hoá Hoa Kỳ là không nhiều và trong thời gian tới có thể tiếp tục xuống thấp hơn, do Việt Nam chủ trương giảm thuế MFN đối với nhiều mặt hàng. Do đó, một số sản phẩm Hoa Kỳ có lợi thế cạnh tranh cao như ô tô, nông sản, khí hóa lỏng, ethanon… sẽ được hưởng lợi từ chính sách này, đồng thời sẽ tạo ra các luồng nhập khẩu tích cực từ Hoa Kỳ, góp phần vào việc cải thiện cán cân thương mại giữa hai nước.

Đồng thời, giữa hai nước đã có cơ chế đối thoại chính sách thành lập theo Hiệp định Khung về Thương mại và Đầu tư Việt Nam - Hoa Kỳ. Chính phủ Việt Nam cũng đã chủ động giao các bộ ngành rà soát những vướng mắc, xây dựng phương án xử lý những vấn đề Hoa Kỳ quan tâm; trên cơ sở thương mại công bằng, có đi có lại, đúng quy định của pháp luật, đáp ứng hài hòa, thỏa đáng lợi ích của các bên.

Việt Nam cũng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư Hoa Kỳ tham gia vào quá trình hình thành, phát triển các ngành công nghiệp trọng điểm ở Việt Nam, nhất là các dự án năng lượng trọng điểm (năng lượng mới, hydrogen, điện hạt nhân…), tạo tiền đề để tăng cường nhập khẩu khí hóa lỏng, nhiên liệu, thiết bị máy móc, công nghệ từ Hoa Kỳ, góp phần cải thiện cán cân thương mại giữa hai nước.

Đối với doanh nghiệp, Thứ trưởng cho biết, Bộ Công thương cũng đã chủ động phối hợp với các ngành hàng để chuẩn bị ứng phó với các kịch bản khác nhau. Để tiếp tục phát triển trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và khó khăn, ngoài nỗ lực từ Chính phủ, các bộ, ngành, còn phải dựa vào sự nhạy bén, chủ động bám sát thị trường và khả năng thích ứng, tìm tòi và phát triển năng lực cạnh tranh của bản thân các doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp cần tiếp tục chủ động xây dựng lộ trình và giải pháp nhằm đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật, lao động, môi trường… Đặc biệt, cần chú trọng việc kiểm soát xuất xứ nguồn cung nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, cũng như đánh giá thận trọng việc hợp tác đầu tư với các doanh nghiệp của những nước đang có căng thẳng thương mại với Hoa Kỳ.