Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng thông tin về cơ chế hợp tác công tư trong thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới, sáng tạo và chuyển đổi số. Ảnh: Nhật Bắc

Ngày 18/3, tại trụ sở Chính phủ đã diễn ra Phiên họp thứ nhất Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, dưới sự chủ trì của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng ban Ban Chỉ đạo.

Tại phiên họp, một trong 3 nhiệm vụ trọng tâm liên quan khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cải cách hành chính và Đề án 06 được Thủ tướng nhấn mạnh là tiếp tục rà soát, đầu tư hạ tầng, bố trí ít nhất 3% ngân sách năm 2025 cho khoa học công nghệ, trong đó có nguồn vượt thu 10.000 tỷ đồng; xây dựng các đề án, dự án cụ thể để triển khai các đi đôi với phòng chống lãng phí, tham nhũng.

Phát biểu tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, toán chi ngân sách đã bố trí 2% với 51.000 tỷ đồng cho khoa học công nghệ. Hiện còn 1% chi thường xuyên nữa, Bộ Tài chính đang thu xếp, trước mắt là từ quỹ dự phòng.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng đề nghị các bộ, ngành, địa phương đã có nguồn chi cho khoa học công nghệ, đổi mới, sáng tạo và chuyển đổi số có đề xuất với Bộ Khoa học công nghệ, Bộ Tài chính để bổ sung ngay. Đối với nguồn chi dự toán năm 2026, Bộ Tài chính sẽ triển khai theo chỉ đạo của Ban chỉ đạo Trung ương.

Về tháo gỡ thể chế, quy trình thủ tục chi cho nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ Tài chính đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ, tham mưu cho Chính phủ trình Quốc hội ban hành nghị quyết về tháo gỡ cơ chế vướng mắc cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Hiện nay, 2 bộ đang phối hợp để sớm tham mưu ban hành nghị định hướng dẫn, dự kiến trong tháng này.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết, theo Nghị quyết 193 và theo dự thảo hướng dẫn, tất cả các vướng mắc, từ bố trí kinh phí, dự toán, phân bổ giải ngân, thanh quyết toán… đã tháo gỡ căn bản. Cơ chế đã mở và tiệm cận với hình thức tạo thuận lợi. Vì vậy, khi nghị định hướng dẫn được ban hành, chắc chắn quy trình chi cho nghiên cứu khoa học công nghệ được tháo gỡ hoàn toàn.

Bộ Tài chính cũng đang rà soát tổng thể các vướng mắc, điểm nghẽn về thể chế, để trình và sửa đổi, bổ sung cho phù hợp thực tiễn. Hiện nay, qua rà soát, chúng tôi đang phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ trình một dự án luật sửa nhiều luật, ngay trong kỳ họp Quốc hội tới. Cũng trong tháng 5 này, chúng tôi cũng sẽ đề xuất và trình Quốc hội sửa đổi Luật Ngân sách nhà nước. Như vậy, các vấn đề liên quan đến thể chế chi cho khoa học công nghệ cơ bản đã tháo gỡ, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng khẳng định.

Người đứng đầu ngành Tài chính cũng cho biết, cơ chế cho nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số cũng đang được rà soát.

Riêng nội dung hợp tác công tư, chúng tôi sẽ sửa đổi ngay trong một luật sửa nhiều luật. Chúng tôi sẽ phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ chuẩn bị luôn dự thảo nghị định hướng dẫn, để sau khi luật được thông qua, chúng ta ban hành nghị định hướng dẫn để áp dụng ngay, ông Thắng cho hay.

Nội dung chính của hợp tác công tư lần này bám sát chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ để phát triển đa dạng các loại hình hợp tác công tư, như "đầu tư công - quản trị tư" thông qua các phương thức đầu tư PPP như BO (nhà nước đầu tư, giao tư nhân quản lý vận hành), BOO (nhà nước đầu tư, tư nhân vận hành và chuyển giao cho tư nhân); hợp tác, liên doanh giữa các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công với tư nhân nghiên cứu, triển khai, ứng dụng khoa học công nghệ… hoặc "đầu tư tư - sử dụng công" thông qua các hình thức đầu tư BOT, BT hoặc sử dụng ngân sách thuế, thuê mua, mua sản phẩm công nghệ do tư nhân đầu tư…

Bộ Tài chính cũng dự kiến bổ sung quy trình thực hiện riêng dự án PPP về khoa học công nghệ; cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các nhà đầu tư đề xuất PPP mà nhà đầu tư sở hữu có bản quyền công nghệ chiến lược. Trong trường hợp này, nhà đầu tư không cần phải đề xuất phương án kỹ thuật thực hiện dự án, chỉ cần chứng minh năng lực giá trị và đề xuất tài chính thương mại cho cơ quan nhà nước, và sẽ cho phép áp dụng hình thức lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt đối với các dự án PPP về khoa học công nghệ.

“Còn nhiều chính sách ưu đãi hỗ trợ của Nhà nước dành cho các dự án PPP cũng như áp dụng cơ chế chia sẻ doanh thu, vấn đề cam kết mua lại các sản phẩm khoa học công nghệ…”, ông Thắng cho hay.

Người đứng đầu ngành Tài chính mong muốn các bộ, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính để hoàn thành nhiệm vụ lớn này.