Phương án không tiếp tục quy định điều kiện kinh doanh với sản phẩm amiăng trắng nhóm Serpentine có thể sẽ chấm dứt 8 năm đề án “treo” về dừng sử dụng amiăng trắng. Ảnh minh họa

Không cần chờ sửa nghị định, thông tư

Với cơ chế áp dụng trực tiếp tại Dự thảo Nghị quyết cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong 7 lĩnh vực do Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng, cộng đồng kinh doanh sẽ được hưởng lợi ngay sau khi Nghị quyết được thông qua, thay vì phải chờ sửa đổi hàng loạt nghị định, thông tư liên quan.

Đây là điểm cải cách rất đáng chú ý trong bối cảnh cộng đồng doanh nghiệp nhiều năm qua thường gặp tình trạng “chờ văn bản hướng dẫn”, khiến các chủ trương cải cách chậm đi vào thực tiễn.

Trong văn bản góp ý gửi Bộ Tư pháp về nội dung Dự thảo, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết cộng đồng doanh nghiệp “đặc biệt hoan nghênh” cơ chế áp dụng trực tiếp của Nghị quyết.

Dự thảo Nghị quyết lần này có phạm vi khá rộng, liên quan tới các lĩnh vực thuộc quản lý của Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp và Ngân hàng Nhà nước.

Theo tổng hợp của VCCI, dự thảo đề xuất 12 thủ tục hành chính được phân cấp, 52 thủ tục hành chính không thực hiện, 79 thủ tục hành chính được đơn giản hóa, 89 điều kiện kinh doanh không quy định và 35 điều kiện kinh doanh được đơn giản hóa.

“Đây là tín hiệu tích cực, phản ánh đúng tinh thần thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh”, VCCI nhận định.

Một trong những điểm nhấn trong Dự thảo được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao là xu hướng chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”.

Trong lĩnh vực lao động ngoài nước, VCCI hoan nghênh việc chuyển từ cơ chế “đăng ký và cấp phép” sang cơ chế “thông báo” đối với doanh nghiệp đưa lao động đi làm giúp việc gia đình ở nước ngoài. VCCI cũng nhất trí với việc rút ngắn thời hạn giải quyết các thủ tục hỗ trợ lao động về nước trước thời hạn xuống 8 ngày làm việc và thủ tục hỗ trợ giải quyết tranh chấp xuống 7 ngày làm việc. 

VCCI đề nghị làm rõ hơn quy trình gia hạn Giấy phép lao động cho chuyên gia nước ngoài. Theo phản ánh của nhiều hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam, thủ tục gia hạn hiện nay bị đối xử như cấp mới hoàn toàn, yêu cầu doanh nghiệp phải nộp lại toàn bộ hồ sơ gốc thay vì chỉ nộp các tài liệu có sự thay đổi. Đề nghị nghiên cứu đơn giản hóa theo hướng chỉ yêu cầu cập nhật các tài liệu mới phát sinh khi gia hạn.

Tương tự, trong lĩnh vực tư pháp, việc chuyển từ cơ chế “đăng ký hành nghề” sang “thông báo” đối với doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản cũng được xem là bước cải cách đáng chú ý, giúp giảm đáng kể gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp.

Ở lĩnh vực ngân hàng - fintech, VCCI đánh giá cao việc lần đầu tiên quy định rõ hồ sơ và thời hạn giải quyết thủ tục tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với các giải pháp chấm điểm tín dụng và chia sẻ dữ liệu qua  giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API).

Theo VCCI, đây là bước tiến quan trọng trong việc hình thành hành lang pháp lý cho ngân hàng số và công nghệ tài chính.

VCCI cũng đồng tình với phương án đơn giản hóa điều kiện kinh doanh tại Mục 2 Phụ lục I.7, đặc biệt là việc giảm yêu cầu về vốn điều lệ tối thiểu xuống 50 tỷ đồng đối với dịch vụ ví điện tử, dịch vụ hỗ trợ thu hộ, chi hộ và dịch vụ cổng thanh toán điện tử. Tuy nhiên, đề nghị làm rõ hơn lộ trình áp dụng đối với các tổ chức đã được cấp phép trước thời điểm Nghị quyết có hiệu lực.

Đối với lĩnh vực xây dựng và hàng hải, cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm tới việc bãi bỏ 20 thủ tục hành chính liên quan đến hàng hải, đường thủy nội địa, đăng kiểm và quản lý chất lượng công trình xây dựng.

Nhiều thủ tục hàng hải cũng được rút ngắn đáng kể thời gian xử lý, như thủ tục thỏa thuận vị trí cảng biển chỉ còn 5 ngày làm việc, thủ tục công bố cảng dầu khí ngoài khơi còn 3 ngày.

Đáng chú ý, VCCI cũng đề cập tới một nội dung gây tranh luận kéo dài nhiều năm là điều kiện kinh doanh đối với sản phẩm amiăng trắng.

Theo VCCI, việc dự thảo đề xuất không tiếp tục quy định điều kiện kinh doanh với sản phẩm amiăng trắng nhóm Serpentine là tín hiệu tích cực, giúp doanh nghiệp ổn định tâm lý đầu tư sau nhiều năm tồn tại đề án “treo” về dừng sử dụng amiăng trắng.

“Việc kéo dài tình trạng chính sách chưa rõ ràng hơn 8 năm khiến doanh nghiệp không dám đầu tư nâng cấp công nghệ”, VCCI dẫn phản ánh từ Hiệp hội Tấm lợp Việt Nam.

Đề nghị mở rộng nguyên tắc liên thông dữ liệu

Ngoài các nội dung hoan nghênh, VCCI cũng đề xuất bổ sung nhiều cải cách mới.

Đáng chú ý, tổ chức này đề nghị mở rộng nguyên tắc liên thông dữ liệu cho toàn bộ thủ tục hành chính trong Nghị quyết. Theo đó, với các dữ liệu đã có trên hệ thống quốc gia về dân cư, doanh nghiệp, thuế, đất đai hay bảo hiểm xã hội, doanh nghiệp không phải nộp lại hồ sơ; cơ quan giải quyết thủ tục có trách nhiệm tự tra cứu. 

Dự thảo Nghị quyết này chỉ bao gồm 7 lĩnh vực, trong khi các bộ khác (Công Thương, y tế, Nông nghiệp và Môi trường, khoa học và công nghệ) đang xây dựng Nghị quyết riêng. VCCI đề nghị Bộ Tư pháp phối hợp với Văn phòng Chính phủ đảm bảo tính đồng bộ, tránh mâu thuẫn giữa các Nghị quyết, đặc biệt đối với các thủ tục liên ngành.

VCCI cũng đề nghị bãi bỏ triệt để yêu cầu nộp song song hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử đối với các thủ tục đã xác thực điện tử thành công.

“Việc duy trì song song chế độ báo cáo giấy và điện tử gây lãng phí lớn về nhân lực, chi phí và đi ngược tinh thần Chính phủ số”, VCCI nêu quan điểm.

Bên cạnh đó, VCCI lưu ý cần có cơ chế giám sát tiến độ thực hiện để tránh tình trạng Nghị quyết hết hiệu lực, nhưng các nghị định, thông tư sửa đổi chưa được ban hành, gây ra khoảng trống pháp lý và rủi ro cho hoạt động đầu tư kinh doanh. Theo Dự thảo, Nghị quyết dự kiến có hiệu lực tới ngày 1/3/2027, trong khoảng thời gian này các bộ, ngành sẽ phải hoàn tất sửa đổi hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan.