Trong tháng qua, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tiếp tục diễn biến phức tạp, với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi. Nổi lên là tình trạng vận chuyển trái phép ma túy, pháo nổ và thực phẩm đông lạnh không bảo đảm an toàn thực phẩm tại tuyến biên giới phía Bắc giáp Trung Quốc và tuyến biên giới miền Trung giáp Lào.

Theo thống kê của cơ quan Hải quan, tuyến đường biển tiếp tục là địa bàn trọng điểm, chiếm tỷ trọng vi phạm lớn nhất. Trong tổng số 1.787 vụ việc bị phát hiện, bắt giữ và xử lý, có tới 1.006 vụ xảy ra trên tuyến này, chiếm 56,3%, tăng 479 vụ (tăng 90,9%) so với cùng kỳ năm 2025.

Hải quan và Bộ đội Biên phòng cảng Hòn Gai thường xuyên trao đổi thông tin nghiệp vụ, phối hợp tuần tra liên ngành. Ảnh: QH.

Hàng hóa vi phạm chủ yếu được vận chuyển qua các cảng biển lớn như Cát Lái, Hải Phòng, Cái Mép, Đà Nẵng… Đáng chú ý, nổi lên các hành vi vi phạm liên quan đến nhãn hàng hóa, nhập khẩu hàng hóa không đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật theo quy định của pháp luật.

Trên tuyến đường bộ, lực lượng chức năng đã phát hiện và bắt giữ 526 vụ, chiếm 29,4% tổng số vụ vi phạm, tăng 200 vụ (tăng 61,3%) so với cùng kỳ năm 2025. Các vụ việc tập trung chủ yếu tại tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc và Việt Nam - Campuchia. Theo đánh giá của lực lượng chức năng, các đối tượng đã lợi dụng chính sách tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu cũng như chính sách ưu đãi dành cho cư dân biên giới để buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Bên cạnh đó, hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép pháo nổ, đường kính trắng, thuốc bảo vệ và thuốc kích thích tăng trưởng thực vật vẫn tiếp diễn tại một số địa bàn miền Trung và tuyến biên giới Việt Nam - Lào.

Đối với tuyến hàng không, cơ quan chức năng đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 78 vụ, chiếm 4,4% tổng số vụ vi phạm, tăng 32 vụ (tăng 69,6%) so với cùng kỳ năm 2025; trị giá hàng hóa vi phạm ước tính khoảng 28,8 tỷ đồng. Các vụ việc chủ yếu xảy ra tại các cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng. Trong khi đó, tuyến chuyển phát nhanh và bưu điện phát hiện 158 vụ vi phạm, chiếm 8,84% tổng số vụ, tăng 59 vụ (tăng 59,6%) so với cùng kỳ năm 2025; trị giá hàng hóa vi phạm ước tính khoảng 23,9 tỷ đồng.

Đáng chú ý, thời gian gần đây nổi lên tình trạng vận chuyển ma túy trên các chuyến bay quá cảnh Qatar từ các hành khách nhập cảnh từ Thái Lan, cũng như các chuyến bay từ Việt Nam đi New Zealand và Úc. Ngoài ra, sự chênh lệch giữa giá vàng thế giới và giá vàng trong nước tiếp tục trở thành động cơ khiến các đối tượng tìm cách vận chuyển trái phép vàng qua đường hàng không.

Trước diễn biến phức tạp của tình hình, Cục Hải quan đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, cảnh báo và hướng dẫn nghiệp vụ nhằm tăng cường công tác kiểm soát.

Trong đó, tập trung yêu cầu tăng cường kiểm soát đối với mặt hàng đá nhân tạo, gạch ốp lát nhập khẩu; đẩy mạnh công tác phòng, chống ma túy và kiểm soát tiền chất trong lực lượng Hải quan năm 2026; triển khai Chỉ thị số 36/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 vui tươi, lành mạnh, an toàn, tiết kiệm.

Đồng thời, thực hiện Kế hoạch số 64/KH-CHQ ngày 13/2/2025 về kế hoạch kiểm soát năm 2026 của Cục Hải quan và chỉ đạo các Chi cục Hải quan khu vực tăng cường kiểm soát tại tuyến biên giới Việt Nam - Campuchia.

Từ ngày 15/1-14/2/2026, cơ quan Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 1.787 vụ vi phạm, tăng 777 vụ, tương đương tăng 76,9% so với cùng kỳ năm 2025; trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 1.663 tỷ đồng. Cơ quan Hải quan đã khởi tố 2 vụ (tăng 2 vụ so với cùng kỳ năm 2025) và chuyển cơ quan chức năng khởi tố 15 vụ (giảm 3 vụ, tương đương giảm 25%). Số thu nộp ngân sách nhà nước đạt 86,69 tỷ đồng.

Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến 14/2/2026, lực lượng Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 3.635 vụ vi phạm, với trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 3.267 tỷ đồng; khởi tố 3 vụ và chuyển cơ quan chức năng khởi tố 19 vụ. Số thu nộp ngân sách nhà nước đạt 166,17 tỷ đồng.

Trong công tác đấu tranh phòng, chống ma túy, từ ngày 15/1-14/2/2026, ngành Hải quan đã chủ trì, phối hợp với lực lượng Công an và Bộ đội Biên phòng phát hiện, bắt giữ 18 vụ với 16 đối tượng, trong đó cơ quan Hải quan chủ trì 6 vụ. Tang vật thu giữ gồm 154 kg ma túy các loại, bao gồm 4,8 kg cần sa; 13,7 kg heroin; 4,5 kg cocain; 5,9 kg ketamine và 125,2 kg ma túy tổng hợp.

Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến 14/2/2026, lực lượng Hải quan đã chủ trì, phối hợp phát hiện, bắt giữ 35 vụ với 42 đối tượng, trong đó cơ quan Hải quan chủ trì 9 vụ. Tang vật thu giữ gồm 165 kg ma túy các loại, gồm 14,18 kg cần sa; 14,2 kg heroin; 4,94 kg cocain; 5,96 kg ketamine; 126 kg ma túy tổng hợp và 372,25 gram ma túy khác.

Những kết quả trên cho thấy nỗ lực của lực lượng Hải quan trong việc chủ động kiểm soát địa bàn, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm, góp phần giữ vững an ninh kinh tế, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ hoạt động thương mại hợp pháp.