Tại Tọa đàm, ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết, thời gian gần đây, công suất cực đại của hệ thống điện đã vượt 58.000 MW và sản lượng điện có những ngày đạt trên 1 tỷ kWh. Đây là mức tiêu thụ rất lớn, phản ánh rõ nét quá trình phát triển và tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế. Khi kinh tế tăng trưởng, nhu cầu về điện năng cho sản xuất, kinh doanh và các hoạt động kinh tế - xã hội cũng gia tăng tương ứng.

Đặc biệt, tốc độ tăng trưởng năng lượng luôn gắn liền với tốc độ tăng trưởng kinh tế. Trong thời gian qua, Bộ Chính trị đã đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số. Vì vậy, Bộ Công thương dự báo nhu cầu năng lượng nói chung và điện năng nói riêng sẽ tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới. Trên cơ sở triển khai đồng loạt các dự án trên phạm vi cả nước, nhu cầu sử dụng điện chắc chắn sẽ còn gia tăng.

Tuy nhiên, Việt Nam cũng đang phải đối mặt với nhiều rủi ro và thách thức. Rủi ro lớn nhất là những bất ổn địa chính trị trên thế giới, tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng năng lượng. Chúng ta đã chứng kiến những biến động rất mạnh về giá điện, than, dầu và khí. Khi chuỗi cung ứng bị đứt gãy, chi phí năng lượng có thể tăng từ 15-20%, thậm chí cao hơn. Chẳng hạn, trong giai đoạn căng thẳng liên quan đến eo biển Hormuz, giá dầu từ mức khoảng 50-60 USD/thùng đã có thời điểm vượt 100 USD/thùng. Những biến động này tạo áp lực rất lớn lên hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như toàn bộ nền kinh tế.

Bên cạnh đó, công tác bảo đảm cung ứng năng lượng còn chịu nhiều thách thức từ các yếu tố bên ngoài. Các yêu cầu mới về thuế xanh, giảm phát thải carbon, cùng các cơ chế như CBAM hay Green Deal tại các thị trường xuất khẩu lớn đang đặt ra yêu cầu hệ thống điện phải có hệ số phát thải ngày càng thấp. Điều này buộc chúng ta phải gia tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu nguồn điện.

Ông Đặng Hải Dũng - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và Khuyến công (bên trái) và ông Ngô Sơn Hải -Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tại Tọa đàm.

Tuy nhiên, khi tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng lên, công tác dự báo và vận hành hệ thống điện cũng trở nên phức tạp hơn do phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng khó lường, việc dự báo nguồn điện từ năng lượng tái tạo cũng gặp nhiều khó khăn hơn. Đây là thách thức lớn đối với công tác cung ứng điện trong thời gian tới.

Những thay đổi trong cơ cấu nguồn điện đòi hỏi công nghệ vận hành hệ thống phải liên tục được nâng cấp. Công tác bảo dưỡng, duy trì hệ thống cũng phải thay đổi để thích ứng với điều kiện vận hành mới. Trước đây, chúng ta có thể dự báo tương đối ổn định để xây dựng kế hoạch sản xuất và vận hành tối ưu. Tuy nhiên hiện nay, việc dự báo gặp nhiều khó khăn hơn, kéo theo những thách thức trong xây dựng và thực hiện kế hoạch vận hành hệ thống điện.

Một vấn đề khác là quá trình đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng nguồn và lưới điện nhằm đáp ứng nhu cầu tăng trưởng. Trong quá trình này, các thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và nhiều khâu liên quan khác cũng là những thách thức cần được tháo gỡ để bảo đảm tiến độ các dự án điện.

Trước những thách thức đó, Chính phủ và Bộ Công Thương đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được xác định là một trong những trụ cột quan trọng bên cạnh các lĩnh vực than, dầu khí và các nguồn năng lượng khác. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 09 và Chỉ thị số 20 nhằm thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà, đồng thời tăng cường các giải pháp nâng cao hiệu quả vận hành và tối ưu hóa hệ thống điện. Một số cơ chế như điều chỉnh biểu giá điện theo giờ cao điểm cũng sẽ được triển khai trong thời gian tới.

"Ngoài ra, chúng tôi cũng tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện tiềm năng tiết kiệm năng lượng thông qua kiểm toán năng lượng; thúc đẩy chuyển đổi công nghệ; đồng thời nghiên cứu, xây dựng các giải pháp tài chính hỗ trợ doanh nghiệp. Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính để xây dựng và triển khai Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, tạo thêm nguồn lực cho quá trình chuyển đổi và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trên phạm vi cả nước", ông Đặng Hải Dũng cho biết.

Còn ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cũng nhận xét, thời gian qua, biến động của thị trường thế giới ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ cũng như giá nhiên liệu đầu vào cho phát điện.

Hiện nay, các nhà máy điện của EVN sử dụng hai nguồn than là than nhập khẩu và than trong nước. Than trong nước chủ yếu thông qua TKV và Công ty Đông Bắc. Than nhập khẩu hiện nay cũng mua của TKV và Công ty Đông Bắc. Nguồn LNG (cho khí cho phát điện) nhập khẩu qua PV GAS, một đơn vị thuộc Tập đoàn Dầu khí.

Ngay từ tháng 3/2026, EVN đã chỉ đạo tất cả các đơn vị phát điện phối hợp với các đơn vị cung cấp than điều chỉnh lại các kế hoạch cung cấp than cũng như cung cấp khí.

Thực tế cho thấy thời gian vừa qua, đặc biệt là giai đoạn nắng nóng, than và khí vẫn đảm bảo cho phát điện.

Để đảm bảo cung ứng điện, bên cạnh việc đáp ứng nguồn than, khí cho các nhà máy độ sẵn sàng của các nhà máy phát điện cũng phải đảm bảo thì mới đảm bảo cung ứng được điện.

"Hiện nay, về phần nguồn, EVN chiếm tỉ trọng chỉ khoảng 37%, bao gồm EVN và các nhà máy của EVN, để bảo đảm cung ứng điện, cần sự vào cuộc đồng bộ của tất cả các đơn vị phát điện trong hệ thống điện. Với sự vào cuộc đồng bộ như vậy, sẽ đảm bảo được việc cung ứng nhiên liệu cũng như cung ứng điện trong thời gian tới trong năm 2026", ông Hải cho biết.