Đặt mua báo in| Mới - Đọc báo in phiên bản số| Thứ Sáu, Ngày 19 tháng 07 năm 2024,
Chi ngân sách nhà nước trên 21.000 tỷ đồng mỗi năm cho sự nghiệp môi trường
Hồng Hạnh - 27/06/2023 10:36
 
“Bình quân 5 năm trở lại đây, bố trí chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp môi trường đạt trên 21.000 tỷ đồng mỗi năm”.

Đó là chia sẻ của Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc, tại Hội thảo: “Net Zero - Chuyển dịch Xanh: Cơ hội cho người dẫn đầu”, sáng 27/6/2023, do Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) tổ chức.

Hội thảo nhằm góp phần thúc đẩy tiến trình “chuyển đổi xanh”, đưa nền kinh tế Việt Nam theo hướng “tăng trưởng xanh”, bền vững, thực hiện cam kết về Net-zero phát thải ròng khí nhà kính bằng 0 và hội nhập cùng xu hướng phát triển của thế giới. 

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc phát biểu tại Hội thảo.

Hướng tới mục tiêu Net-zero

Bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó tổng giám đốc VTV cho biết, đến nay, có khoảng 140 quốc gia, tương đương gần 90% tổng lượng phát thải trên toàn cầu, gồm các nước phát thải lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc và Ấn Độ đã cam kết hoặc hướng tới mục tiêu Net-zero, phát thải ròng khí nhà kính bằng 0. Mỗi quốc gia tự đặt ra mốc thời gian để đạt mục tiêu này, phần lớn vào năm 2050, một số ít ngoại lệ vào năm 2035 và muộn nhất vào năm 2070. 

Tháng 11/2021, tại Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên Hợp quốc về biến đổi khí hậu COP26, Việt Nam đã đưa ra một loạt cam kết, trong đó có đặt mục tiêu phát thải carbon ròng bằng không 0 vào năm 2050. Để thực hiện mục tiêu này, không chỉ ở tầm quốc gia, mà từng ngành, từng doanh nghiệp đã, đang và sẽ hướng tới mục tiêu này như thế nào?. Các cơ chế chính sách trong thời gian tới sẽ tác động trực tiếp tới doanh nghiệp ra sao, doanh nghiệp cần làm gì để tránh rủi ro và nắm bắt cơ hội?. 

Bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó tổng giám đốc VTV phát biểu tại Hội thảo.

Bà Hiền nhấn mạnh, với vai trò kết nối, Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức Hội thảo: “Net Zero - Chuyển dịch Xanh: Cơ hội cho người dẫn đầu” với kỳ vọng đây sẽ là diễn đàn góp phần tạo nên sự kết nối cởi mở giữa các doanh nghiệp và những người làm chính sách. Thu thập thêm được các đề xuất, ý tưởng, các kinh nghiệm thực tế, các mô hình thí điểm tiên phong trong triển khai thực hiện mục tiêu chuyển dịch xanh của cộng đồng doanh nghiệp, của các chuyên gia, các tổ chức trong và ngoài nước ở lĩnh vực này. 

Chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp môi trường đạt trên 21.000 tỷ đồng mỗi năm

Phát biểu tại Hội thảo, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc nhấn mạnh, biến đổi khí hậu là vấn đề mang tính toàn cầu, có khả năng đe dọa đến an ninh lương thực, an ninh nguồn nước và sự phát triển bền vững của nhiều quốc gia, cộng đồng. Việt Nam được các tổ chức quốc tế đánh giá là một trong những nước sẽ chịu nhiều tác động tiêu cực nhất từ hiện tượng biến đổi khí hậu đang có xu hướng, diễn biến ngày càng phức tạp cả về mức độ lẫn tần suất.

Do vậy, Việt Nam cần phải rất nỗ lực để vừa phát triển kinh tế, vừa thích ứng và giảm thiểu các tác động do biến đổi khí hậu mang lại. Tại Hội nghị COP 26 năm 2021, chung tay với cộng đồng quốc tế, Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra cam kết về việc đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, thể hiện quyết tâm của Việt Nam trong việc thực hiện các mục tiêu chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. 

Bộ trưởng cho biết, thực hiện các chủ trương, định hướng của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế xanh, trong thời gian qua, nhiều chính sách tài chính đã được ban hành nhằm cụ thể hóa các chủ trương này, góp phần tạo điều kiện huy động và thu hút nguồn lực đầu tư hướng tới tăng trưởng xanh. 

Trong đó, hệ thống chính sách thuế đã hướng đến bảo vệ môi trường, thể hiện thông qua 2 nhóm chính sách.

Một là, các chính sách nhằm hạn chế các hành vi gây ô nhiễm môi trường như thuế bảo vệ môi trường, thuế tài nguyên, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các hàng hóa gây tác hại đến môi trường…

Hai là, các chính sách hỗ trợ, khuyến khích các hoạt động bảo vệ môi trường, giảm thiểu ô nhiễm và tác động của biến đổi khí hậu, cụ thể: 

Đối với thuế thu nhập doanh nghiệp, chính sách ưu đãi thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp ở mức 10% trong 15 năm, miễn thuế tối đa không quá 4 năm và giảm 50% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tối đa không quá 9 năm tiếp theo đối với thu nhập của doanh nghiệp từ dự án đầu tư mới thuộc lĩnh vực bảo vệ môi trường. 

Đối với thuế giá trị gia tăng, quy định tiền chuyển nhượng quyền phát thải (tín chỉ các-bon) không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng; quy định các hàng hóa, dịch vụ góp phần xanh hoá nền kinh tế, không thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng.

Đối với thuế tiêu thụ đặc biệt, ưu đãi thuế suất đối với những sản phẩm như xăng sinh học, xe ô tô thân thiện với môi trường...

Về chi ngân sách nhà nước, trong điều kiện ngân sách nhà nước còn nhiều khó khăn, chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp bảo vệ môi trường hàng năm đã được bố trí đảm bảo đúng quy định, năm sau cao hơn năm trước về số tuyệt đối và đạt tỷ lệ khoảng 1,2% tổng chi ngân sách nhà nước. 

Qua đó đã tạo nguồn lực cho công tác bảo vệ môi trường, phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường quốc gia,... Bình quân 5 năm trở lại đây, bố trí chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp môi trường đạt trên 21.000 tỷ đồng mỗi năm.

Đối với chi đầu tư, ngân sách cho tăng trưởng xanh đã được lồng ghép trong các ưu tiên đầu tư ngành, lĩnh vực, địa phương và các chương trình mục tiêu. Dự toán chi đầu tư cho sự nghiệp môi trường giai đoạn 2021-2025 được bố trí ở mức khoảng 23.500 tỷ đồng. 

Bên cạnh nguồn lực công, trong những năm gần đây, Việt Nam đã huy động được nguồn lực từ khu vực tư nhân và các tổ chức quốc tế thông qua việc hình thành và phát triển thị trường tài chính xanh. 

Cũng theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, đến nay, thị trường tài chính xanh tại Việt Nam đã định hình nền tảng và phát triển với ba cấu phần gồm: thị trường tín dụng xanh; thị trường cổ phiếu xanh và trái phiếu xanh. 

Trong thời gian qua, Bộ Tài chính đã phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện khung khổ pháp lý về trái phiếu xanh. Trên thị trường có các sản phẩm trái phiếu Chính phủ, trái phiếu Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương phục vụ cho các dự án, công trình “xanh” như thủy lợi, bảo vệ môi trường, điện gió, năng lượng mặt trời. 

Để khuyến khích thị trường trái phiếu xanh phát triển, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư hướng chủ thể phát hành và nhà đầu tư trái phiếu xanh được hưởng ưu đãi giảm 50% mức giá dịch vụ của trái phiếu xanh trên thị trường chứng khoán. 

Các tổ chức quốc tế đánh giá Việt Nam đã đạt được quy mô thị trường vốn phục vụ phát triển bền vững tăng nhanh so với khu vực. Tổng giá trị mảng xanh, xã hội và bền vững của Việt Nam đạt 1,5 tỷ USD trong năm 2021, gấp gần 5 lần so với năm 2020 và duy trì tăng trưởng ổn định trong ba năm liền. Việt Nam là thị trường phát hành nợ xanh lớn thứ hai trong ASEAN, đạt 1 tỷ USD, chỉ sau Singapore. 

Bên cạnh đó, thị trường cổ phiếu xanh cũng đã có những bước phát triển ban đầu. Chỉ số Phát triển bền vững VNSI được đưa vào vận hành từ năm 2017 nhằm xác định chuẩn phát triển bền vững cho các công ty niêm yết và hỗ trợ nhà đầu tư xác định những doanh nghiệp có tính “xanh” để đầu tư. 

Bộ Tài chính cũng đã xây dựng và hoàn thiện các quy định theo chức năng về tài chính bền vững, nâng cao các tiêu chuẩn về quản trị công ty và công bố thông tin gắn với các tiêu chí về môi trường - xã hội - quản trị công ty (ESG).

Bộ Tài chính đang nghiên cứu xây dựng Đề án Phát triển thị trường các-bon

Bộ trưởng Hồ Đức Phớc khẳng định, chuyển đổi xanh và giảm phát thải nhằm thực hiện cam kết Net Zero là một chặng đường dài với nhiều khó khăn, thách thức; trong đó, một trong những thách thức lớn nhất là vấn đề nguồn lực. 

Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (năm 2022), Việt Nam có thể sẽ cần đầu tư thêm khoảng 368 tỷ đô-la Mỹ cho đến năm 2040, tương đương 6,8% GDP mỗi năm khi theo đuổi lộ trình phát triển kết hợp khả năng chống chịu và phát thải ròng bằng “0”. Trong đó, hành trình khử các-bon nhằm đáp ứng các cam kết quốc tế chiếm khoảng 30% nhu cầu nguồn lực. 

Các diễn giả, khách mời trong phiên tọa đàm có chủ đề "Net Zero - Lợi thế người dẫn đầu". 

Tuy nhiên, khu vực công sẽ chỉ có thể đáp ứng khoảng 1/3 nguồn lực yêu cầu; trong khi thị trường tài chính xanh hiện mới ở giai đoạn đầu phát triển, nguồn lực huy động qua thị trường tài chính xanh ở mức rất nhỏ bé so với nhu cầu đặt ra.

Hiện nay, Bộ Tài chính đang tập trung thực hiện cải cách hệ thống thuế, quản lý nợ công và cơ cấu lại ngânsách nhà nước nhằm động viên nguồn lực một cách hợp lý cho ngân sách nhà nước; cải thiện dư địa tài khóa; tạo điều kiện thuận lợi để huy động, phân bổ và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực tài chính, giải quyết hài hòa các vấn đề phát triển kinh tế, xã hội và môi trường, đảm bảo an ninh quốc phòng và an sinh xã hội. 

“Đồng thời, để giải quyết vấn đề thiếu hụt nguồn lực cho tăng trưởng xanh, ứng phó với biến đổi khí hậu, bên cạnh việc phát huy nội lực, Việt Nam cần tăng cường hợp tác, hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế”, Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh. 

Theo Bộ trưởng, bên cạnh ưu tiên nguồn lực công, Bộ Tài chính sẽ tích cực phối hợp với các bộ, ngành liên quan trong việc nghiên cứu các giải pháp để huy động nguồn lực tư nhân và các tổ chức quốc tế. Trong đó, phát triển thị trường tài chính xanh và thị trường các-bon là những ưu tiên cần thực hiện với các trọng tâm như: 

Phát triển các công cụ tài chính xanh, tài chính bền vững; khuyến khích các địa phương và doanh nghiệp phát hành trái phiếu xanh; thu hút nhà đầu tư tổ chức và cá nhân đầu tư vào các công cụ tài chính xanh.

Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường và các cơ quan liên quan xây dựng Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục phân loại xanh theo nhiệm vụ được giao tại Nghị định số 08/2022/NĐ-CP, làm căn cứ để các chủ thể phát hành lựa chọn dự án xanh để sử dụng vốn từ trái phiếu xanh. 

Đối với thị trường các-bon trong nước, lộ trình phát triển và triển khai đã được Chính phủ ban hành tại Nghị định số 06/2022/NĐ-CP ngày 7/1/2022 về quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn. Theo đó, từ nay đến hết năm 2027, sẽ tập trung xây dựng các hệ thống quy định, chính sách tạo nền tảng cho thị trường vận hành cũng như thành lập và tổ chức vận hành thí điểm sàn giao dịch tín chỉ các-bon, hướng đến chính thức vận hành sàn giao dịch tín chỉ các-bon vào năm 2028. 

“Với vai trò là cơ quan được giao chủ trì xây dựng, thành lập sàn giao dịch tín chỉ các-bon và ban hành cơ chế quản lý tài chính cho hoạt động của thị trường các-bon, Bộ Tài chính đang nghiên cứu xây dựng Đề án Phát triển thị trường các-bon để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt”, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cho biết.

Hội thảo: “Net Zero - Chuyển dịch Xanh: Cơ hội cho người dẫn đầu” gồm 2 phiên.
Phiên 1 có chủ đề “Net Zero - Lợi thế người dẫn đầu”, thảo luận về tầm quan trọng và cấp thiết của Net-zero đối với lợi ích của doanh nghiệp, chia sẻ những khó khăn thuận lợi, chia sẻ các mô hình mới, các đề xuất từ các doanh nghiệp và các chuyên gia trong lộ trình thực hiện mục tiêu Net-zero.
Tọa đàm có sự tham dự của các khách mời:
+ Ông Nguyễn Quốc Khánh, Giám đốc Điều hành Sản xuất và Phát triển sản phẩm, Ban chỉ đạo dự án Net Zero Vinamilk
+ Ông Tô Việt Thắng, Phó tổng giám đốc Vietjet
+ Ông Morgan Donovan Carroll, Giám đốc ESG, VinFast
+ Ông Hervé Conan, Giám đốc quốc gia AFD tại Việt Nam
+ Bà Anita H.Holgersen, Trưởng đại diện Equinor tại Việt Nam


Phiên 2 có chủ đề “Net Zero - Đòn bẩy chính sách”, thảo luận về các cơ chế, chính sách trong thời gian tới sẽ hỗ trợ, tác động trực tiếp tới doanh nghiệp như thế nào, theo đó hình thành các cơ hội và thách thức ra sao?.
Tại phiên toạ đàm này, nhiều nội dung được bàn luận chuyên sâu về đề án xây dựng thị trường giao dịch tín chỉ carbon, khi mà thông qua thị trường này, có thể tăng cường giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy phát triển công nghệ phát thải thấp, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Tọa đàm có sự tham gia của các khách mời:
+ Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư
+ Bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
+ PGS.TS. Nguyễn Đình Thọ - Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường
+ Ông Marc S. Forni - Chuyên gia Phụ trách Quản lý tủi ro thảm họa, Ngân hàng Thế giới
+ Ông Arghya Mandal - Tổng giám đốc Công ty cổ phần sữa TH

Hợp tác trồng cây để trung hòa Carbon hướng đến Net Zero giai đoạn 2023 - 2027
Hoạt động trồng cây để trung hòa carbon, hướng đến Net Zero là dự án hợp tác ý nghĩa giữa Báo Tài nguyên và Môi trường và Công ty cổ phần Sữa...
Bình luận bài viết này
Xem thêm trên Báo Đầu Tư