Ông Bùi Minh Giáp, Chuyên gia Kinh tế trưởng của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam

Các cuộc xung đột, thuế quan và rào cản thương mại hiện nay có ảnh hưởng ra sao tới triển vọng kinh tế Việt Nam - một nền kinh tế có độ mở rất lớn, thưa ông?

Bối cảnh trên tác động hai chiều đối với Việt Nam. Một mặt, sự dịch chuyển chuỗi cung ứng có thể tạo thêm cơ hội cho Việt Nam thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất và nâng tầm vị trí của sản phẩm trong chuỗi giá trị. Mặt khác, các cú sốc bên ngoài có thể tác động rất nhanh đến nền kinh tế có độ mở rất lớn như Việt Nam.

Thuế quan, rào cản thương mại và quy định xuất xứ chặt chẽ hơn có thể ảnh hưởng tới xuất khẩu. Xung đột địa chính trị có thể làm tăng giá năng lượng, chi phí vận tải, bảo hiểm và logistics. Nhu cầu yếu hơn ở các thị trường lớn có thể ảnh hưởng tới đơn hàng và sản xuất công nghiệp.

Nhập khẩu tăng rất nhanh trong nửa đầu năm cho thấy sản xuất đang mở rộng, nhưng cũng phản ánh mức độ phụ thuộc lớn vào nguyên liệu, linh kiện, máy móc nhập khẩu. Vì vậy, Việt Nam cần đa dạng hóa thị trường, nâng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

ADB đánh giá thế nào về các biện pháp điều hành tài khóa và tiền tệ của Việt Nam? Khuyến nghị chính sách của ADB là gì để Việt Nam giữ được tăng trưởng kinh tế như mục tiêu đã đề ra?

ADB đánh giá, công tác điều hành chính sách của Việt Nam đã góp phần quan trọng vào kết quả tăng trưởng tích cực trong nửa đầu năm. Tuy nhiên, trong bối cảnh tăng trưởng cao đi kèm áp lực lạm phát, tỷ giá và nhập siêu, chính sách cần thận trọng và có trọng tâm hơn trong nửa cuối năm.

Khuyến nghị chính là không nên dựa quá nhiều vào nới lỏng tiền tệ để thúc đẩy tăng trưởng. Chính sách tiền tệ cần linh hoạt nhưng thận trọng, bảo đảm thanh khoản hợp lý, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và nâng chất lượng tín dụng.

Chính sách tài khóa nên đóng vai trò lớn hơn thông qua đầu tư công chất lượng cao, đặc biệt trong hạ tầng, năng lượng, logistics, chuyển đổi số, giáo dục kỹ năng và thích ứng biến đổi khí hậu. Bên cạnh đó, cải cách thủ tục, tháo gỡ vướng mắc dự án và cải thiện môi trường kinh doanh sẽ giúp tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng lực sản xuất thực, thay vì chỉ dựa vào công cụ kích thích ngắn hạn.

Theo ông, đâu là những ưu tiên chính sách và chiến lược kinh doanh cần được tập trung để giúp Việt Nam tận dụng các cơ hội kinh tế mới, đồng thời xây dựng khả năng chống chịu tốt hơn trước những bất ổn và biến động toàn cầu?

Đối với doanh nghiệp, ưu tiên hàng đầu là tăng cường khả năng chống chịu, chủ động nắm bắt các cơ hội mới. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, củng cố chuỗi cung ứng và chủ động quản trị các rủi ro liên quan đến tỷ giá hối đoái cũng như chi phí đầu vào. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ, nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động, cải thiện năng lực quản trị và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế.

Về dài hạn, Việt Nam không thể chỉ dựa vào lợi thế cạnh tranh về chi phí. Các doanh nghiệp sẽ ngày càng phải cạnh tranh bằng chất lượng, độ tin cậy, năng suất, đổi mới sáng tạo và khả năng đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về phát triển bền vững cũng như truy xuất nguồn gốc.

Đối với Chính phủ, ưu tiên hàng đầu là duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, đẩy nhanh các cải cách cơ cấu. Điều này bao gồm nâng cao hiệu quả đầu tư công, thúc đẩy cải cách hành chính và phát triển sâu rộng hơn thị trường vốn. Bên cạnh đó, cần ưu tiên đầu tư vào nguồn nhân lực, hệ thống logistics hiện đại, bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định và bền vững, cũng như xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh mẽ nhằm hỗ trợ sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân.

Trong bối cảnh môi trường toàn cầu ngày càng nhiều bất định, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam sẽ không chỉ phụ thuộc vào sự ổn định mà còn dựa trên khả năng thích ứng, đổi mới sáng tạo và tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị. Tiếp tục kiên định theo đuổi các cải cách và củng cố nền tảng kinh tế sẽ giúp Việt Nam duy trì đà tăng trưởng và tận dụng hiệu quả các cơ hội mới đang nổi lên.

ADB đánh giá thế nào về nợ công của Việt Nam và môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam?

Nợ công của Việt Nam vẫn trong ngưỡng kiểm soát, tạo dư địa nhất định cho đầu tư phát triển. Đây là một lợi thế quan trọng trong bối cảnh Việt Nam cần đầu tư lớn cho hạ tầng, năng lượng, khí hậu và nâng cấp năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng không chỉ là nợ công ở mức nào, mà là vốn vay được sử dụng hiệu quả đến đâu.

Nếu vốn được sử dụng cho các dự án có tác động lan tỏa, nâng cao năng suất, thúc đẩy đầu tư tư nhân và tăng khả năng chống chịu, thì nợ công có thể hỗ trợ tăng trưởng dài hạn. Ngược lại, nếu dự án chuẩn bị kém, giải ngân chậm hoặc hiệu quả thấp, thì dư địa tài khóa sẽ không được sử dụng một cách tối ưu.

Về môi trường đầu tư, Việt Nam vẫn rất hấp dẫn nhờ vị trí chiến lược, lực lượng lao động, mạng lưới hiệp định thương mại và vai trò trong chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, Việt Nam cần cải thiện hơn nữa về tính dự đoán của chính sách, thủ tục hành chính, năng lượng, logistics, nhân lực kỹ năng cao và liên kết giữa doanh nghiệp đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước.