Một vòm dẫn Phùng Hưng thuộc tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng vừa ký quyết định điều chuyển tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia Vòm Phùng Hưng (Km1+399 - Km2+215), thuộc tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng, về UBND TP. Hà Nội quản lý.

Theo danh mục kèm theo quyết định, Vòm Phùng Hưng có chiều dài tài sản 0,635 km, nguyên giá 7,3575 tỷ đồng và hiện còn sử dụng được. Sau khi tiếp nhận, UBND TP. Hà Nội có trách nhiệm tổ chức quản lý, khai thác, bảo trì tài sản, bảo đảm an toàn kết cấu hạ tầng đường sắt, duy trì hoạt động giao thông đường sắt ổn định, thông suốt, an toàn; không làm đứt gãy chuỗi vận tải đường sắt quốc gia.

Một điểm đáng chú ý là trong quá trình chuẩn bị bàn giao, các tài liệu của TP. Hà Nội thường sử dụng tên gọi “131 vòm cầu Phùng Hưng - Gầm Cầu”. Tuy nhiên, kết quả rà soát hồ sơ tài sản của Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam xác định phạm vi tài sản thực tế được điều chuyển gồm 127 vòm dẫn.

Cụ thể, tài sản Vòm Phùng Hưng gồm 127 vòm dẫn thuộc đoạn đường sắt từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm trên tuyến Hà Nội - Đồng Đăng, bao gồm kết cấu các vòm dẫn, không gian bên trong vòm và hành lang an toàn giao thông đường sắt.

Phạm vi tài sản điều chuyển không bao gồm phần kết cấu hạ tầng đường sắt phía trên đỉnh 127 vòm, gồm kiến trúc tầng trên đường sắt, nền đường sắt, hệ thống thông tin tín hiệu đường sắt; đồng thời không bao gồm 4 cầu đường sắt là cầu Cửa Đông tại Km1+339, cầu Lê Văn Linh tại Km1+640, cầu Hàng Cót tại Km1+825 và cầu Hàng Giấy tại Km1+939.

Theo hồ sơ của Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam, 127 vòm dẫn được chia thành 4 đoạn. Đoạn thứ nhất gồm 48 vòm, từ vòm số 02 đến số 49; đoạn thứ hai gồm 26 vòm, từ số 51 đến số 76; đoạn thứ ba gồm 16 vòm, từ số 78 đến số 93; đoạn thứ tư gồm 37 vòm, từ số 95 đến số 131.

Việc tiếp nhận Vòm Phùng Hưng là bước đi trong kế hoạch lớn hơn giữa TP. Hà Nội và Bộ Xây dựng nhằm từng bước chuyển giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia đoạn từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm, phục vụ chỉnh trang, tái thiết không gian đô thị khu vực trung tâm.

Trước đó, hai bên đã thống nhất chủ trương chuyển giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia từ mặt ray trở xuống đoạn ga Hà Nội - ga Gia Lâm, bao gồm cả cầu Long Biên, để Hà Nội triển khai cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị gắn với bảo tồn và phát huy giá trị không gian lịch sử - văn hóa khu vực trung tâm Thủ đô.

Theo phương án Sở Xây dựng Hà Nội báo cáo UBND TP. Hà Nội, sau khi tiếp nhận Vòm Phùng Hưng, Thành phố dự kiến giao UBND phường Hoàn Kiếm quản lý phần vòm để khai thác, phát triển không gian văn hóa, thương mại, giải trí, ẩm thực; Sở Xây dựng quản lý phần kết cấu đường sắt theo quy định của pháp luật.

Việc chuyển giao đoạn đường sắt Hà Nội - Gia Lâm cũng gắn với phương án tổ chức lại hoạt động vận tải đường sắt qua khu vực trung tâm Thủ đô.

Theo nội dung đã được các bên thống nhất, tần suất chạy tàu khách, tàu du lịch trên đoạn ga Hà Nội - ga Gia Lâm sẽ được giảm; các đoàn tàu sẽ dừng tại ga Gia Lâm. Thành phố dự kiến bổ sung điểm trung chuyển xe buýt tại khu vực Nhà máy Xe lửa Gia Lâm để kết nối hành khách giữa ga Gia Lâm và khu vực trung tâm.

Đối với tàu hàng, phương án được thống nhất là dừng chạy trên đoạn Hà Nội - Long Biên - Gia Lâm. Toàn bộ tàu hàng từ phía Nam lên phía Bắc và ngược lại sẽ được tổ chức chạy vòng theo tuyến đường sắt phía Tây hiện hữu Bắc Hồng - Văn Điển.

Để bảo đảm điều kiện thực hiện phương án tổ chức chạy tàu mới, Bộ Xây dựng đề nghị Hà Nội triển khai một loạt công việc, gồm xóa các lối đi tự mở và xây dựng đường gom; giải phóng mặt bằng, bố trí quỹ đất tạm thời và mở rộng bãi hàng ga Hà Đông; xây dựng điểm trung chuyển hành khách tại Gia Lâm; tổ chức trung chuyển miễn phí hành khách từ ga Gia Lâm đến ga Hà Nội và ngược lại.

Sở Xây dựng Hà Nội đề xuất triển khai theo hình thức dự án khẩn cấp đối với hai nhiệm vụ gồm xây dựng đường gom, đóng các lối đi tự mở trên tuyến vành đai phía Tây hiện hữu Bắc Hồng - Văn Điển và xây dựng bãi đón, tiễn hành khách trung chuyển tại Gia Lâm. Tổng chi phí thực hiện hai nhiệm vụ tạm tính khoảng 61,6 tỷ đồng.

Đối với việc trung chuyển miễn phí hành khách từ ga Gia Lâm đến ga Hà Nội, kinh phí dự kiến khoảng 9,8 tỷ đồng/năm. Sở Xây dựng đề xuất Thành phố bố trí nguồn vốn để triển khai, đồng thời tiếp tục rà soát khả năng huy động nguồn vốn xã hội hóa.

Chi phí bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia đoạn từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm sau khi tiếp nhận, theo số liệu do Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam cung cấp, dự kiến khoảng 18 tỷ đồng/năm. Sở Xây dựng Hà Nội đề xuất UBND TP. Hà Nội chủ động cân đối nguồn kinh phí chi thường xuyên được Thành phố giao để thực hiện đặt hàng công tác bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt từ mặt ray trở xuống.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, việc sớm bàn giao các đoạn đường sắt quốc gia còn có ý nghĩa đối với tiến độ triển khai một số dự án hạ tầng trọng điểm của Thành phố.

Qua rà soát, phạm vi triển khai các dự án này có những vị trí chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi các tuyến đường sắt quốc gia hiện hữu, trong đó có đoạn ga Hà Nội - ga Gia Lâm và tuyến Bắc Hồng - Văn Điển.

Trước đó, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam đã đề nghị việc triển khai các dự án đường sắt trên địa bàn Hà Nội phải bảo đảm không làm đứt gãy chuỗi vận tải đường sắt quốc gia.

Tập đoàn đề nghị chỉ bàn giao tuyến đường sắt hiện có Ngọc Hồi - Yên Viên sau khi hoàn thành đầu tư các tuyến đường sắt thay thế, nhằm tránh làm đứt gãy chuỗi vận tải đường sắt quốc gia, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, đời sống người lao động và người dân.