Cấp bách ổn định thị trường trong nước

Theo Nghị định số 72/2026/NĐ-CP, Chính phủ điều chỉnh mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu quy định tại Phụ lục II - Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi ban hành kèm theo Nghị định số 26/2023/NĐ-CP ngày 31/5/2023.

Nghị định có hiệu lực từ ngày ký đến hết ngày 30/4/2026. Sau thời điểm này, mức thuế nhập khẩu ưu đãi đối với các mặt hàng nêu trên sẽ thực hiện theo quy định tại Nghị định số 26/2023/NĐ-CP, trừ trường hợp Chính phủ quyết định kéo dài thời gian áp dụng.

Ảnh minh họa.

Trong trường hợp cần thiết để bảo đảm phát triển kinh tế - xã hội và ổn định thị trường xăng dầu, Bộ Công Thương sẽ có ý kiến đề xuất gửi Bộ Tài chính tổng hợp, trình Chính phủ ban hành Nghị quyết quy phạm pháp luật để kéo dài thời hạn áp dụng.

Nghị định cũng giao các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cùng các tổ chức, cá nhân liên quan chịu trách nhiệm thi hành.

Theo Phụ lục kèm theo Nghị định, nhiều mặt hàng dầu mỏ, nhiên liệu và nguyên liệu hóa dầu được điều chỉnh thuế suất nhập khẩu ưu đãi về mức 0%.

Cụ thể, các mặt hàng dầu mỏ thô, condensate; naphtha và các chế phẩm dùng để pha chế xăng; nhiên liệu diesel cho ô tô; các loại nhiên liệu diesel khác; dầu nhiên liệu; nhiên liệu phản lực dùng cho máy bay; kerosene và nhiều loại dầu trung khác đều được áp dụng thuế suất 0%.

Một số nguyên liệu hóa dầu và hydrocarbon mạch vòng quan trọng phục vụ sản xuất như toluen, xylen, styren, ethylbenzen, cumen, cyclohexane cùng nhiều loại alkylbenzen khác cũng được giảm thuế về 0%.

Bên cạnh đó, một số mặt hàng vẫn giữ mức thuế suất nhất định. Chẳng hạn, benzen có thuế suất 3%; xăng động cơ có pha chì giữ mức 20%; xăng máy bay dùng cho động cơ piston áp dụng mức 7%; một số dung môi và dầu bôi trơn có mức thuế từ 3-10%.

Đảm bảo nguồn cung trước biến động thị trường năng lượng

Trước đó, Bộ Tài chính đã xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu có nhiều biến động.

Theo Bộ Tài chính, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran, đang tác động mạnh tới thị trường năng lượng thế giới. Diễn biến này ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động vận chuyển dầu thô qua eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược của dầu từ Trung Đông.

Sự gián đoạn tại khu vực này có thể tác động tới khu vực châu Á, nơi phụ thuộc lớn vào nguồn dầu thô Trung Đông, trong đó có Việt Nam.

Đánh giá của Bộ Tài chính và Bộ Công Thương cho thấy các diễn biến trên có thể ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động cung ứng xăng dầu trong nước.

Hiện nay, phần lớn xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam đến từ các nước ASEAN và Hàn Quốc với thuế suất 0% theo các hiệp định thương mại tự do (FTA). Tuy nhiên, để được hưởng mức thuế này, hàng hóa phải có giấy chứng nhận xuất xứ (C/O).

Trong khi đó, lượng xăng dầu dự trữ tại các kho của các quốc gia có FTA không lớn và một phần hàng hóa không có C/O. Vì vậy, việc điều chỉnh thuế nhập khẩu theo thuế suất tối huệ quốc (MFN) xuống 0% được xem là giải pháp giúp doanh nghiệp có thể nhập khẩu từ các nguồn không có C/O.

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã đề xuất giảm thuế nhập khẩu MFN đối với một số mặt hàng xăng dầu xuống 0% nhằm tạo điều kiện cho các thương nhân đầu mối đa dạng nguồn cung và chủ động nhập khẩu.

Việc ban hành Nghị định được thực hiện theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời ứng phó với biến động của thị trường năng lượng.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại cuộc họp Thường trực Chính phủ ngày 4/3/2026 về đánh giá tác động của xung đột Trung Đông, Bộ Tài chính đã khẩn trương xây dựng hồ sơ dự thảo Nghị định điều chỉnh thuế nhập khẩu xăng dầu.

Ngay trong ngày 4/3, Bộ Tài chính đã có văn bản báo cáo Thủ tướng đề nghị cho phép xây dựng và ban hành Nghị định theo trình tự rút gọn.

Ngày 5/3/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành công văn thông báo ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trong đó đồng ý áp dụng trình tự rút gọn theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đối với việc xây dựng Nghị định này.

Theo tính toán của Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính), việc điều chỉnh thuế nhập khẩu xăng dầu theo chính sách này dự kiến làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 1.024 tỷ đồng trong thời gian thực hiện.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý cho rằng đây là giải pháp cần thiết nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chủ động nguồn cung, góp phần ổn định thị trường xăng dầu trong nước và bảo đảm an ninh năng lượng.