Áp lực chi phí gia tăng trong khi thị trường ngày càng khó đoán định đang đẩy cộng đồng doanh nghiệp vào trạng thái “căng mình chống đỡ”.

Ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) cho rằng, giá xăng dầu, khí đốt tăng kéo theo chi phí đầu vào leo thang, trong khi biến động khó lường khiến doanh nghiệp mất dần khả năng dự báo, yếu tố vốn là nền tảng của mọi quyết định đầu tư.

Ông Nguyễn Ngọc Hoà chia sẻ tại Diễn đàn Doanh nghiệp 2026 với chủ đề “Doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu: Đổi mới để bứt phá”.

Trong một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, các cú sốc bên ngoài gần như truyền dẫn ngay lập tức. Với vai trò đầu tàu, TP.HCM chịu áp lực rõ rệt hơn, khi vừa phải duy trì tăng trưởng, vừa phải hấp thụ những biến động từ bên ngoài.

Tuy nhiên, theo Chủ tịch HUBA, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc “doanh nghiệp có nhận ra thách thức hay không”, mà ở chỗ “có đủ năng lực để vượt qua hay không”. 

“Vấn đề là làm thế nào để chuyển đổi không trở thành “cuộc chơi của số ít”. Hiện đã có những doanh nghiệp đi trước, nhưng phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn về nguồn lực, công nghệ và nhân sự”, ông Hòa phân tích.

Khoảng cách này càng bộc lộ rõ trong bối cảnh doanh nghiệp phải cùng lúc xử lý nhiều áp lực như chi phí tăng, dòng tiền co hẹp, sức cầu suy giảm, trong khi các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững… ngày càng khắt khe. Việc đầu tư cho chuyển đổi số, chuyển đổi xanh hay nâng cấp quản trị đều đòi hỏi nguồn lực lớn, vượt quá khả năng của nhiều doanh nghiệp.

Trước thực tế đó, ông Hòa kiến nghị Nhà nước cần nhanh chóng cụ thể hóa các chủ trương lớn thành chính sách thực thi hiệu quả, đặc biệt là các nghị quyết liên quan đến khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế tư nhân và đổi mới doanh nghiệp nhà nước. Một trong những vấn đề then chốt là kích hoạt các nguồn lực còn dư địa trong nền kinh tế, nhất là nguồn lực từ khu vực doanh nghiệp nhà nước.

Theo chủ tịch HUBA, doanh nghiệp cần giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Song song với câu chuyện thể chế, ông Hòa cũng nhấn mạnh yêu cầu tự thích ứng từ phía doanh nghiệp, trước hết là giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

“Không thể phụ thuộc vào một vài thị trường lớn. Khi xảy ra biến động, doanh nghiệp sẽ ngay lập tức bị ảnh hưởng. Do đó, cần mở rộng nguồn cung, đồng thời tìm kiếm thêm thị trường xuất khẩu mới”, Chủ tịch HUBA nhấn mạnh.

Ở chiều ngược lại, thị trường trong nước cần được nhìn nhận như một “điểm tựa” quan trọng. Việc thúc đẩy tiêu dùng nội địa, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công không chỉ là giải pháp ngắn hạn, mà còn là cách tạo dòng chảy đơn hàng, duy trì hoạt động sản xuất và việc làm.

Đặc biệt, Chủ tịch HUBA lưu ý doanh nghiệp không nên đứng ngoài các chính sách hỗ trợ hiện có, đặc biệt là các chương trình ưu đãi lãi suất cho lĩnh vực chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, giáo dục, y tế và nông nghiệp. 

“Đây là cơ hội kép, vừa giảm áp lực chi phí vốn, vừa đầu tư cho năng lực cạnh tranh dài hạn. Vấn đề là doanh nghiệp có chủ động tiếp cận và tận dụng hay không”, ông nói.

Ở vai trò tổ chức đại diện, HUBA cho biết đang phối hợp với các đơn vị nghiên cứu để đề xuất cơ chế phát triển các doanh nghiệp đầu tàu, những “hạt nhân” có khả năng dẫn dắt, tạo hiệu ứng lan tỏa cho toàn bộ khu vực doanh nghiệp TP.HCM.