Việt Nam đã có những nỗ lực lớn trong cải cách chính sách thuế và hải quan trong thời gian vừa qua. Theo ông, đâu là những thay đổi tích cực nhất? Những cải cách này đã hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp (DN) châu Âu tại Việt Nam như thế nào?

Với những nỗ lực lớn trong cải cách thuế, Việt Nam đã tăng bậc xếp hạng toàn cầu về sự thuận tiện khi đóng thuế trong Báo cáo Môi trường kinh doanh 2017 của Ngân hàng Thế giới (World Bank Doing Business 2017).

Ông Thomas McClelland, Chủ tịch Tiểu ban Thuế và Chuyển giá của EuroCham

Những thay đổi tích cực với cộng đồng DN tại Việt Nam có thể kể đến như Nghị quyết 19-2017/NQ-CP của Chính phủ với những mục tiêu cụ thể nhằm giảm thời gian đóng thuế còn ít hơn 119 giờ trong năm 2017, cũng như Công văn số 10740/VPCP-KTTH và chỉ đạo của Thủ tướng ngày 16/5 (Công văn số 4997/VPCP-V.I) khẳng định chỉ một lần thanh tra tại DN trong một năm.

Ngoài ra, cũng cần kể đến những cải thiện trong chính sách ưu đãi thuế. Chính phủ đã ban hành rất nhiều ưu đãi thuế, bao gồm ưu đãi thuế thu nhập DN đối với mở rộng kinh doanh hay những lĩnh vực ưu tiên, cũng như ưu đãi thuế cho các dự án lớn và ưu tiên.

Có thể nói, ưu đãi thuế thu nhập DN đối với mở rộng kinh doanh được xem là một ví dụ điển hình trong những cải thiện về ưu đãi thuế.

Việc giảm thuế thu nhập DN từ 28% còn 20% đã góp phần đưa Việt Nam ngang bằng với hầu hết các nước trong khu vực Đông Nam Á.

Một điều đáng chú ý khác là các quy định của Việt Nam đã tương đồng hơn với các thông lệ quốc tế. Có thể nói rằng, cải cách thủ tục thuế và hải quan đã thực sự tạo môi trường thuận lợi hơn cho DN.

So với nhiều nước trong khu vực, như Thái Lan và Indonesia - những nước hiện nay đang là điểm hấp dẫn đầu tư nước ngoài, những cải cách về chính sách thuế có giúp Việt Nam chiếm ưu thế hơn trong thu hút đầu tư từ EU không, thưa ông?

Đối với Việt Nam, môi trường kinh doanh hiện nay đã được cải thiện, với nhiều ưu đãi hơn và rõ ràng hơn.

Theo quan điểm của tôi, ưu điểm của Việt Nam là các ưu đãi đã được quy định rõ ràng trong luật, điều này không giống như ở một số nước nơi chính sách ưu đãi được điều chỉnh thông qua đàm phán.

Cần phải nói thêm rằng, Việt Nam có quy định khá toàn diện về chuyển giá, phù hợp với luật pháp quốc tế sau khi Chính phủ chính thức ban hành Nghị định số 20/2017/NĐ-CP trong tháng 2/2017.

Dù những ưu đãi mới rất tích cực, song tôi tin rằng, các nhà đầu tư vẫn muốn có những quy định rõ ràng và minh bạch hơn nữa.

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU sẽ sớm có hiệu lực. Hiện nay, đâu là quan ngại lớn nhất trong chính sách thuế và hải quan tại Việt Nam đối với các nhà đầu tư châu Âu? Cải cách thuế của Việt Nam cần tập trung vào vấn đề gì trong thời gian tới, nhằm tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho nhà đầu tư?

Hiệp định thương mại tự do này sẽ xóa bỏ 99% thuế đối với hàng hóa xuất khẩu sang EU và EU cam kết xóa bỏ hoàn toàn thuế nhập khẩu trong vòng 7 năm. Điều này sẽ khuyến khích đầu tư của EU vào Việt Nam.

Tuy nhiên, sự không minh bạch và thiếu nhất quán giữa chính sách và thực thi chính sách vẫn là những quan ngại chính. Một trong những vấn đề lớn đó là việc áp dụng thỏa thuận, hiệp ước về thuế vẫn còn khó khăn và rườm rà. Việt Nam hiện có khoảng 70 thỏa thuận, hiệp ước về thuế với các nước khác, trong đó có EU.

Thanh tra, kiểm toán cũng là vấn đề khiến các nhà đầu tư đau đầu. Các cơ quan thuế địa phương thường viện cớ DN chưa hoàn thành thủ tục hành chính để phạt thuế.

Ngoài ra, Việt Nam nên tập trung vào việc giảm thủ tục hành chính.

Việt Nam đang chuẩn bị ban hành nhiều văn bản luật. Thưa ông, đâu là những văn bản pháp luật về thuế và hải quan mà các nhà đầu tư châu Âu đang mong đợi?

Chúng tôi đang “ngóng” văn bản hướng dẫn thi hành Nghị quyết 41/NQ-CP được ban hành tháng 5/2016 quy định về chính sách ưu đãi thuế thúc đẩy phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin tại Việt Nam.

Ngoài ra, chúng tôi cũng hy vọng, thông tư hướng dẫn Nghị định số 20/2017/NĐ-CP sẽ sớm được ban hành thời gian tới.

Bên cạnh đó, những quy định rõ ràng về dịch vụ xuất khẩu và thuế giá trị gia tăng (VAT) cũng là điều chúng tôi đang rất mong chờ.