Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc cách thức quản trị, sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Đối với kinh tế tập thể, đặc biệt là hợp tác xã, việc chủ động áp dụng công nghệ số không chỉ giúp tăng năng suất, tiết giảm chi phí, mà còn mở ra cơ hội tiếp cận thị trường toàn cầu. 

Mô hình “hợp tác xã điện tử” được coi là giải pháp phù hợp để cụ thể hóa các mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tinh thần đó được làm rõ tại Tọa đàm “Hợp tác xã điện tử - Cụ thể hóa Nghị quyết 57 của Trung ương” vào sáng 13/8/2025, do Báo Đại biểu Nhân dân phối hợp với Viện Khoa học Giáo dục và Môi trường tổ chức.

Sự kiện được tổ chức trong bối cảnh cả nước đang quyết liệt triển khai nhiều chính sách quan trọng: Nghị quyết 57-NQ/TW (22/12/2024) về khoa học - công nghệ và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 68-NQ/TW (4/5/2025) về phát triển kinh tế tư nhân; và Nghị quyết 193/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc biệt nhằm tạo đột phá cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Toàn cảnh Toạ đàm.

Theo bà Phạm Thị Thanh Huyền, Tổng biên tập Báo Đại biểu Nhân dân, Nghị quyết 57 đã khẳng định yêu cầu đưa khoa học - công nghệ, đặc biệt là công nghệ số, vào mọi hoạt động của kinh tế tập thể. Hợp tác xã điện tử không chỉ là việc dùng công cụ trực tuyến để giao dịch hay quảng bá, mà là chuyển đổi toàn diện từ mô hình quản trị truyền thống sang quản trị số. Theo đó, thành viên tham gia, biểu quyết, giám sát và chia sẻ thông tin qua hệ thống điện tử; hoạt động sản xuất, kinh doanh được số hóa, dữ liệu được phân tích để tối ưu hiệu quả; việc kết nối thị trường, tiếp cận khách hàng và hợp tác xuyên biên giới được thực hiện nhanh chóng, minh bạch.

Thực tế thời gian qua, một số hợp tác xã nông nghiệp, dịch vụ, logistics đã bắt đầu áp dụng nền tảng số vào quản lý và kinh doanh, từ phần mềm kế toán, sổ ghi chép điện tử, truy xuất nguồn gốc sản phẩm đến bán hàng qua sàn thương mại điện tử. Tuy nhiên, tiến trình chuyển đổi số vẫn đối mặt nhiều thách thức do hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, đặc biệt ở vùng nông thôn; trình độ số của cán bộ, xã viên còn hạn chế; nguồn lực đầu tư thiếu; khuôn khổ pháp lý và chính sách hỗ trợ chưa hoàn thiện.

Ông Nguyễn Xuân Tuấn, Chủ tịch Viện Khoa học Giáo dục và Môi trường chia sẻ, trong 3 năm qua, Viện đã phối hợp với hơn 300 doanh nghiệp, hợp tác xã nghiên cứu và xây dựng Đề án Thí điểm mô hình hợp tác xã điện tử chuyển đổi số, giải pháp chuyển đổi số tài chính, pháp lý cho hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp siêu nhỏ. Mô hình này đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của Chính phủ, các công ty công nghệ cam kết hỗ trợ nền tảng, các ngân hàng đồng hành cung cấp dịch vụ tài chính. Hiện đã có hơn 300 doanh nghiệp, hợp tác xã cam kết đầu tư kinh phí thực hiện dự án thí điểm.

Theo Đề án, giai đoạn 1 (2026 - 2027) sẽ thu hút ít nhất 90.000 hộ kinh doanh cá thể gia nhập hợp tác xã điện tử, hướng tới triển khai toàn quốc trong các giai đoạn tiếp theo. Mục tiêu là minh bạch hóa dòng tiền, tăng thu ngân sách, mở rộng GDP chính thức và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trước đó, Đề án đã được gửi tới Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam để xem xét.

Tại tọa đàm, các đại biểu Quốc hội, chuyên gia, đại diện bộ ngành và lãnh đạo hợp tác xã đã cùng phân tích cơ sở lý luận, thực tiễn của mô hình hợp tác xã điện tử, chia sẻ kinh nghiệm từ trong nước và quốc tế, đồng thời kiến nghị giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số trong hợp tác xã theo hướng khả thi và phù hợp điều kiện Việt Nam.

Những kiến nghị chính được đưa ra gồm hoàn thiện hành lang pháp lý, xây dựng cơ chế đặc thù cho hợp tác xã điện tử; Đầu tư hạ tầng công nghệ, đặc biệt ở khu vực nông thôn; Tổ chức đào tạo kỹ năng số cho cán bộ, xã viên; Tăng cường kết nối với doanh nghiệp công nghệ và ngân hàng để bảo đảm vốn, nền tảng, dịch vụ thanh toán; Khuyến khích hợp tác xã liên kết vùng để chia sẻ dữ liệu, nguồn lực, kinh nghiệm.

Các ý kiến thống nhất rằng Nghị quyết 57 đã mở ra một cơ hội vàng cho kinh tế tập thể bước vào kỷ nguyên số. Nhưng để biến cơ hội thành sức mạnh thực sự, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, tổ chức hỗ trợ và cộng đồng hợp tác xã, qua đó biến hợp tác xã điện tử từ mô hình thí điểm thành lực đẩy mới cho phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.