Thay đổi cách thức từ “quản lý” sang “phục vụ”

Trong tiến trình xây dựng nền tài chính hiện đại, minh bạch và hiệu quả, chuyển đổi số đang trở thành trụ cột cải cách của Bộ Tài chính. 

Với định hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, năm 2026 được xác định là giai đoạn tăng tốc, không chỉ ở quy mô triển khai mà ở chiều sâu kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu.

Bộ Tài chính đang tăng tốc chuyển đổi số, hoàn thiện hệ sinh thái dữ liệu tài chính.

Một trong những bước tiến rõ nét là hệ thống dịch vụ công trực tuyến. Tính đến đầu năm 2026, Bộ Tài chính đã cung cấp 658 dịch vụ công, trong đó 563 dịch vụ toàn trình. 

Con số này không chỉ phản ánh mức độ số hóa thủ tục hành chính, mà quan trọng hơn, cho thấy sự thay đổi cách thức phục vụ - từ “quản lý” sang “phục vụ”, từ trực tiếp sang số hóa, giảm chi phí, thời gian và tiếp xúc hành chính cho người dân, doanh nghiệp.

Không dừng ở cung cấp dịch vụ, toàn bộ thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của Bộ đã được đồng bộ trên các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính. Các dịch vụ đủ điều kiện đều tích hợp lên Cổng dịch vụ công quốc gia và kết nối với tài khoản định danh điện tử VNeID. 

Đây là nền tảng quan trọng bảo đảm vận hành thông suốt mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ công theo hướng thống nhất, xuyên suốt.

Ở cấp độ quản lý chuyên ngành, Bộ Tài chính đã hoàn tất tích hợp 10/10 hệ thống lớn, bao gồm thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội, kho bạc, chứng khoán và đấu thầu. 

Điểm đáng chú ý không nằm ở số lượng hệ thống, mà ở khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các lĩnh vực vốn trước đây còn phân tán. Khi dữ liệu được liên thông, hiệu quả quản lý được nâng lên, đồng thời tạo nền tảng cho điều hành kinh tế vĩ mô dựa trên dữ liệu thời gian thực.

Cùng với đó, quá trình số hóa hồ sơ được triển khai toàn diện. 100% hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính đã được số hóa và lưu trữ điện tử. Các lĩnh vực như thuế, hải quan, đấu thầu, bảo hiểm xã hội đã thực hiện xử lý trực tuyến toàn trình. 

Thiết lập “dòng chảy dữ liệu”

Trọng tâm của giai đoạn hiện nay là dữ liệu. Bộ Tài chính đã xây dựng nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu (FDXP), kết nối với nền tảng quốc gia (NDXP), hình thành cơ chế chia sẻ dữ liệu hai chiều.

Các nhóm dữ liệu quan trọng như thuế, doanh nghiệp, ngân sách, bảo hiểm, giá cả thị trường được liên thông, tạo nên một “dòng chảy dữ liệu” phục vụ trực tiếp cho quản lý và điều hành.

Đáng chú ý, nhiều cơ sở dữ liệu trong lĩnh vực tài chính đã được chuẩn hóa theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Đây là bước chuyển từ số hóa sang khai thác dữ liệu, khi dữ liệu không chỉ để lưu trữ mà trở thành tài sản phục vụ ra quyết định. 

Các hệ thống như hóa đơn điện tử, đăng ký doanh nghiệp, đấu thầu… đang dần thay thế hoàn toàn giấy tờ truyền thống, thu hẹp không gian cho sai lệch và gian lận.

Ở chiều ngược lại, chuyển đổi số cũng đang làm thay đổi phương thức điều hành nội bộ. 100% cán bộ, công chức đã được cấp chữ ký số; chỉ trong hơn 3 tháng đầu năm 2026, hệ thống đã xử lý hơn 1 triệu văn bản. Khối lượng này cho thấy mức độ “số hóa vận hành” đã đi vào thực chất, thay vì dừng ở thí điểm hay hình thức.

Yếu tố con người cũng được đặt vào trung tâm của quá trình chuyển đổi. Các chương trình đào tạo chuyên sâu về dữ liệu, công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa được triển khai liên tục, không chỉ nâng cao kỹ năng mà còn thay đổi tư duy làm việc của đội ngũ cán bộ.

Song song với đó, hạ tầng dữ liệu tiếp tục được củng cố. Hơn 7,5 triệu trang tài liệu đã được số hóa và mục tiêu đến năm 2030 là khoảng 30 triệu trang. Đây là bước chuẩn bị cần thiết để hình thành kho dữ liệu lớn, phục vụ khai thác và phân tích trong dài hạn.

Trong bối cảnh rủi ro an ninh mạng ngày càng gia tăng, Bộ Tài chính cũng đặt trọng tâm vào bảo mật. Hệ thống an toàn thông tin được triển khai theo mô hình đa lớp, kết nối với mạng an ninh quốc gia. 

Đến nay, 147/170 hệ thống đã được phê duyệt cấp độ an toàn, các hệ thống còn lại đang hoàn thiện. Đáng chú ý, việc nghiên cứu áp dụng các công nghệ như mật mã hậu lượng tử cho thấy sự chuẩn bị sớm cho các thách thức an ninh trong tương lai.