Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) vừa tổ chức cuộc họp góp ý dự thảo Kế hoạch thực hiện Quy chế phối hợp giữa Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) trong công tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến.

Đại tá Hoàng Ngọc Bách - Trưởng phòng 4 - Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an chỉ ra thực trạng đáng lo ngại: dòng tiền lừa đảo có thể bị "phân tán" qua nhiều lớp tài khoản chỉ trong vài giờ, trong khi quy trình trao đổi thông tin hiện nay còn chậm, có thể kéo dài từ nhiều ngày đến vài tháng.

Các điểm nghẽn chính gồm thiếu cơ chế phối hợp theo thời gian thực, chưa có công cụ can thiệp tại "thời điểm vàng" khi nạn nhân vừa phát hiện bị lừa, và năng lực truy vết dòng tiền còn hạn chế.

Đại tá Hoàng Ngọc Bách, Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an).

Đại tá Hoàng Ngọc Bách đề xuất chuyển từ mô hình phối hợp hành chính sang "tác chiến số", theo nguyên tắc "ngăn chặn trước – xác minh sau", với mục tiêu thiết lập cơ chế vận hành 24/7. Nền tảng VNeID có thể được tích hợp làm kênh tiếp nhận tố giác và truyền dữ liệu trực tiếp đến cơ quan công an, kết hợp với Sổ tay của VNBA để hình thành quy trình xử lý liên thông, khép kín.

Được biết, Hiệp hội Ngân hàng đã ban hành "Sổ tay hướng dẫn phối hợp hỗ trợ xử lý rủi ro đối với tài khoản/thẻ/đơn vị chấp nhận thanh toán liên quan đến giao dịch chuyển tiền/thanh toán nghi ngờ gian lận, giả mạo, lừa đảo". Sau 6 tháng triển khai, Sổ tay đã mang lại hiệu quả tích cực trong tạm dừng giao dịch và ngăn chặn dòng tiền lừa đảo.

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Tổng thư ký Hiệp hội cho rằng, tình trạng lừa đảo trực tuyến ngày càng gia tăng, gây thiệt hại lớn cho người dân và ảnh hưởng đến uy tín hệ thống ngân hàng. Do vậy, cần thiết lập một khuôn khổ pháp lý liên ngành thống nhất ở cấp cao hơn giữa ngành ngân hàng và công an. 

Về quy trình, đại diện NAPAS đề xuất hình thành quy trình khép kín từ tiếp nhận – phong tỏa – truy vết – hoàn trả; đồng thời kiến nghị cho phép tiếp nhận thông tin trực tuyến hoặc qua ngân hàng thay vì yêu cầu nạn nhân nộp đơn trình báo trong thời hạn T+3 như hiện nay.

Về kỹ thuật, các tổ chức tín dụng đề nghị sớm triển khai kết nối tự động (system-to-system) thay cho phương thức thủ công, đáp ứng yêu cầu xử lý 24/7. Về chính sách, các đơn vị kiến nghị không quy định ngưỡng giá trị giao dịch khi tiếp nhận thông tin; làm rõ thời hạn cung cấp dữ liệu và thời hạn phản hồi khách hàng; đồng thời thiết lập kênh thông báo tiến độ xử lý khiếu nại.

Các cục, vụ của NHNN kiến nghị cần chuyển từ "số hóa" sang "dữ liệu hóa", trong đó trọng tâm là chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các bên, lấy tốc độ xử lý làm yếu tố then chốt; mở rộng nguồn dữ liệu và hoàn thiện cơ sở pháp lý để đảm bảo hiệu quả vận hành.

Ngoài ra, ông Mai Thế Anh - Phó Chánh Văn phòng NHNN đề xuất thiết lập cơ chế xử lý tập trung, tích hợp ba bên ngân hàng – người dân – cơ quan công an, tận dụng các nền tảng số sẵn có như VNeID và ứng dụng ngân hàng để cho phép khai báo từ xa và kết nối trực tiếp giữa các hệ thống. 

Đại tá Hoàng Ngọc Bách cam kết phối hợp mở rộng kết nối dữ liệu, kỳ vọng các tổ chức tín dụng tiếp tục đồng hành nhằm bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trước các hành vi lừa đảo ngày càng tinh vi.

Theo NHNN, tính đến hết quý I/2026, nhiều tổ chức tín dụng tại Việt Nam có tỷ lệ trên 90% giao dịch thực hiện trên kênh số. Đặc biệt, đến cuối năm 2025, tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản tại ngân hàng đạt gần 89%. Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) tiếp tục phát triển mạnh, trong năm 2025, giá trị TTKDTM gấp khoảng 28 lần GDP.

Thời gian qua, công tác đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán và các hệ thống thông tin ứng dụng nghiệp vụ ngân hàng luôn được quan tâm chú trọng. Bên cạnh đó, NHNN tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng trong công tác phòng, chống tội phạm công nghệ cao.

NHNN đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO). Hệ thống SIMO cho phép các tổ chức thành viên tham gia thực hiện báo cáo thông tin về các tài khoản đáng ngờ khi phát hiện và chia sẻ thông tin tới các thành viên khác.

Tính đến ngày 27/4/2026, Hệ thống SIMO đã triển khai đến 149 đơn vị (gồm 99 tổ chức tín dung và 50 tổ chức trung gian thanh toán). Hệ thống đã hỗ trợ cảnh báo đến hơn 3,8 triệu lượt khách hàng, trong đó có hơn 1,2 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch tương ứng là hơn 4,3 nghìn tỷ đồng.