Những kỷ lục xuất hiện sớm hơn dự kiến 

Tại tọa đàm "Đảm bảo cung ứng điện mùa khô năm 2026" của Báo Xây dựng diễn ra chiều ngày 10/6, các chuyên gia cũng cho hay, ngay từ đầu mùa hè 2026, hệ thống điện quốc gia đã liên tiếp ghi nhận những con số kỷ lục trong vận hành chưa từng có. 

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Ban Điều hành Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), trong 5 tháng đầu năm 2026, hệ thống điện quốc gia được vận hành an toàn, ổn định và đáp ứng đầy đủ nhu cầu điện cho phát triển kinh tế - xã hội. Tổng sản lượng điện sản xuất toàn hệ thống đạt khoảng 138,9 tỷ kWh, tăng 8,9% so với cùng kỳ năm 2025 và cao hơn khoảng 2 tỷ kWh so với tính toán ban đầu của NSMO.

Con số này phản ánh tốc độ tăng trưởng phụ tải đang diễn ra mạnh mẽ cùng với sự phục hồi và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh trên cả nước.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Ban Điều hành Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO). Ảnh: GT.

Theo tính toán của NSMO, tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống năm 2026 dự kiến đạt khoảng 351,6 tỷ kWh, tăng gần 9% so với năm trước. Hệ thống điện hiện nay vẫn có khả năng đáp ứng mức nhu cầu này.

Tuy nhiên, với ngành điện, sản lượng cả năm chưa bao giờ là áp lực lớn nhất. Thách thức nằm ở những thời điểm phụ tải tăng đột biến trong các ngày nắng nóng cực đoan.

Ông Tuấn cho biết, chỉ cần nhiệt độ môi trường tăng thêm 1 độ C cũng có thể khiến nhu cầu điện tăng mạnh. Khi chênh lệch nhiệt độ giữa bên ngoài và không gian điều hòa càng lớn, mức tiêu thụ điện càng tăng nhanh. Điều này khiến công suất phụ tải tăng vọt trong các giờ cao điểm, tạo áp lực đáng kể đối với công tác điều độ hệ thống.

Thực tế đã diễn ra ngay trong những ngày cuối tháng 5.

Ngày 27/5/2026, công suất cực đại toàn quốc đạt 58.039 MW, tăng 5,6% so với kỷ lục năm 2025. Sản lượng điện tiêu thụ trong ngày đạt 1,217 tỷ kWh, cao hơn 9,5% so với mức đỉnh năm trước.

Đáng chú ý, riêng miền Bắc (gồm cả Hà Nội) ghi nhận công suất cực đại gần 30.000 MW và sản lượng điện tiêu thụ 631 triệu kWh trong ngày, đều tăng mạnh so với các mức kỷ lục trước đó. Như vậy, những ngày nắng nóng cực đoan, tiêu thụ điện ở miền Bắc đã chiếm hơn 50% sản lượng của cả nước, gây áp lực lớn. 

Theo ông Tuấn, chỉ riêng phần công suất tăng thêm của miền Bắc đợt nắng nóng cao điểm tháng 5/2026 so với mức đỉnh cùng kỳ năm trước đã tương đương gần toàn bộ công suất của Nhà máy Thủy điện Hòa Bình. Điều đó cho thấy tốc độ tăng trưởng phụ tải đang diễn ra với quy mô rất lớn.

Điều đáng lưu ý hơn là các kỷ lục về tiêu thụ điện mới lập tháng 5/2026 đã xuất hiện sớm hơn nhiều so với thông lệ. Năm 2025 trước đó, đỉnh phụ tải miền Bắc rơi vào tháng 8 trong khi năm nay đã xuất hiện ngay từ tháng 5.

Nói cách khác, hệ thống điện đã bước vào trạng thái vận hành căng thẳng sớm hơn gần ba tháng.

Miền Bắc tiếp tục là tâm điểm phụ tải

Nếu nhìn vào bản đồ tiêu thụ điện cả nước, miền Bắc vẫn là khu vực chịu áp lực lớn nhất.

Theo ông Đỗ Văn Năm, Thành viên Hội đồng thành viên Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) - đơn vị đang quản lý việc cấp điện cho 17 địa phương ở miền Bắc, không gồm Hà Nội cho hay, nhiều năm qua miền Bắc luôn là khu vực có tốc độ tăng trưởng tiêu thụ điện cao nhất trong toàn Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Năm 2026, sản lượng điện thương phẩm của EVNNPC dự kiến vượt 116 tỷ kWh.

Đến hết tháng 5/2026, công suất cực đại của EVNNPC đã đạt 20.482 MW, tăng 13,3% so với cùng kỳ năm trước và cao hơn gần 8% so với mức đỉnh của cả năm 2025.

Ông Đỗ Văn Năm, Thành viên Hội đồng thành viên Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC). ẢNH: GT.

Theo ông Năm, phụ tải miền Bắc năm nay chịu ảnh hưởng rất lớn bởi nắng nóng đến sớm và kéo dài. Dự báo của cơ quan khí tượng cho thấy năm 2026 tiếp tục chịu tác động của El Nino, với khoảng 4-5 đợt nắng nóng gay gắt còn có thể xuất hiện trong những tháng hè phía trước.

Đặc điểm phụ tải của miền Bắc cũng khiến áp lực cung ứng điện trở nên đặc biệt lớn. Hiện khoảng 60-65% nhu cầu điện đến từ sản xuất công nghiệp và 30-31% đến từ điện sinh hoạt dân cư. Như vậy chỉ riêng hai khu vực này đã chiếm hơn 91-96% sản lượng điện thương phẩm của EVNNPC.

Đáng nói hai nhóm khách hàng này cũng có mức tăng trưởng tiêu thụ điện rất cao trong các đợt nắng nóng. Số liệu theo dõi nhiều năm cho thấy, vào những ngày thời tiết bình thường, sản lượng điện của EVNNPC dao động từ 280-310 triệu kWh/ngày. Nhưng khi nắng nóng cực đoan xuất hiện, mức tiêu thụ có thể tăng vọt lên 430-450 triệu kWh/ngày.

Đại diện EVNNPC cũng nhận định, các kỷ lục vừa thiết lập trong tháng 5/2026 chưa phải mức cao nhất của năm nay. Công suất cực đại của miền Bắc nhiều khả năng còn tiếp tục tăng trong tháng 6 hoặc tháng 7/2026, khi nền nhiệt bước vào giai đoạn nắng nóng gay gắt nhất.

Theo dự báo, Pmax năm 2026 của EVNNPC có thể đạt từ 21.200-21.500 MW và trong kịch bản cực đoan có thể lên tới 22.000 MW.

Trong bối cảnh El Nino được dự báo còn kéo dài tới cuối năm và thậm chí sang năm 2027, những con số kỷ lục vừa qua có thể chỉ mới là sự khởi đầu. Điều quan trọng với ngành điện lúc này không chỉ là đáp ứng đủ sản lượng điện cho cả năm, mà còn là bảo đảm đủ công suất trong từng giờ cao điểm, từng đợt nắng nóng và từng thời điểm nền kinh tế cần điện nhất để duy trì đà tăng trưởng.