Cúm A thường được xem là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp phổ biến, với các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, đau nhức cơ thể và mệt mỏi. Phần lớn người mắc có thể hồi phục sau một thời gian điều trị, chăm sóc phù hợp. Tuy nhiên, những trường hợp diễn biến nặng vẫn được ghi nhận tại các cơ sở y tế, trong đó có bệnh nhân bị viêm phổi nghiêm trọng, suy hô hấp và phải điều trị tích cực.

Thời gian gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiếp nhận rải rác một số trường hợp nhiễm cúm A có biến chứng. Đáng chú ý, có bệnh nhân xuất hiện tình trạng viêm phổi nặng, tổn thương phổi ảnh hưởng đáng kể đến khả năng trao đổi khí, cần được hỗ trợ hô hấp với nồng độ oxy khoảng 40-50% để duy trì tình trạng oxy hóa máu.

Các xét nghiệm ghi nhận phản ứng viêm và những chỉ số liên quan đến nhiễm khuẩn tăng cao. Người bệnh được điều trị cúm A, đồng thời kiểm soát tình trạng nhiễm khuẩn và áp dụng các biện pháp hỗ trợ hô hấp tích cực.

Ths.Lê Thị Huyền, Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, sau ba ngày điều trị, bệnh nhân đã hết sốt, huyết động tương đối ổn định. Tuy nhiên, tổn thương phổi vẫn còn nghiêm trọng, người bệnh chưa thể tự duy trì hô hấp hiệu quả và phải tiếp tục thở máy không xâm nhập.

Diễn biến này cho thấy một thực tế đáng lưu ý: việc hết sốt không đồng nghĩa bệnh đã được kiểm soát hoàn toàn. Ở những trường hợp cúm A có biến chứng viêm phổi, tổn thương tại cơ quan hô hấp có thể tiếp tục kéo dài, thậm chí tiến triển nặng dù một số triệu chứng ban đầu đã thuyên giảm.

Theo các bác sỹ, nguy cơ đặc biệt lớn đối với người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Ở nhóm bệnh nhân này, đường thở vốn đã bị viêm và tắc nghẽn kéo dài, làm suy giảm chức năng thông khí. Nhiễm virus cúm A có thể khiến tình trạng viêm gia tăng, tăng tiết dịch đường hô hấp, làm nặng thêm tình trạng tắc nghẽn sẵn có.

Đồng thời, tổn thương nhu mô phổi do virus cúm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng trao đổi oxy, khiến người bệnh nhanh chóng rơi vào suy hô hấp. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, tình trạng suy hô hấp có thể đe dọa tính mạng, đặc biệt ở người cao tuổi, người mắc nhiều bệnh nền hoặc có sức đề kháng suy giảm.

Các chuyên gia nhấn mạnh, mức độ nguy hiểm của cúm A không thể chỉ đánh giá thông qua thân nhiệt. Một bệnh nhân không còn sốt cao nhưng xuất hiện khó thở tăng dần, thở nhanh, mệt lả hoặc giảm khả năng vận động vẫn có thể đang đối mặt với tổn thương phổi nghiêm trọng.

Ths.Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khuyến cáo, người dân cần đặc biệt chú ý những thay đổi về hô hấp trong quá trình mắc cúm. Các biểu hiện như khó thở, đau tức ngực, tím tái, lơ mơ hoặc tình trạng sức khỏe suy giảm nhanh là những dấu hiệu cảnh báo cần được thăm khám, cấp cứu kịp thời.

Ở trẻ nhỏ, diễn biến nặng có thể biểu hiện bằng tình trạng thở nhanh, rút lõm lồng ngực, li bì, co giật, không uống được hoặc xuất hiện dấu hiệu mất nước. Gia đình không nên chủ quan chờ các triệu chứng tự thuyên giảm bởi trẻ có thể chuyển nặng trong thời gian ngắn.

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, có khả năng lây truyền chủ yếu qua các hạt dịch hô hấp phát tán khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc tiếp xúc gần. Virus cũng có thể lây gián tiếp qua bàn tay nhiễm mầm bệnh khi chạm vào mắt, mũi, miệng.

Bệnh có thể xuất hiện quanh năm nhưng thường gia tăng vào những thời điểm giao mùa, thời tiết thay đổi thất thường. Theo thông tin từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm được Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế dẫn lại, số trường hợp mắc cúm mùa có xu hướng tăng trong những tuần gần đây.

Bệnh nhân mắc cúm đang điều trị tại cơ sở y tế.

Đáng quan tâm, cúm không chỉ ảnh hưởng đến đường hô hấp mà còn có thể làm trầm trọng thêm các bệnh lý mạn tính sẵn có. Với người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch, nhiễm cúm có thể làm gia tăng nguy cơ biến chứng, kéo dài thời gian điều trị và ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe.

Nhóm có nguy cơ cao diễn biến nặng bao gồm người từ 65 tuổi trở lên, trẻ dưới 5 tuổi, phụ nữ mang thai, phụ nữ trong hai tuần đầu sau sinh, người mắc bệnh nền và người có hệ miễn dịch suy yếu. Những trường hợp này cần được đánh giá y tế sớm ngay sau khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ cúm, ngay cả khi biểu hiện ban đầu chưa nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, việc tự ý sử dụng thuốc điều trị cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Một số người có thói quen mua kháng sinh ngay khi sốt, ho, đau họng hoặc tự sử dụng thuốc kháng virus khi chưa được thăm khám. Tuy nhiên, kháng sinh không có tác dụng điều trị virus cúm, trong khi thuốc kháng virus cần được chỉ định phù hợp với tình trạng bệnh, nhóm nguy cơ và thời điểm khởi phát triệu chứng.

Với những người có nguy cơ cao hoặc diễn biến nặng, điều trị kháng virus có thể mang lại lợi ích ngay cả khi đã qua 48 giờ kể từ thời điểm khởi phát bệnh. Do đó, người bệnh không nên trì hoãn thăm khám hoặc tự quyết định sử dụng, ngừng thuốc.

Trước nguy cơ cúm mùa gia tăng, Cục Phòng bệnh khuyến cáo người dân đeo khẩu trang đúng cách tại cơ sở y tế, trên phương tiện giao thông công cộng, địa điểm đông người hoặc những không gian kín, thông khí kém. Người có biểu hiện sốt, ho, đau họng, sổ mũi cần hạn chế tiếp xúc gần với người khác để giảm nguy cơ lây truyền.

Các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, vệ sinh các bề mặt tiếp xúc và giữ không gian sống thông thoáng cũng cần được duy trì. Người mắc cúm nên nghỉ ngơi, theo dõi sức khỏe và hạn chế đến nơi đông người trong giai đoạn có khả năng lây nhiễm.

Đặc biệt, tiêm vắc-xin cúm hằng năm được các chuyên gia đánh giá là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng nghiêm trọng. Do virus cúm liên tục biến đổi, thành phần vắc-xin được cập nhật định kỳ nhằm tăng khả năng bảo vệ trước các chủng virus dự kiến lưu hành.

Ths.Phạm Văn Phúc khuyến cáo người dân cần chủ động tiêm phòng cúm hằng năm, nhất là người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và những người mắc bệnh mạn tính. Việc tiêm chủng đầy đủ, kết hợp phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và điều trị đúng chỉ định, góp phần giảm nguy cơ nhập viện, suy hô hấp và tử vong do cúm.

Còn theo bác sỹ Nguyễn Văn My, Hệ thống Tiêm chủng Long Châu, hiệu quả bảo vệ của vắc-xin cúm trong những điều kiện phù hợp có thể lên tới khoảng 90%, song mức độ bảo vệ thực tế thay đổi tùy chủng virus lưu hành, độ tuổi và tình trạng sức khỏe của người được tiêm. Khả năng bảo vệ cũng có thể suy giảm theo thời gian, trong khi virus cúm liên tục biến đổi và xuất hiện các chủng lưu hành mới.

Vì vậy, việc tiêm vắc-xin cúm hằng năm có ý nghĩa quan trọng trong duy trì khả năng bảo vệ, đặc biệt đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính và người suy giảm miễn dịch.

Bác sỹ Nguyễn Văn My cho biết, cơ thể thường cần khoảng hai tuần sau tiêm để hình thành đáp ứng miễn dịch bảo vệ. Do đó, người dân nên chủ động tiêm phòng trước mùa cúm hoặc ngay khi có điều kiện phù hợp, thay vì chờ đến lúc số ca mắc gia tăng mới thực hiện tiêm chủng.

Theo chuyên gia, vắc-xin không bảo đảm ngăn ngừa tuyệt đối mọi trường hợp mắc cúm nhưng có vai trò quan trọng trong giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế những hậu quả nghiêm trọng. Tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch, nhắc lại mỗi năm có thể góp phần giảm nguy cơ viêm phổi, suy hô hấp, nhập viện và tử vong do cúm.